Latest wildlife posts

JAN BRZECHWA "PCHŁA SZACHRAJKA"


Chcecie bajki? Oto bajka:

Była sobie Pchła Szachrajka.

Niesłychana rzecz po prostu,

By ktoś tak marnego wzrostu

I nędznego pchlego rodu

Mógł wyczyniać bez powodu

Takie psoty i gałgaństwa,

Jak pchła owa, proszę państwa.


Miała domek na przedmieściu

Po ojczymie czy po teściu,

Dom złożony z trzech pięterek

I pokojów cały szereg.

Więc salonik i sypialnię,

I jadalnię, naturalnie,

Gabinecik i korytarz,

O cokolwiek się zapytasz,

Wszystko miała, aż jej gości

Zalewała żółć z zazdrości.


Miała bryczkę, dwa kucyki,

Dojną krowę z Ameryki,

Psa kudłacza, owcę, kurę

Oraz koty szarobure,

Dwa uczone karaluchy

W kuchni pasły sobie brzuchy,

Konik polny Pchle Szachrajce

Co dzień grał na bałałajce,

Jednym słowem miała życie

Ułożone znakomicie.


Pchła Szachrajka rzekła: "Lubię

Czasem w pchełki zagrać w klubie !"

Więc ubrana jak z igiełki

Pojechała zagrać w pchełki.

Jedzie sobie Pchła Szachrajka

Kolorowa jak mozaika,

Jedzie pełna animuszu,

W żakieciku z lila pluszu,

Z żółtym piórkiem w kapeluszu,

W modrych butach atłasowych,

W rękawiczkach purpurowych.

{mospagebreak}

W klubie bywa tyle osób,

Że przecisnąć się nie sposób.

Pchła krzyknęła: "Dajcie drogę!

Jestem mała, przejść nie mogę!"

Tłum rozstąpił się, a ona

Przeszła środkiem niewzruszona.

Już do stołu mknie czym prędzej

I wyjmuje stos pieniędzy.

"Postawiłabym trzy grosze

Na zielone..."

"Bardzo proszę."

Pchełki skaczą jak szalone,

Tu niebieskie, tam czerwone,

Tu wygrana, tam przegrana...

"Na zielone, proszę pana!"


Pchła Szachrajka była mała,

Między pchełki się wmieszała

I po stole sama skacze.

"Co to znaczy? - myślą gracze -

W którąkolwiek spojrzeć stronę

Wygrywają wciąż zielone."

Nim się gracze połapali,

Pchła Szachrajka wyszła z sali

I z wygraną swą do domu

Pojechała po kryjomu.


Pomyślała: "Po tej próbie

Nie pokażę się już w klubie."

Taki dała więc telegram:

W PCHEŁKI Z WAMI

WIĘCEJ NIE GRAM


Pchle zachciało się brewerii,

Poszła więc do menażerii.

Właśnie słoń po drodze dreptał,

Pchły o mało nie rozdeptał.

Patrzy: Cóż to za ździebełko?

"Co tu robisz, pani Pchełko?"


Pchła stuknęła parasolką:

"Jestem pchłą, lecz przy tym Polką!

Żądam większej galanterii,

Panie słoniu z menażerii!"


Słoń pokręcił grzecznie trąbą

I powiada: "Jestem Jombo,

Przyjechałem tu z Colombo."

Rzecze na to Pchła do słonia:

"A ja jestem rodem z Błonia,

Tam plantację mam wzorową,

Sadzę na niej kość słoniową.

Obok domu dla kaprysu

Trzymam stale sto tygrysów,

Sto kangurów, sto lampartów,

Ze mną, panie, nie ma żartów!"


Słoń pokręcił trąbą grzecznie:

"Rzeczywiście niebezpiecznie."

Potem upadł na kolana

I powiedział: "Ukochana,

Takiej właśnie pragnie żony

Jombo, sługa uniżony."


Pchła usiadła mu na karku,

Przejechała się po parku,

Wreszcie rzekła: "Drogi Jombo,

Imponujesz mi swą trąbą,

Ale tylko trąbą. Zaczem

Możesz zostać mym trębaczem."


Pchła Szachrajka po obiedzie

Do cukierni bryczką jedzie.

Już z daleka widać z bryczki

Purpurowe rękawiczki.

Pchły ciastkami zwykle gardzą,

Nasza zaś lubiła bardzo

Tartoletki, papatacze,

Ptysie, bezy i sękacze,

Rurki z kremem, tort z wiśniami

I babeczki z malinami.


Wchodzi śmiało do cukierni,

W pas kłaniają się odźwierni,

Już kelnerzy przyskakują,

Grzecznie w rączkę ją całują.

"Dzisiaj rurki z kremem zjem,

Bo ogromnie lubię krem.

Proszę podać ze trzydzieści,

Stolik więcej nie pomieści."

Przy stoliku pchła zasiadła,

Jedną rurkę z kremem zjadła,

Zostawiła pełną tacę.

"Za tę jedną rurkę płacę!"

Wstała, wyszła, od niechcenia

Powiedziała "do wiedzenia"

I mignęły tylko z bryczki

Purpurowe rękawiczki.

Bardzo dziwią się kelnerzy:

"Jak rozumieć to należy!

O trzydzieści rurek prosić,

A po jednej mieć już dosyć?"

Nagle patrzą: Co to? Czemu

W rurkach wcale nie ma kremu?

Wszystkie puste? Co za kwestia?

Zjadła cały krem ta bestia!

Tak się przejął tym cukiernik,

Że przypalił cały piernik

I zawołał: "Proszę mi tu

Kupić jutro flaszkę flitu.

Gdy znów przyjdzie Pchła przeklęta,

Rurki z kremem popamięta!"


Raz, któregoś dnia, przy święcie

Urządziła Pchła przyjęcie.

Gości przyszło co niemiara:

Chrabąszcz, komar, mucha stara,

Przydreptały dwa pająki,

Ćmy, szerszenie i biedronki,

Jedna osa, cztery pszczoły,

Motyl, trzmiel i bąk wesoły,

Mole, mrówki oraz ważki,

I zaczęły się igraszki.

Dwa uczone karaluchy

Roznosiły placek kruchy,

Pestek, maku, cukru garstki,

A w szklaneczkach jak naparstki

Sok z czereśni, oranżadę

I mrożoną czekoladę.

W pewnej chwili Pchła powiada:

"Jestem gościom bardzo rada

I z największą przyjemnością

Coś zaśpiewam miłym gościom.

Dajmy na to... arię z "Toski",

Lecz po włosku, bo znam włoski."

Zawołali goście: "Brawo!

Niech zaśpiewa, bo ma prawo!"


Wszyscy zatem jeść przestali,

Pchła stanęła w końcu sali

I z usteczek jej maleńkich

Popłynęły cudne dźwięki.

Pchła śpiewała niemal bosko,

Komar bzyknął czule: "Tosko!"

"Toska" drobne swoje rączki

Zacisnęła jak dwa pączki,

W rączki smutnie twarz wtuliła

I tak śpiew swój zakończyła.

"Co za głos! - krzyknęli goście -

Niech zaśpiewa jeszcze, proście!"

Pchła zgodziła się z łatwością

Z zaśpiewać miała gościom

Arię "Halki", a tymczasem

Zaśpiewała takim basem,

Że aż goście, co siedzieli

Spadli z krzeseł i z foteli.

Żuk podskoczył, zatkał uszy...

"Przecież ona nas ogłuszy!

Bujda!" - krzyknął prosto z mostu.

Rzecz wydała się. Po prostu

Nie śpiewała Pchła Szachrajka,

Tylko skrzynka-samograjka,

A karaluch w niej ukryty

Jak na złość pomylił płyty.


Żuk powiedział tylko: "Żuka

Pchła Szachrajka nie oszuka."

I zapalił dumnie fajkę

Opuszczając Pchłę Szachrajkę.


Pchle samotność nie służyła,

Lecz że była bardzo miła,

Miała siedem koleżanek,

Czarujących warszawianek,

Młodych, ślicznych jak poranek.

Wszystkie pełne elegancji,

W sukieneczkach prosto z Francji,

Uczesane w modne loczki

I w pończoszkach jak obłoczki.

Pchła wraz z nimi w karnawale

Objeżdżała wszystkie bale,

Plotkowała z nimi stale,

Co dzień każdą koleżankę

Odwiedzała, filiżankę

Czarnej kawy wypijała

I na inne plotkowała.

A że miała powodzenie,

Powodzenia jej szalenie

Zazdrościły koleżanki,

Więc się wciąż słyszało wzmianki:

"Pchła to dziwna jest osoba!

Cóż się w takiej Pchle podoba?

Czy ta wiecznie skromna minka,

Czy błękitna pelerynka,

Purpurowe rękawiczki,

Czy te nóżki jak patyczki?

Albo może uśmiech słodki,

Albo psoty, albo plotki?..."

Tak mówiły koleżanki,

Eleganckie warszawianki.

Pchła w okropną wściekłość wpadła,

Czerwieniła się i bladła,

I tupała nóżką małą,

Że aż w domu wszystko drżało.

"Niegodziwe zazdrośnice!

Niech no tylko je przychwycę,

A już będą trzy kwartały

Pchłę Szachrajkę pamiętały!"


Rozmyślała cały ranek

I do siedmiu koleżanek

Rozesłała siedem kartek

Pisząc krótko: "Proszę w czwartek

Do mnie, droga koleżanko,

Przyjść na kawę ze śmietanką."


Rozesłała siedem kartek

I na gości czeka w czwartek.

Patrzy, jadą przez ulice

Koleżanki - zazdrośnice.

Jadą, jadą koleżanki,

Elegantki z morskiej pianki.


Pchła wybiegła aż na ganek

Na spotkanie koleżanek.

"Witam, cieszę się ogromnie,

Żeście dzisiaj przyszły do mnie!"

I wprowadza je po schodkach,

I zaprasza je do środka.

Elegantki wchodzą godnie,

Każda jest ubrana modnie,

Każda w nowym, pięknym stroju

Najlepszego w mieście kroju.

"Gdzie jest lustro?"

"W przedpokoju."

Biegnie pierwsza do zwierciadła,

Popatrzyła i pobladła.

"Co to znaczy? Oczy krowie,

Krowie rogi mam na głowie,

I w dodatku krowią postać!

Apopleksji można dostać!"

Biegnie druga do zwierciadła

I jak stała, tak usiadła.

"Ja tak samo, daję słowo,

Jestem krową, zwykłą krową!"

Inne, widząc swe odbicie,

Wpadły w rozpacz: "Czy widzicie?"

I wołały zapłakane:

"To są rzeczy niesłychane!

Elegantkę zmienić w krowę!

To jest Pchły gałgaństwo nowe!

Niech się na nas nie porywa

Pchła Szachrajka niegodziwa,

Znać nie chcemy koleżanki,

Co obraża warszawianki!"

I bez słowa pożegnania

Wyszły wszystkie z jej mieszkania.


Żadna dobrze nie wiedziała

Jak przemiana ta powstała.

Ale my te sprawki znamy:

Pchła wyjęła lustro z ramy,

A wstawiła arkusz miki,

Dojną krowę z Ameryki

Postawiła z drugiej strony.

Każdy był więc przeświadczony

Patrząc w mikę należycie,

Że to jego jest odbicie.


Przez ulicę jedzie bryczka,

Pchła w niej siedzi jak księżniczka.

Na ramionach pelerynka,

Spod kapturka słodka minka,

Parasolka mała w dłoni

Przed słonecznym skwarem chroni.

Pchła do sklepu wchodzi godnie.

"Chciałabym się ubrać modnie.

Czy dostanę na sukienki

Jakiś jedwab bardzo cienki?"

Skoczył kupiec i na ladzie

Najpiękniejsze wzory kładzie.

"Wybór nader mam bogaty,

Oto modny jedwab w kwiaty

Żółte, białe, morelowe,

Modre, lila, purpurowe,

Rezedowe i zielone,

Srebrne, złote i czerwone."

Pchła Szachrajka przez dzień cały

Oglądała materiały,

Oglądała, wybierała...

Wybór duży, a pchła mała!

Rzekła wreszcie: "Wielka szkoda,

Nie dogadza mi ta moda,

Może z czasem, do jesieni

Wśród deseni coś się zmieni."

Choć nic w sklepie nie kupiła,

Ale była bardzo miła,

Więc ją kupiec wyprowadził

I do bryczki grzecznie wsadził.

Gdy uprzątał materiały,

Nagle ręce mu zadrżały,

Patrzy - znikły wszystkie kwiatki,

A pozostał jedwab gładki.

"Ta szachrajka, ta pchła mała,

Wszystkie kwiatki mi zabrała,

Taką w smole warto upiec!" -

Zrozpaczony jęknął kupiec.

A ulicą jedzie bryczka,

Pchła w niej siedzi jak księżniczka.

Staje wreszcie koło domu

I nie mówiąc nic nikomu

W ulubionym swym ogródku

Sadzi kwiatki po cichutku:

Żółte, białe, morelowe,

Modre, lila, purpurowe,

Rezedowe i zielone,

Srebrne, złote i czerwone.

Pomalutku sadzi kwiatki

Cyklameny, róże, bratki,

Malwy, niezapominajki...

Ślicznie jest u Pchły Szachrajki!


Pchła, podobnie jak kobiety,

Rzadko zajrzy do gazety,

Ale czasem od niechcenia

Czyta drobne ogłoszenia.


Raz więc, nudząc się szalenie,

Przeczytała ogłoszenie,

Że niejaka panna Kika

Na ulicy Kopernika

Pragnie uczyć się języka

Angielskiego.

Pchła szczęśliwa

Już coś knuje, już się zrywa

I po chwili w kapeluszu,

W żakieciku z lila pluszu,

W modrych butach atłasowych,

W rękawiczkach purpurowych

Jedzie wprost na Kopernika,

Tam, gdzie mieszka panna Kika.

"Cóż, angielski rzecz niewielka!

A wyglądam jak Angielka,

Jest mi nudno! Mam ochotę

Pannie Kice zrobić psotę!

Przyjechała, do drzwi dzwoni,

Ogłoszenie trzyma w dłoni.

"Panna Kika? Właśnie do niej...

Z ogłoszenia... Chęć mam wielką

Zostać jej nauczycielką."

Panna Kika była miła,

Szybko sprawę załatwiła

Mówiąc: "Cieszę się ogromnie,

Że dziś pani przyszła do mnie.

W Ameryce mam krewnego

I dlatego angielskiego

Chcę się uczyć na wypadek,

Gdy dostanę po nim spadek.

Mam tu zeszyt i ołówek

Do pisania obcych słówek.

Dziś jest piątek... Od soboty

Mogę wziąć się do roboty."


Pchła słuchając, kilka razy

Powtarzała dwa wyrazy

Po angielsku. Jeden znała

Z lat, gdy była jeszcze mała

I lubiła zbierać znaczki,

Drugi zaś - z unrowskiej paczki.


Tak zaczęła się nauka.

Panna Kika słówka duka,

Pchle z wysiłku puchnie główka,

Wciąż dyktuje nowe słówka:

"Tirli - wojsko, pirli - woda

Tirlipirli - wojewoda.

Fiki - pole, miki - taczka,

Fikimiki - polewaczka.

Limpa - noga, pimpa - droga,

Pimpalimpa - hulajnoga..."

Pisze słówka w swym zeszycie,

Wciąż je sobie przepowiada.

Pchła nie szczędzi pochwał, rada,

Że postępy są w nauce.


"Chyba kurs dla pani skrócę,

Pani pilność jest wzorowa,

A ten akcent, ta wymowa,

Niech się król angielski schowa!

Jeszcze tydzień lekcje trwały,

Dały wynik doskonały.

Panna Kika, wniebowzięta,

Wszystkie słówka już pamięta

I z zeszytu płynnie czyta,

Jak Angielka rodowita.

Pchła, żegnając uczennicę,

Powiedziała pannie Kice:

"Jestem dumna z panny Kiki,

Pimpalimpa, fikimiki!"


Panna Kika do kawiarni,

Gdzie najludniej i najgwarniej,

Wchodzi, niby dla ochłody

Każe podać sobie lody.

Przyjaciółki siedzą w kółko,

A już Kika przyjaciółkom

Swą wyższością dogryźć rada,

Po angielsku odpowiada

Słówka, które jej do głowy

Pchła wbijała nieustannie,

By dogodzić próżnej pannie.


Naraz dziwna rzecz się stała,

Rzecz po prostu niebywała.

Oto wszystkie pchły w lokalu,

Skacząc zwinnie cal po calu,

Przeskakując przez stoliki,

Właśnie stolik panny Kiki

Otoczyły i obległy.


Przyjaciółki się rozbiegły,

A pchły grzecznie wkoło siadły

I ze smakiem lody zjadły.

Przerażona panna Kika

Od stolika szybko zmyka,

Już-już dopaść ma dorożki,

A pchły skaczą na pończoszki,

Na spódniczkę, na trzewiki

I w rękawy panny Kiki.

Tu się cała rzecz wydała:

Pchła Szachrajka nie umiała

Po angielsku, bo i skądże?

Chcąc postąpić jednak mądrze,

Nauczyła pannę Kikę

Władać świetnie pchlim językiem

I dlatego pchły na pewno

Wzięły ją za swoją krewną.

Pchła Szachrajka po tej psocie

Zamieszkała na Ochocie

I przez dwa miesiące prawie

Nie zjawiła się w Warszawie.


Był karnawał. W karnawale

Wszyscy bardzo lubią bale.

Pchła więc myśli: "Doskonale!

Bal wyprawię, lecz nie u mnie.

Trzeba przecież żyć rozumnie."

Rozpisała zaproszenia,

Że bal będzie u Szerszenia

I że właśnie on zaprasza

Na sobotę. Dobra nasza!

Szerszeń, nic nie wiedząc o tym,

Kładł się właśnie spać w sobotę,

A tu nagle mu przed ganek

Wjeżdża szereg aut i sanek.

Szerszeń pełen jest zdziwienia,

Patrzy: Co to? Zaproszenia?

"Podpis mój jest sfałszowany,

Ktoś zupełnie mi nie znany

Sobie bal wyprawił u mnie!"

A tu goście jadą tłumnie,

Panie w pięknych toaletach,

W autach, sankach i karetach.

Jak karnawał, to karnawał!

"Ktoś mi zrobił brzydki kawał!" -

Myśli Szerszeń, ale gości

Wita grzecznie - z konieczności.

Pchła, wytworna w każdym calu,

Chętnie wodzi rej na balu.

Ma na sobie suknię nową,

Plisowaną, kolorową,

Ma jedwabne pantofelki,

W lewej ręce wachlarz wielki,

I unosząc się na palcach

Wiedeńskiego tańczy walca.


Każdy pan jej czar ocenia,

Każdy pyta się Szerszenia:

"Kto ta dama, ta nieznana,

Kto ta piękność, proszę pana?"

Szerszeń mówić nie chce wcale,

Odpowiada coś niedbale,

Zielenieje wprost ze złości:

Nie ma czym nakarmić gości.

"Nic już dzisiaj nie dostanę.

Dam im placki kartoflane!"

Pchła tymczasem od kwadransa

Tańczy z wdziękiem kontredansa,

Główkę schyla i co chwila

Do tancerza się przymila,

I taneczne stawia kroczki

Leciusieńkie jak obłoczki.

Muzykanci grać przestali,

Szerszeń kręci się po sali,

Chciałby wykryć winowajcę

I ukradkiem Pchle Szachrajce

Jednym okiem się przygląda.

Towarzystwo walca żąda!

Pchła już tańczyć nie ma chęci

I odmownie główką kręci.

"Lepiej będzie zejść mu z oczu!"

Chwilę stała na uboczu

I jak stała, tak wypadła,

Do swej bryczki szybko wsiadła,

A nim jeszcze kwadrans minął,

Już leżała pod pierzyną.


Pchle zachciało się podróży,

Bo domowe życie nuży.

Wymuskana, piękna, hoża,

Stoi Pchła na brzegu morza,

Aż tu okręt się nadarzy.

Pchła więc prosi marynarzy:

"Może z sobą mnie weźmiecie,

Podróżować chcę po świecie."

Przybił okręt do przystani.

"Z wielką chęcią, proszę pani!"

Siedzi Pchła już na pokładzie,

To pasjansa sobie kładzie,

To na słońcu się opala,

To przygląda się, jak fala

Obok fali się przewala.

Upłynęły dwa tygodnie -

Tak przyjemnie i pogodnie!

Piętnastego dnia śród fali

Ląd ukazał się w oddali.


Pchła powiada: "Kapitanie,

Niechaj okręt tutaj stanie,

Zatęskniłam już za lądem,

Więc na lądzie tym wysiądę."

Łódź kapitan spuścić każe,

Pchłę żegnają marynarze,

Łódź do brzegu zwinnie dąży,

Biała mewa nad nią krąży.

Przed oczami Pchły Szachrajki

Staje nagle zamek z bajki,

Dookoła groźne wieże,

Każda wieża zamku strzeże,

W wieżach straże i rycerze.

Zobaczyli Pchłę z daleka...

Kto to taki? Straż nie zwleka,

Szybko wsiada na rumaki,

Żeby sprawdzić, kto to taki.

Już do zamku Pchłę prowadzą,

Niech tłumaczy się przed władzą.

Wchodzi Pchła do wielkiej sali,

Gdzie rycerze się zebrali.

Serce omal jej nie pęknie.

Patrzy wokół: "Jak tu pięknie!"

Schody z saskiej porcelany,

Barwne ściany i dywany,

Pod sufitem słońce płonie,

A w koronie na swym tronie,

W długim płaszczu z gronostajów

Siedzi młody król Bajbaju,

Dumny władca tego kraju.


Pchła więc dworski ukłon składa

I do króla tak powiada:

"Jam księżniczka Białoliczka

W purpurowych rękawiczkach.

Jestem córką króla z bajki,

Władcy wyspy Patatajki,

Pałac mam z czystego złota,

W porcie stoi moja flota,

Sto okrętów na kotwicy

Strzeże portu i stolicy.

Z puchowego wstałam łoża

I tak płynąc poprzez morza

Szukam męża w obcym kraju."

Rzecze na to król Bajbaju:

"Co dziś mamy? Kwiecień?

W maju

Pojmę damę tę za żonę."

Król powiedział - załatwione!

I do Pchły podchodzi dwornie,

Przed nią skłania się pokornie.

Już rycerze dla parady

Wyciągnęli swoje szpady,

Już podbiegły dworskie służki

Ucałować jej paluszki

I w niespełna pół godziny

Obwieszczono zaręczyny.

Naraz wbiega Kanclerz Państwa.

"Proszę państwa, proszę państwa!

Najjaśniejszy Panie! Pono

Pchła ma zostać twoją żoną?

Wszak to wcale nie księżniczka,

Lecz od głowy do trzewiczka

Pchła zwyczajna, Mości Królu!"

Zaroiło się jak w ulu,

Biegną panie i dworzanie

Poruszeni niesłychanie,

Straż zamkowa i rycerze,

Kasztelanki, masztalerze...

Ministrowie patrzą z trwogą

I zrozumieć nic nie mogą.

Król wziął szybko szkło powiększające:

"Pchła! To jasne jest jak słońce!

Proszę podać mi nahajkę,

Bym ukarał Pchłę Szachrajkę!"


Pchła, rzecz prosta, nie czekała,

Parasolkę swą złapała,

Zbiegła na dół jednym susem

I uciekła szybkim kłusem.


Król był bardzo rozgniewany,

Zbiegł po schodach z porcelany,

"Łapcie! - wołał - Łapcie, gapie!"

Ale takiej nikt nie złapie!


Po miesiącu Pchła z wyprawy

Powróciła do Warszawy.


Na Wielkanoc Pchła Szachrajka

Malowała sama jajka,

Ubijała białą pianę

Na mazurki lukrowane,

Nakładała słodką masę

I orzeszki na okrasę.

Ucierała przez dzień cały

Mak, wanilię i migdały,

Wreszcie rzekła: "Czas już, aby

Służba piec zaczęła baby!"

Przyskoczyły dwie kucharki

Wzięły mąki cztery miarki,

Sypią cukier tarty miałko,

Kręcą żółtka, biją białko...

"Gdzie podziały się rodzynki?

Nie ma nawet odrobinki!"


Przeszukały dwie kucharki

Wszystkie w domu zakamarki.

Nie ma nigdzie. Pchła w rozpaczy!

"Gdzie rodzynki? Co to znaczy?"

Poleciała na kominki

Do sąsiadek po rodzynki.


U sąsiadek nie dostała,

Małe rączki załamała.

"Bez rodzynków nie ma ciasta!

Trudno, muszę iść do miasta."

Pył strzepnęła z pelerynki

I pobiegła po rodzynki.

Nie dostała ich w kawiarni,

Nie dostała w owocarni

Ani w sklepach kolonialnych.

"To dopiero pech fatalny,

Przecież baby muszę upiec!"

"Cóż poradzę? - odrzekł kupiec -

Nie dostałem dziś rodzynków,

Bo rodzynków brak na rynku."


Każda inna kazałaby

Bez rodzynków upiec baby,

Ale Pchła - to rzecz nienowa -

Była bardzo pomysłowa.

Patrzy, widzi sklep z nutami.

Weszła. "Pan łaskawie da mi

Utwór łatwy i zabawny,

I możliwie lekkostrawny.

W święta gości się spodziewam,

Więc im zagram i zaśpiewam."


Rzekł sprzedawca: "Piękna pani,

Coś ładnego znajdę dla niej.

Może walca? Marsza może?

Marsze w dużym mam wyborze,

Dajmy na to, z bardziej znanych

Marsz żołnierzy ołowianych."

Pchła odrzekła: "Lubię marsze,

Byle tylko nie najstarsze,

Niech pan przegra na pianinie...

Owszem... Pan mi to zawinie..."


I po chwili była w domu.

W domu z marsza po kryjomu

Scyzorykiem w trzy minuty

Wydłubała wszystkie nuty,

Bo, jak wiecie, każda nutka

Jest czarniutka, okrąglutka,

Kropka w kropkę jak jagódka.


Do miseczki je wsypała

I do kuchni poleciała.

Tam figlarne strojąc minki

Rzekła: "Oto są rodzynki!

Będą baby bardzo smaczne,

Zaraz sama piec je zacznę."


I do nocy, tak jak rzekła,

Wielkanocne baby piekła,

A kucharki w czoła pocie

Przyglądały się robocie.


W pierwsze święto przyszli goście.

"Przyszli goście? Proście, proście!"

Wszyscy Pchłę powitać radzi,

Pchła do stołu ich prowadzi,

Do kieliszków wino leje.

"Winko smaczne, mam nadzieję,

Ale ciasto, powiem śmiało,

Wyjątkowo się udałe.

Zwłaszcza baby z rodzynkami.

Baby, mówiąc między nami,

Są po prostu znakomite!

Jedzcie, proszę, z apetytem."


No i cóż? Po długim poście

Wszystkie baby zjedli goście

Do ostatniej okruszynki.

A że zjedli też "rodzynki",

Więc im potem tydzień cały

Kiszki głośno marsza grały.

To był właśnie dobrze znany

Marsz żołnierzy ołowianych.


Pchła Szachrajka myśli sobie:

"Tu nic więcej nie przeskrobię,

Tutaj każdy mnie obmawia,

Trudno. Jadę do Wrocławia."


Pomyślała i po cichu

Zdjęła kufry swe ze strychu,

Spakowała wszystkie stroje,

Ulubione szmatki swoje,

Rękawiczki purpurowe

I trzewiczki atłasowe.


A nazajutrz bardzo wcześnie,

Gdy dom tonął jeszcze we śnie,

Po cichutku się ubrała

I na dworzec pojechała.


W poczekalni pierwszej klasy

Pchła wyjęła swe zapasy,

Zjadła bułki ze dwa deka

I popiła szklanką mleka,

W kąt wtuliła się i czeka.

Poczekała do obiadu,

A pociągu ani śladu.


Tłum tymczasem ciągle wzrasta,

Nowi ludzie ciągną z miasta

Z walizkami, z tobołkami,

Z dziećmi, z psami, z kanarkami...

Och, jak tłoczno! Uf, jak ciasno!

Trudno znaleźć nogę własną,

A tu nowa fala pcha się

W poczekalni i przy kasie,

I w koleji się ustawia -

Wszyscy jadą do Wrocławia!


Nawet Pchła, choć taka mała

Tak niewiele miejsca miała,

Że na jednej nóżce stała.


Gdy już czas był na kolację,

Pociąg wtoczył się na stację.

Tłum się rzucił jak szalony,

Biegli ludzie przez perony

Z walizkami, z tobołkami,

Z dziećmi, z psami, z kanarkami...


Do wagonów się tłoczyli

Krzycząc, sapiąc i po chwili

Pełny był już każdy przedział,

Jeden człek na drugim siedział.

Kto chciał jechać, choć był w strachu,

Stał na stopniu lub na dachu,

Albo pchając się niezgorzej

Szukał miejsca na buforze.


Pchła Szachrajka była mała,

Między ludzi się wmieszała,

Przepychała się wytrwale,

Aż znalazła się w przedziale,

Na kuferku w kącie siadła

I kanapkę z serem zjadła.


Popychano ją bez przerwy,

A że Pchła ma słabe nerwy,

Więc zgnieciona i ściśnięta

Ocierała z łez oczęta.


Wreszcie przyszedł maszynista,

Puścił parę i zaświstał,

Z klegami porozmawiał,

Po czym ruszył do Wrocławia.


Jedzie pociąg, jedzie, jedzie,

Ludzie tłoczą się jak śledzie,

Z parowozu para bucha,

A dokoła ciemność głucha.


Choć jest duszno i gorąco,

Śpią podróżni na stojąco,

Chrapią, sapią jak najęci,

Tylko Pchłę ta jazda smęci,

Tylko Pchła jest nie w humorze,

Bo bez jaśka spać nie może.


Pociąg stanął. Co to? Kalisz!

A Pchła myśli już: "Azaliż

Mam się gnieść wśród tylu osób?

Wiem, co zrobię! Mam już sposób!"

I choć duża nie urosła,

Naraz wielki krzyk podniosła

Naśladując konduktora:

"Wro-cław! Wro-cław! Komu pora,

Proszę państwa, kto wysiada,

Niech wysiada i nie gada!

Mamy postój bardzo krótki,

Postój krótki - trzy minutki!"


Ludzie ze snu przebudzeni

Wyskakują jak szaleni,

Skaczą drzwiami i oknami

Z dziećmi, z psami, z kanarkami...

A po chwili pociąg ruszył.


Pchła się cieszy z całej duszy.

Sama jedna pozostała.

Przedział duży, a Pchła mała,

Więc wygodnie się rozsiadła

I babeczkę z kremem zjadła.

Wkrótce z dumną miną pawia

Zajechała do Wrocławia.


Długi czas się udawało

Pchle z jej psot wychodzić cało,

Aż tu przyszła klapa wreszcie -

Przyłapano Pchłę na mieście

I zamknięto ją w areszcie.


Popłynęły do więzienia

Doniesienia, zażalenia,

Pozwy, skargi, dokumenty...

Sędzia bardzo był przejęty,

Wkrótce jednak stracił zapał

I za głowę aż się złapał.

"Samych pozwów tutaj mamy

Trzy lub cztery kilogramy!

Ładną wziąłem sobie pracę!

Na niej całe zdrowie stracę,

Osiwieję, wyłysieję,

Niech się lepiej, co chce dzieje!"


Poszedł sędzia do aresztu

I dozorcy pyta: "Gdzież tu

Pchła Szachrajka?" "Otóż ona."

Pchła wychodzi wystraszona

I uśmiecha się nieśmiało,

I wyciąga rączkę małą.


Sędzia chrząknął i powiada:

"Żal mi pani... Trudna rada...

Jeśli pani da mi słowo,

Że uczciwie i wzorowo

Odtąd żyć jest pani zdolna,

Wtenczas będzie pani wolna."


Pchła odrzekła zawstydzona:

"O, pan sędzia się przekona!

Poprzysięgłam właśnie sobie,

Że nic złego już nie zrobię

I że odtąd będę życie

Pędzić bardzo przyzwoicie."


Wypełniając przyrzeczenie

Pchła zmieniła się szalenie.

Była odtąd tak uczciwa,

Jak to tylko w bajkach bywa,

Aż ją każdy chwalił wszędzie:

"Z takiej Pchły pociecha będzie!"


Ślub jej odbył się w adwencie

I zapewnić mogę święcie,

Że na jej weselu byłem

I szklankami wino piłem.


Miała dzieci pięć tysięcy

Albo może jeszcze więcej.


Mało dziś jest takich domków,

Gdzie nie byłoby potomków

Owej słynnej Pchły Szachrajki,

Ale... to już koniec bajki.

JAN BRZECHWA "STAŚ PYTALSKI"


Na ulicy TrybunalskiejMieszka sobie Staś Pytalski,Co gdy tylko się obudzi,Pytaniami dręczy ludzi.


W którym miejscu zaczyna się kula?Co na deser gotują dla króla?Ile kroków jest stąd do Powiśla?O czym myślałby stół, gdyby myślał?Czy lenistwo na łokcie się mierzy?Skąd wiadomo, że Jurek to Jerzy?Kto powiedział, że kury są głupie?Ile much może zmieścić się w zupie?Na co łysym potrzebna łysina?Kto indykom guziki zapina?Skąd się biorą bruneci na świecie?Ile ważą dwa kleksy w kajecie?Czy się wierzy niemowie na słowo?Czy jaskółka potrafi być krową?


Dziadek już od roku siedziI obmyśla odpowiedzi,Babka jakiś czas myślała,Ale wkrótce osiwiała.Matka wpadła w stan nerwowyI musiała zażyć bromu,Ojciec zaś poszedł po rozum do głowyI kiedy powróci - nie wiadomo.

JULIAN TUWIM "BAMBO"


Murzynek Bambo w Afryce mieszka,Czarną ma skórę ten nasz koleżka.


Uczy się pilnie przez całe rankiZe swej murzyńskiej Pierwszej czytanki.


A gdy do domu ze szkoły wraca,Psoci, figluje - to jego praca.


Aż mama krzyczy: "Bambo, łobuzie !"A Bambo czarną nadyma buzię.


Mama powiada: "Napij się mleka",A on na drzewo mamie ucieka.


Mama powiada: "Chodź do kąpieli",A on się boi, że się wybieli.


Lecz mama kocha swojego synka,Bo dobry chłopak z tego Murzynka.


Szkoda, że Bambo czarny, wesoły,Nie chodzi razem z nami do szkoły.

JULIAN TUWIM "CUDA i DZIWY"


Spadł kiedyś w lipcuŚnieżek niebieski,Szczekały ptaszki,Ćwierkały pieski.

Fruwały krówkiNad modrą łąką,Śpiewało z niebaZielone słonko.

Gniazdka na kwiatachWiły motylki.Trwało to wszystkoMoże dwie chwilki.

A zobaczyłemTen świat uroczy,Gdy miałem właśniePrzymknięte oczy.

Gdym je otworzył,Wszystko się skryłoI znów na świecieJak przedtem było.

Wszystko się pięknieDzieje i toczy…Lecz odtąd – częstoPrzymykam oczy.

JAN BRZECHWA "DWIE GADUŁY"


Ponoć dotąd ziemski padółNie znał jeszcze takich gaduł,Jak dwie panie: Madalińska

Z Gadalińską z miasta Młyńska.

W domu, w sklepie czy na rynkuJęzykami, tak jak w młynku,Mielą wciąż bez odpoczynku;Każda gada - byle długo,Jedna z drugą i przez drugą,A gdy zasną, nawet we śnieRozmawiają jednocześnie :O tym, co się z wiatrem dzieje,Wtedy, kiedy wiatr nie wieje,Że na poczcie wybuchł pożar,Że się mydlarz z praczką pożarł,Że aptekarz dostał pryszczy,Że sędzinie nos się błyszczy,Że kokoszka od sąsiadkiZniosła cztery jajka w kratki,Że cioteczna spod PiasecznaOkazała się stryjeczna,Bo kuzynka z CiechocinkaZamiast córki miała synka,Po czym właśnie znikła z MłyńskaCiechocińska Madalińska.


Madalińska rada gada,Gadalińskiej opowiada :Kto, dlaczego, jak i kogo.A sąsiedzi spać nie mogą.


Krzyczy rejent: "Moje panie,Czas już skończyć to gadanie !"Doktor także lubi ciszę,Do starostwa skargę pisze.


Przyszła władza starościńska:"Dość już, pani Madalińska,Dość już, pani Gadalińska,Bo wysiedlę panie z Młyńska."


Ale nawet pan starostaDwóm gadułom tym nie sprosta.

Gadalińska rada gada,Madalińskiej opowiada:"Jak się skończy wojna chińska,Moja pani Madalińska,Wojna chińska, moja pani,Może wreszcie będzie taniej !"

Już po jednej tej rozmowiePan starosta stracił zdrowieI jak stał, tak właśnie z rynkuPrzeszedł prosto w stan spoczynku.

JAN BRZECHWA "JAJKO"


Było sobie raz jajko mądrzejsze od kury.Kura wyłazi ze skóry.Prosi, błaga, namawia: - Bądź głupsze !Lecz co można poradzić, kiedy się kto uprze ?


Kura martwi się bardzo i nad jajkiem gdacze,A ono powiada, że jest kacze.


Kura prosi serdecznie i szczerze :- Nie trzęś się, bo będziesz nieświeże.

A ono właśnie się trzęsieI mówi, że jest gęsie.


Kura do niego zwraca się z nauką,Że jajka łatwo się tłuką,A ono powiada, że to bajka,Bo w wapnie trzyma się jajka.


Kura czule namawia : - Chodź, to cię wysiedzę.A ono ucieka za miedzę,Kładzie się na grządkę pustąI oświadcza, że będzie kapustą.


Kura powiada: - Nie chodź na ulicę,Bo zrobią z ciebie jajecznicę.A jajko na to najbezczelniej:- Na ulicy nie ma patelni.


Kura mówi : - Ostrożnie ! To gorąca woda!A jajko na to : - Zimna woda. - Szkoda!Wskoczyło do ukropu z miną bardzo hardąI ugotowało się na twardo.

JAN BRZECHWA "ROZRZUTNY WRÓBEL"


We wsi Duże KałużeSiedział wróbel na murzeI ćwierkał wniebogłosy :- Jestem nagi i bosy,Nie mam dachu nad głową,Nie mam nic, daję słowo !


Poszedł wróbel do pliszki :- Pożycz mi ze dwie szyszki,Ogromnie szyszki lubię,Ziarnka sobie wydłubię...


Odrzekła pliszka w złości :- To moje oszczędności,Zrobiłam sobie zapas,Bierz wróblu nogi za pas.


Zapukał do jaskółki :- Pożycz okruszek bułki,Mam taki pusty brzuszek,Przyda mi się okruszek.


- Mój wróblu, powiem coś ciTo moje oszczędności.Okruchy suchej bułkiSkładam do stodółki,A tyś rozrzutny ptaszek,Więc opuść już mój daszek.


Pomknął wróbel do gilaI grzecznie się przymila:- Mam taki pusty brzuszekDaj, gilu, parę muszek.


- Mój wróblu, nie ma mowy,Ja jestem ptak wzorowy,Mam trochę oszczędności,Kto ich nie ma, ten pości.


Mknie wróbel do sikorki :- Masz ziarenek pełne worki,Strata będzie niewielka,Gdy nakarmisz wróbelka.


- Składać ziarnko do ziarnkaTo mądra gospodarka,A ty co masz, to zjadasz,Nic sobie nie odkładasz.Idź, proś o ziarnka drozda,Lub może ci coś kos da !


Kos gwiżdżąc rzekł najprościej :- Mam trochę oszczędności,Troszeczkę, niezbyt wieleI z tobą się podzielę,Lecz wiedz, że kto oszczędzaTemu nie grozi nędza.

JAN BRZECHWA " PALI SIĘ ! "


Leciała mucha z Łodzi do Zgierza,Po drodze patrzy: strażacka wieża,Na wieży strażak zasnął i chrapie,W dole pod wieżą gapią się gapie.


Mucha strażaka ugryzła srodze,Podskoczył strażak na jednej nodze,Spogląda - gapie w dole zebrali się,Wkoło rozejrzał się - o, rety! Pali się !


Pożar widoczny, tak jak na dłoni!Złapał za sznurek, na alarm dzwoni :


- Pożar, panowie! Wstawać, panowie!Dom się zapalił na Julianowie !


Z łóżek strażacy szybko zerwali się -Pali się! Pali się ! Pali się ! Pali się !


Burmistrz zobaczył łunę z oddali :- Co to się pali ? Gdzie to się pali ?Na Sienkiewicza ? Na Kołłątaja ?Czy też w Alei Pierwszego Maja ?Może spółdzielnia ? Może piekarnia ?


Łuna już całe niebo ogarnia.


Wstali strażacy, szybko ubrali się.Pali się ! Pali się ! Pali się ! Pali się !Wyszli na balkon sędzia z sędziną,Doktor, choć mocna spał pod pierzyną,Wybiegł i patrzy z poważną miną.


Z okna wychylił głowę mierniczy,A już profesor z przeciwka krzyczy :


- Obywatele! Wiadra przynieście !Wszyscy na rynek ! Pali się w mieście,Dom cały w ogniu, zaraz zawali się !Pali się ! Pali się ! Pali się ! Pali się !


Biegną już ludzie z szybkością wielką :Więc nauczyciel z nauczycielką,Fryzjer, sekretarz, telegrafista,No i milicjant, rzecz oczywista


Straż jest gotowa w ciągu minuty.Konia prowadzą - koń nie podkuty !Trzeba zawołać szybko kowala,Pożar na dobre się już rozpala !


Prędzej ! Gdzie kowal ? ! To nie zabawka !Dawać sikawkę ! Gdzie jest sikawka ? !Z pompą zepsutą niełatwa sprawa.Woda do beczki ! Beczka dziurawa !Trudno, to każdej beczce się zdarza.Który tam ? ! Prędzej, dawać bednarza !


Zbierać siekiery, haki i liny !Pali się w mieście już od godziny!Pali się ! Pali się ! Pali się ! Pali się !


Wreszcie strażacy szybko zebrali się,Beczkę zatkali drewnianym czopem,Jadą już, jadą, pędzą galopem.Przez Sienkiewicza, przez Kołłątaja,Prosto w Aleję Pierwszego Maja -Już przyjechali, już zatrzymali się :Pali się !Pali się !Pali się !Pali się !


- Co to się pali? Gdzie to się pali ?Teren zbadali, ludzie spytaliI pojechali galopem dalej.


- Gdzie to się pali ? Może to tam ?Jadą i trąbią: tram-tra-ta-tam !


Jadą Nawrotem, Rybną, Browarną,A na Browarnej od dymu czarno,Wszyscy czekają na straż pożarną.Więc na Browarnej się zatrzymali :- Gdzie to się pali ?- Tutaj się pali !


Z całej ulicy ludzie zebrali się.Pali się ! Pali się ! Pali się ! Pali się !


Biegną strażacy, rzucają liny,Tymi linami ciągną drabiny,Włażą do góry, pną się na mury,Tną siekierami, aż lecą wióry !


Czterech strażaków staje przy pompie -Zaraz się ogień w wodzie ukąpie.


To nie przelewki, to nie zabawki !Tryska strumieniem woda z sikawki,Syczą płomienie, syczą i mokną,Tryska strumieniem woda przez okno,


Już do komina sięga drabina,Z okna na ziemię leci pierzyna,Za nią poduszki, szfa, komoda,W każdej szufladzie komody - woda.


Kot jest na dachu, w trwodze się miota,Biegną strażacy ratować kota.Włażą do góry, pną się na mury,Tną siekierami, aż lecą wióry,Na dół spadają kosze, tobołki,Stołki fikają z okien koziołki,Jeszcze dwa łóżka, jeszcze dwie ławki,A tam się leje woda z sikawki.


Tak pracowali dzielni strażacy,Że ich zalewał pot podczas pracy;Jeden z drabiny przy tym się zwalił,Drugi czuprynę sobie osmalił,


Trzeci na dachu tkwiąc niewygodnie,Zawisł na gwoździu i rozdarł spodnie,A ci przy pompie w żałosnym stanieWzdychali: "Pomóż, święty Florianie !"


Tak pracowali, że już po chwiliPożar stłumili i ugasili.


Jeszcze dymiące gdzieniegdzie głowniePozalewali w kwadrans dosłownie,Jeszcze sprawdzili wszystkie kominy,Zdjęli drabiny, haki i liny,Jeszcze postali sobie troszeczkę,Załadowali pompę na beczkę,


Z ludźmi odbyli krótką rozmowę,Wreszcie krzyknęli:- Odjazd! Gotowe!Jadą z powrotem, jadą z turkotem,Jadą Browarną, Rybną, Nawrotem,Jadą i trąbią: tram-tra-ta-tam !


Ludzie po drodze gapią się z bram,Śmieją się do nich dziewczęta z okienI każdy dumnym spogląda okiem :


- Rzadko bywają strażacy tacy,Tacy strażacy - to są strażacy,Takich strażaków potrzeba nam !


Tra-tra-ta-tam !Tra-tra-ta-tam !


Mucha wracała właśnie do Łodzi;Strażak na wieży kichnął. Nie szkodzi.Inny strażacy po ciężkiej pracyMyją się, czyszczą - jak to strażacy.Koń w stajni grzebie nową podkową,A beczka błyszczy obręczą nową.Mucha spojrzała i odleciała -Tak się skończyła historia cała.

JAN BRZECHWA "PSIE SMUTKI"


Na brzegu błękitnej rzeczkiMieszkają małe smuteczki.


Ten pierwszy jest z tego powodu,Że nie wolno wchodzić do ogrodu,Drugi - że woda nie chce być sucha,Trzeci - że mucha wleciała do ucha,A jeszcze, że kot musi drapać,Że kura nie daje się złapać,Że nie można gryźć w nogę sąsiadaI że z nieba kiełbasa nie spada,A ostatni smuteczek jest o to,Że człowiek jedzie, a piesek musi biec piechotą.


Lecz wystarczy pieskowi dać mleczkoI już nie ma smuteczków nad rzeczką.