Latest wildlife posts

Rudzielec w Twoim ogrodzie: wiewiórka pospolita – najważniejsze informacje

Wiewiórka to zwierzę, które kojarzy każdy z nas. Puszysty ogon, miękkie futro i rudy kolor wyróżniają ją na tle innych dzikich zwierząt. W artykule prezentujemy ważne informacje o wiewiórkach oraz sprawdzamy, czy gryzoń w ogrodzie stanowi zagrożenie.

Wiewiórka – podstawowe informacje

Najpopularniejszą wiewiórką w Polsce jest wiewiórka pospolita, czyli sciurus vulgaris. To gryzoń należący do rodziny wiewiórkowatych, którego można spotkać na terenie całego kraju. Często pojawia się w parkach i lasach, ale niekiedy zamieszkuje też przydomowe podwórka. Jej wyglądu nie da się pomylić z żadnym innym zwierzęciem. Wiewiórka ma duży, puszysty ogon w rudym kolorze oraz charakterystyczne spiczaste uszy. W Polsce gryzonie te znajdują się pod ochroną.

Zwykle wiewiórki można zobaczyć na drzewach. Przemieszczają się niezwykle zwinnie i szybko, a w utrzymaniu równowagi pomaga im osiągający ponad 20 cm ogon. Pomocne w poruszaniu się i nie tylko są także włosy czuciowe, czyli wibrysy. W każdym sezonie wiewiórki rodzą młode zwykle dwa razy. Każda ciąża to maksymalnie siódemka nowego potomstwa.

Co je wiewiórka?
Wiewiórka jest zwierzęciem głównie roślinożernym. Jej przeważającym pożywieniem są nasiona drzew i orzechy. Z chęcią zjada także owoce leśne, pąki roślin, korę drzew i grzyby. Niekiedy sięga po żywność pochodzenia zwierzęcego – owady, larwy, ptaki czy jaja. Dieta wiewiórki jest dość zróżnicowana, ponieważ gryzoń ten potrafi dostosować się do aktualnych możliwości żywieniowych.

Gdzie mieszka wiewiórka?
Wiewiórkę można spotkać w różnych miejscach, jednak zdecydowanie najbardziej z jej domem kojarzą się dziuple. Gryzonie te bardzo często chowają się w mało widocznych dziuplach, ale nie jest to jedyne miejsce ich zamieszkania. Podobnie jak ptaki, wiewiórki potrafią budować gniazda. Najczęściej można je znaleźć wysoko na drzewach. Są wykonywane z liści, gałęzi i z wszystkiego, co wiewiórka znajdzie na swojej drodze i uzna za przydatne. Czasami rozbudowuje napotkane przez siebie ptasie gniazda. Wiewiórki budują kilka gniazd, a każde z nich ma inne przeznaczenie – mogą one służyć do magazynowania jedzenia, pilnowania potomstwa oraz spania.

Wiewiórka w Twoim ogrodzie – czy stanowi zagrożenie?
Zastanawiasz się, czy wiewiórka w ogrodzie stanowi zagrożenie? Warto najpierw dowiedzieć się, jak gryzoń może trafić na Twoje podwórko. Największe prawdopodobieństwo pojawienia się rudej lokatorki jest wtedy, gdy ogród znajduje się w pobliżu lasów lub parków. Warunkami sprzyjającymi obecności wiewiórki są wysokie drzewa i pożywienie (orzechów nasion, pąków).

Wiele osób uważa, że wiewiórka może być groźnym szkodnikiem, ponieważ żywi się m.in. pąkami roślin oraz korą drzew. Zwierzę to nie jest jednak na tyle duże i groźne, by móc w zauważalny sposób zaszkodzić przydomowemu ogrodowi. Wiewiórki chętnie zamieszkają w budkach lęgowych i gniazdach umieszczonych na wysokości ponad 3 metrów. Ważne jest to, by w ogrodzie nie mieszkały inne zwierzęta, a szczególnie kuny, ponieważ stanowią one zagrożenie dla wiewiórek.

Jeśli wiewiórka trafi do Twojego ogrodu i zdecydujesz, że chcesz, by tam została lub odwiedzała Cię częściej – możesz ją do tego zachęcić. Gryzonie te uwielbiają dziuple, gniazda i domki. Możesz zbudować dla niej specjalny domek lub zdecydować się na zakup jednego z dostępnych w internecie. Ponadto, szczególnie w okresie zimowym, możesz pomóc wiewiórce w zdobyciu pożywienia. Warto dać jej orzechy czy nasiona, jednocześnie dbając o to, by nie dostarczać ich zbyt wiele. Dary od człowieka powinny być jedynie pomocą dla wiewiórki, a nie jej całym pożywieniem.

Gryzonie te są bardzo urocze i zachwycają swoim wyglądem. Z pewnością będziesz mieć ochotę pogłaskać wiewiórkę, która odwiedzi Twój ogród, jednak lepiej się od tego powstrzymać. Wiewiórki mogą bowiem przenosić wściekliznę. Nie warto też wpuszczać ich do domu. Odmianą wiewiórkowatych, które mogą stać się pupilami domowymi, jest wiewiórka burunduk.

Co zrobić, gdy spotkasz ranną wiewiórkę?

Jeśli w swoim ogrodzie lub gdziekolwiek indziej spotkasz ranną wiewiórkę, możesz jej pomóc. Gdy zwierzę ma kłopot z poruszaniem się, weź je delikatnie na ręce i otul materiałem, który zapewni jej ciepło. Warto podać gryzoniowi wodę, a następnie zorganizować profesjonalną pomoc. Możesz zanieść wiewiórkę do weterynarza, ośrodka zajmującego się pomocą dzikim zwierzętom lub zadzwonić po Straż Miejską. Dzięki temu, że wiewiórki znajdują się pod ochroną, specjaliści mają obowiązek udzielić im wymaganej pomocy. Nigdy nie pomagaj rudym gryzoniom samodzielnie.

Wrogowie wiewiórki
W środowisku naturalnym normalne jest to, że zwierzęta mają swoich wrogów. Choć przyjazny wygląd wiewiórki może sprawiać, że trudno w to uwierzyć – na nią także czyha sporo zagrożeń. W Polsce jej głównymi wrogami są kuny, jastrzębie i koty. Kuny mogą pokonać wiewiórki w walce, ale niekiedy atakują też śpiące gryzonie. Jastrzębie podlatują i atakują wiewiórki z zaskoczenia, a koty stają się zagrożeniem wtedy, gdy wiewiórka trafia do przydomowych ogrodów. Nierzadko zabijają młode potomstwo gryzoni.

Okazuje się jednak, że największym wrogiem wiewiórki pospolitej jest inna wiewiórka. Chodzi o wiewiórkę szarą, która nie występuje w Polsce, ale można ją spotkać np. w Wielkiej Brytanii. Na terenach, na których żyją szare wiewiórki, można zaobserwować znikanie wiewiórek pospolitych. Szare osobniki są bowiem silniejsze i dodatkowo mogą zarażać rude niebezpiecznym wirusem. Ponadto znacznie bardziej oddziałują na środowisko, w którym żyją (zjadają więcej roślin czy kory z drzew).

Jak wiewiórka przygotowuje się do zimy?

By mówić o tym, co wiewiórka robi zimą i jak przygotowuje się do tej pory roku, warto odpowiedzieć sobie na pytanie, czy wiewiórka zapada w sen zimowy. Wiele osób uważa, że tak, jednak nie jest to prawda. Faktem jest jednak to, że gryzonie zimą sporo śpią, ponieważ są aktywne za dnia, gdy na dworze jest jasno. Unikają też niekorzystnych warunków pogodowych, dlatego szansa na spotkanie ich w trakcie chłodnych miesięcy znacznie spada.

Wiewiórki szykują sobie przed zimą zapasy pożywienia. Chowają je m.in. w dziuplach rozmieszczonych w różnych odległościach od gniazda lub w ziemi. Często gromadzą tyle zapasów, że nie są w stanie ich wszystkich zjeść. To zaś przyczynia się do rozsiewania roślin na terenach, na których gromadzone lub transportowane są zasoby pożywienia.

Ciekawostki o wiewiórkach
Ze względu na to, że wiewiórki to często spotykane zwierzęta, które mogą odwiedzić nawet Twój ogród, warto dowiedzieć się o nich nieco więcej. Oto garść ciekawostek o rudych gryzoniach:

Przednie zęby wiewiórek rosną przez cały czas – dzieje się tak, ponieważ gryzonie nieustannie piłują i ścierają swoje zęby podczas otwierania orzechów czy zdobywania innych pokarmów. Dzięki temu, że siekacze nie przestają rosnąć, zwierzęta cały czas cieszą się twardymi i długimi zębami;

Wiewiórki żyją dość krótko – życie wiewiórek nie jest zbyt długie – trwa zwykle tylko kilka lat. Dzieje się tak, ponieważ często stają się one pokarmem innych zwierząt;

Samice same wychowują potomstwo – wiewiórki nie tworzą stałych związków ze swoimi partnerami. Samice zostają w gnieździe same ze swoimi niewidzącymi jeszcze młodymi i poświęcają się opiece przez kilka tygodni;

Małe wiewiórki nie poradzą sobie same – nowo narodzone wiewiórki nie mają futra ani zębów. Ponadto nie widzą, więc są zdane na opiekę matki przez około dwa pierwsze miesiące życia;

Wiewiórki sadzą drzewa – choć brzmi zabawnie, jest to prawda. Przez to, że gryzonie zakopują swoje zapasy pożywienia w ziemi, przyczyniają się do rozsiewania drzew;
Wiewiórki mają tyle samo włosów co pszczoły – liczba ta wynosi 3 miliony;

Ogon wiewiórki pomaga jej zachować ciepło – gryzoń nakrywa się swoim ogonem, gdy śpi, co pozwala kontrolować temperaturę ciała zwierzęcia. Ogon pomaga też w zachowaniu równowagi, szczególnie przy poruszaniu się po wysokich drzewach;

Wiewiórki mają po 4 palce na przednich łapach i po 5 na tylnych;

Uciekają zygzakiem przed drapieżnikami – gdy wiewiórka czuje zagrożenie, nie ucieka w linii prostej, lecz zygzakiem, co często chroni ją np. przed atakiem jastrzębia;

Ciąża wiewiórki trwa około 40 dni;

Wiewiórki są głównymi bohaterami kultowej serii filmów Alvin i wiewiórki.

Ruda albo czarna....

Rude wiewiórki występują w Polsce i w całej umiarkowanej strefie klimatycznej Europy i Azji. Te małe budzące sympatię zwierzaki mieszkają w lasach, ogrodach, parkach, sadach i innych zadrzewionych przestrzeniach. W konarach starych drzew zajmują ptasie gniazda, wyścielając je liśćmi i mchem, a na zimowe apartamenty i spiżarnie adoptują dziuple. Rozmnażają się dość szybko – 2-3 mioty rocznie. Po trwającej ok. 5-6 tygodni ciąży samica rodzi od 3 do 5 młodych. Nasze wiewiórki, zupełnie tak jak my żyją samotnie lub w parach. I tak jak my są aktywne w dzień, śpią w nocy i nie zapadają w sen zimowy. Robią też zapasy podkradając nam czasem orzechy, żeby zimą nie ginąć z głodu. Ale nie narzekamy, że jest ich za dużo.

Lubimy ich zapobiegliwość i zręczność poruszania się po drzewach. I za to, że mają rude pędzelki na uszach i puszyste, długie ogony, odgrywające ważną rolę w stabilizacji lotu w czasie skoków. Te gryzonie jedzą orzechy, nasiona, pączki, grzyby, owoce, owady, jaja ptasie i niestety… pisklęta. Ale i one mają swoich wrogów – kuny, ptaki drapieżne… Kogo tu bardziej żałować?

CZARNE WIEWIÓRKI są melatoniczną odmianą szarych. Pojawiają się i u nas, ale na razie jest ich niewiele. Spotkać je można szczególnie w górach i na Pomorzu. Niemniej jest to gatunek obcy, przywleczony z południowo-wschodniej Kanady, który mnożąc się bez kontroli może nam kiedyś narobić kłopotu. Choć dzikie, nie są tchórzliwe. A w powiecie wejherowskim spotykać czasem wiewiórkę czarną przeprowadzającą przez jezdnię sznureczek małych córeczek. Bywa, że taki spacer kończy się tragedią pod kołami samochodu….

ANGLIA – INWAZJA SZARYCH WIEWIÓREK

Wiewiórki szare stały się na Wyspach Brytyjskich problemem na skalę państwową. Niewielki kaprys ludzi wywołał wielką inwazję. Zaczęło się niewinnie – w latach 1876-1889 r. w hrabstwie Bedfordshire, wypuszczono na wolność 350 szarych wiewiórek przywiezionych z Ameryki Północnej. Rozmnożyły się. Obecnie w Anglii jest ich kilka milionów. I pomyśleć, że kiedyś, jakieś nieprzewidywalne decyzje spowodowały ten dzisiejszy, wiewiórczy potop.

Wiewiórki szare są większe i silniejsze niż rodzime. Wybrały sobie do zamieszkania bogatsze w żywność angielskie lasy liściaste. Rude zostały zepchnięte do uboższych iglastych lasów, a ich populacja zaczęła maleć. Rozzuchwalone szare intruzy zaczęły pokazywać się w Szkocji, Irlandii potem nawet we Włoszech.

Tajemnica powodzenia tej inwazji polegała na zmodyfikowanej strategii żerowania. W okresie, gdy nadchodził głód, który przetrzebiał szeregi rudych wiewiórek, szare znalazły sposób na przeżycie. Narażając się leśnikom nadgryzały korę drzew i spod spodu wyjadały miękki soczysty miąższ, niszcząc drzewa, lecz ratując swoją populację. Jakby to było mało, okazało się, że szare gryzonie są nosicielami chorób – groźnego wirusa squirrelpox i drugiego adenowirus, który atakuje układ pokarmowy rudych wiewiórek.

Anglia wypowiedziała szarym wiewiórkom wojnę. Zdecydowano się na radykalne akcje tępienia gatunku; odstrzały, pułapki i masowe niszczenie gniazd, niestety pomimo protestów obrońców zwierząt. A liczba angielskich, rudych wiewiórek w ciągu 140 lat spadła i tak z 3,5 mln do 120 tys. Włosi zastosowali łagodniejszy środek – odławianie żywych szarych osobników i usypianie.

Ale i ten fakt nie kończy opowieści o złej, wiewiórce i walczącym z nią Europejczyku…

Ciąg dalszy historii: obecnie można kupić szarą wiewiórkę jako domowe zwierzątko, również w Polsce.

– „Monitorujemy sytuację i zgłaszamy na bieżąco każdy odkryty przypadek” – mówi dr Wojciech Solarz z Zakładu Ochrony Ekosystemów Instytutu Ochrony Przyrody PAN.

Niestety, monitorowanie to jedyne możliwe działanie człowieka. Zła wiadomość jest taka, że naruszenie równowagi w przyrodzie jest trudniejsze do naprawienia, niż by się wydawało. Prawdopodobnie wiewiórki szare będą nadal rozprzestrzeniały się na naszym kontynencie, niszcząc rodzimą populację delikatniejszych i mniej zaradnych wiewiórek rudych, bo jak dotąd nie znaleziono na to rozwiązania. Na tym można zakończyć opowieść o wymieraniu rodzimych gatunków i mnożeniu się obcych …

I o żenującej roli człowieka, który ciągle myśli, że czyni sobie ziemię poddaną poprzez nieodpowiedzialne manipulowanie gatunkami zwierząt i roślin.

Opracowała Ewa Podlesińska

Spotkanie pająka rankiem jest przepowiednią radości. Spotkanie pająka w południe oznacza, że w najbliższym czasie czeka na nas dobra nowina. Spotkanie pająka po południu symbolizuje nadzieję. Spotkanie pająka wieczorem wróży otrzymanie prezentu.
Czeka mnie chyba dużo powyższych przeżyć, ponieważ właśnie ten Jegomość (albo raczej ta Jegomościni) zbudował gniazdo i misternie oplótł je swą delikatną siecią w moim sąsiedztwie. A do tego ma już sporą gromadkę malutkich dzieci. Mama jest niesamowita - strzeże swojego potomstwa i nie opuszcza ich nawet na moment. Bardzo ciekawie się to obserwuje.

Życzę Wam zatem, abyście spotykali pająki na swej drodze o każdej porze dnia