Latest wildlife posts

Dzięcioł duży – opis, występowanie, charakterystyka

Dzięcioł duży – charakterystyka i opis
Dzięcioł duży – Dendrocopos major – to pospolity, średni ptak z rodziny dzięciołowatych. Potocznie nazywany lekarzem lasu, którego obecność jest bardzo pożądana przez leśników w każdym rodzaju zalesień. Bardzo łatwy do wypatrzenia i usłyszenia. Należy do ptaków mało płochliwych co czyni go świetnym podmiotem obserwacji i idealnym modelem dla początkujących amatorów ptasiej fotografii. Nieruchomo uczepiony pnia drzewa jest łatwy do zlokalizowania, a dzięki szybkim ruchom głowy podnosi nieco poziom trudności wykonania ostrego zdjęcia. Idealny trening na start.

Dzięcioł duży to ptak wielkości szpaka, o kontrastowym biało-czarnym upierzeniu z elementami czerwieni. Wierzch ciała, skrzydeł, ogona oraz kupra czarny, gardło oraz pierś białe przedzielone czarną pręgą. Dzięcioła dużego można odróżnić od innych dzięciołów za pomocą jaskrawoczerwonej dolnej części brzucha i podogonia. Jest to charakterystyczna dla tego gatunku cecha upierzenia.

Na wierzchu szyi dwie białe plamy, podobne występują też na barkach oraz skrajnych sztywnych sterówkach. Charakterystyczny czarny lub ciemnoszary dziób wyglądem przypominający mocne twarde dłuto. Nogi szare, tęczówka oka czerwona. Czteropalczaste nogi przystosowane do długotrwałego uczepienia się na pionowych gałęziach i pniach drzew.

Dzięcioł duży jest często mylony z innymi dzięciołami występującymi w Polsce. Z powodu podobieństw w wyglądzie i identycznego sposobu gniazdowania i żerowania mylony jest najczęściej z dzięciołem białogrzbietym, dzięciołem białoszyim, dzięciołem trójpalczastym. Młode osobniki często są brane za dzięciołka lub dzięcioła średniego.

Dymorfizm płciowy bardzo wyraźny. Płeć ptaka łatwa do odróżnienia poprzez czerwoną poprzeczną pręgę na tyle głowy występującą u samców, której natomiast brak u samicy.

Wymiary dzięcioła dużego
Długość ciała około 21 – 25 centymetrów
Rozpiętość skrzydeł od 20 centymetrów u młodych osobników do nawet 40 centymetrów u dorosłych odobników
Waga około 75, do 90 gramów
Dzięcioł duży – występowanie
Występuje na terenie całej Europy, północnej Afryki oraz północnej i środkowej Azji. Najczęściej widywany w koronach drzew podczas żerowania. Prowadzi osiadły tryb życia choć część populacji migruje w okresie jesiennym.

Dzięcioł duży jest w Polsce mocno rozpowszechnionym, średnio licznym gatunkiem lęgowym. Jest to najliczniej spotykany w naszym kraju ptak spośród całej rodziny dzięciołowatych. Można go spotkać w zasadzie w każdym rodzaju drzewostanów przez cały rok na terenie całego kraju.

Biotop

Dzięcioł duży na swoje siedliska wybiera najczęściej stare lasy liściaste lub sosnowe. Można go jednak spotkać również w małych drzewostanach, śródpolnych kępach drzew, ogrodach i parkach nawet w centrach dużych miast. Jest mało wymagającym gatunkiem jeżeli chodzi o typ zadrzewienia oraz wysokość nad poziomem morza.

Dzięcioł duży – Gniazdo i lęg
Obie płci pracują nad wykuwaniem dziupli w pniu lub bocznych konarach drzew. Dzięcioły duże podobnie jak inne ptaki z rodziny dzięciołowatych wykuwają dziuple najchętniej w żywych drzewach, choć preferują pracę w miejscu gdzie pień jest uszkodzony. Bardzo rzadko zdarza się, że na gniazdo wybierane są całkowicie zdrowe drzewa.

Wlot do dziupli ma około 4,5-4,5 centymetrów co odróżnia je od dziupli np. dzięcioła zielonego lub czarnego, które wykuwają dziuple o większym wlocie. Przed okresem lęgowym zazwyczaj wykuwa nową dziuple, rzadko korzysta z lokum zeszłorocznego. Zdarzają się również pary korzystające z budek lęgowych.

Rozmnażanie
Dzięcioł duży tworzy pary monogamiczne, które wyprowadzają jeden lęg rocznie. W okresie lęgowym samica składa około pięciu do siedmiu jaj, które następnie wysiadywane są w dziupli przez oboje rodziców. Jaja są białe, z twardą połyskliwą skorupką. Wymiary jajka to około 26 milimetrów wysokości i 19 milimetrów szerokości.

Po około dwóch tygodniach wykluwają się pisklęta, które są typowymi gniazdownikami. Nie opuszczają one dziupli przez okres do 25 dni. Młode bardzo łatwo zlokalizować ponieważ po wykluciu są one bardzo hałaśliwe, a jedno z nich zazwyczaj wygląda z dziupli oczekując powrotu rodziców. Dokarmianiem, również po opuszczeniu przez pisklęta dziupli, zajmują się zarówno samiec jak i samica.

Tryb życia i żerowanie dzięcioła dużego
Na wiosnę i w lecie dzięcioł duży żywi się najchętniej larwami owadów wydobywanych spod kory drzew. Podczas zimy, kiedy dostęp do pokarmu żywego jest dużo trudniejszy wzbogaca on swoje menu o nasiona sosny i świerka oraz owoce. Dzięcioł duży może też być gościem w naszym przydomowym karmniku o ile wywiesimy w nim słoninę lub mieszanki tłuszczowe.

Dzięcioły kojarzone są najczęściej z wyjadaniem korników, ale nie pogardzą one również padliną oraz jajami i pisklętami innych ptaków. Pokarmem dla dzięcioła dużego mogą być również mszyce, co jest niespotykane wśród ptaków o takich rozmiarach.

Dzięcioł duży – ciekawostki

Podczas zimowych spacerów możemy natknąć się na widok drzewa wokół którego rozsypana jest masa rozłupanych sosnowych lub świerkowych szyszek. To jasna oznaka, że gdzieś wśród korony tego drzewa znajduje się tak zwana kuźnia. Jest to miejsce złączenia dwóch gałęzi, w którym dzięcioł duży blokuje szyszki, a następnie wydziobuje smakowite nasiona.

Dzięcioł duży jak i pozostałe dzięcioły nazywany jest leśnym doktorem i lekarzem drzew. Spowodowane jest to zachowaniem podczas żerowania na pniach drzew.

Dzięcioły często nasłuchują czy pod korą słychać charakterystyczne chrobotanie. Następnie szybkimi mocnymi uderzeniami wydziobuje otwór, aby swoim długim językiem wydobyć szkodniki niszczące drzewa. Dla dzięcioła jest to smaczny i kaloryczny posiłek, dla drzewa ratunek przed szkodnikami. Owe nasłuchiwanie budzi proste skojarzenia do widoku lekarza nasłuchującego pacjenta przez stetoskop.

Jeśli spotkacie na spacerze dzięcioła dużego lub inne ciekawe ptaki, swoje obserwacje możecie zgłosić na stronie internetowej – https://www.ornitho.pl/.

Ochrona gatunkowa
Dzięcioł duży, podobnie jak wszystkie inne dzięcioły w Polsce, objęty jest ścisłą ochroną gatunkową.

Gąsiorek – opis gatunku dzierzba gąsiorek

Gąsiorek, a właściwie dzierzba gąsiorek, bo tak brzmi prawidłowa pełna nazwa, to mały ptak wędrowny z rodziny dzierzb. Udało mi się zebrać kilka ciekawych informacji na temat tego gatunku ptaka, dysponuje kilkoma ujęciami, a ostatnio udało mi się wypatrzeć pierwsze pary ptaków wracające z zimowisk. Zapraszam do wpisu, w którym postaram się przybliżyć Wam profil tego pięknego ptaka.

Dzierzba gąsiorek – charakterystyka gatunku
U gąsiorków występuje bardzo wyraźny dymorfizm płciowy, na tyle wyraźny, że ptaki obu płci niedoświadczony obserwator może wziąć omyłkowo za dwa różne gatunki. Samiec to maluch, którego pieszczotliwie nazywam Zorro. Na jasnoszarej głowie widać wyraźną czarną maskę zakrywającą oczy. Spód i boki ciała samca są w kolorze jasnoróżowym wpadającym w odcienie brązu. Wierzch skrzydeł samca gąsiorka jest czerwonobrązowy, zaś kuper i pokrywy nadogonowe szare.

Samica z kolei jest nieco skromniej upierzona. Szara głowa samicy zamiast maski typowej dla samca posiada jedynie małą ciemną plamkę za okiem. Podobnie jak u samców skrzydła charakteryzują ciemnobrązowe lotki z jaśniejszymi brzegami. Na piersiach i bokach ciała widać wyraźne brązowawe łuskowanie, spód ciała u samicy jest zaś brudnobiały.

Przedstawiciele obu płci mają dość mocny dziób zakończony haczykowatym zagięciem w dół. U samicy dziób jest jednak nieco jaśniejszy u podstawy.

Dzierzba gąsiorek w liczbach
długość ciała około 16 – 17 centymetrów
długość ogona od 7 do 8 centymetrów
rozpiętość skrzydeł od 24 do nawet 27 centymetrów
masa ciała około 28 gram

Gąsiorek – występowanie
Dzierzba gąsiorek zasiedla Europę. Można go spotkać od zachodniej części starego kontynentu aż po środkową Skandynawię na północy i Kazachstan na wschodzie. Na wyspach Brytyjskich był obserwowany do roku 1990, w którym oficjalnie stwierdzono wyginięcie tego gatunku jako lęgowego w Wielkiej Brytanii.

Ponieważ na lęgowiska gąsiorki przylatują na dość krótki okres w Europie można je obserwować od kwietnia do sierpnia lub początku września. Wtedy właśnie ptaki te migrują na dalekie dystanse. Ich zimowiska znajdują się bowiem we wschodniej i południowej Afryce.

Do Polski gąsiorki przylatują licznie, w latach 2008 – 2012 całkowitą krajową populację szacowano na 740 000 do 1 100 000 par lęgowych. Najliczniej ptak ten występuje na zachodniej części pomorza oraz przy ujściu Odry. Spotkać można go jednak w całym kraju.

Biotop
Gąsiorek na swoje siedliska wybiera najczęściej tereny suche, nasłonecznione z dobrą widocznością, w których występują cierniste krzewy. Mogą to być łąki, śródpolne zadrzewienia, zarośla, nieużytki, zręby i skraje lasów.

Słowem kluczem są tutaj – krzewy. Dzierzba gąsiorek buduje bowiem swoje gniazdo wewnątrz krzewów. Gdzie jest bezpieczne pod osłoną gęstwiny liści i cierni. Miejsca na gniazdo wypatrują oboje z przyszłych rodziców i zazwyczaj budowane jest ono dość nisko.

Gniazdo gąsiorka jest wite zarówno przez samca jak i samice. Ptaki te wykorzystują do budowy gniazda suche trawy, kłącza, mchy, opadłe liście oraz drobne gałązki. Wystrój wnętrza to w zdecydowanej większości miękkie suche źdźbła traw, puch, sierść i włosie zwierzyny.

Zachowanie i tryb życia

Gąsiorki, a szczególnie samce są bardzo wdzięcznymi modelami do fotografowania. Sposób w jaki samce zdobywają pożywienie, daje nawet niedoświadczonym fotografom chwilę potrzebną na złapanie odpowiedniego kadru i modyfikację ustawień aparatu. Często można spotkać je podczas wypatrywania ofiary, kiedy to przesiadują na dobrze wyeksponowanych gałązkach krzewów.

Poza chwilami polowania na owady, gąsiorki prowadzą raczej skryty tryb życia. Co za tym idzie dość trudno jest wypatrzeć je np. podczas godów czy karmienia piskląt. Jeśli jednak uda Wam się wypatrzeć gąsiorka w innej sytuacji niż polowanie, możecie bardzo łatwo ocenić czy Wasza obecność mu nie przeszkadza. Zdenerwowany ptak swoje nerwy okazuje kręceniem i szybkimi uderzeniami ogona. Warto wówczas zostawić go w spokoju.

Jadłospis gąsiorka
Gąsiorek to mały drapieżnik, w swojej diecie preferuje owady, a najchętniej chrząszcze i pasikoniki. Jednak nie pogardzi też myszą, nornicą, małymi gadami oraz drobnymi ptakami i pisklętami. Obserwowano gąsiorki podczas udanych prób polowania na zwierzęta niewiele mniejsze od nich samych np. żaby.

Lęgi
Sezon lęgowy trwa u gąsiorków od maja do czerwca (rzadko wydłuża się do początku lipca). Ptaki są zdolne do lęgów już po pierwszym roku życia. Wyprowadzają one jeden lęg w ciągu roku, w którym samica składa około 5-6 brudnobiałych jaj o szarozielonych plamkach.

Wysiadywaniem jaj zajmuje się wyłącznie samica. W tym czasie samiec zajmuje się zdobywaniem pożywienia dla obojga rodziców. Po wykluciu pisklęta są dokarmiane przez oboje rodziców. Po mniej więcej dwóch tygodniach młode są zdolne do opuszczenia gniazda, jednak rodzice opiekują się nimi jeszcze przez tygodnie.

Ciekawostki na temat gąsiorka
Podobnie jak inne dzierzby (np. srokosz) gąsiorek potrafi polować na zapas i magazynować nie zjedzoną żywność. W tym celu nabija swoje ofiary na kolce krzewów, najczęściej tarniny.
Gąsiorki to często przybrani rodzice kukułek. Ich gniazda są bowiem częstym celem podrzutów jaj.
Dzierzba gąsiorek to gatunek, który odbywa tzw. migrację pętlową. Podczas migracji jesiennych ptaki odlatują w kierunku zimowiska wzdłuż Karpat, poprzez Grecję, wyspy Śródziemnomorskie i Izrael do Afryki. Docierają aż na południe Afryki. Powrót na lęgowiska w Europie odbywa się bezpośrednio przez Saharę i dalej przez Półwysep Apeniński.
W linii prostej odległość od stanowisk lęgowych w Polsce, do zimowisk gąsiorka w południowej Afryce to nawet 8 500 kilometrów.

Ochrona gatunkowa
Populacja gąsiorka maleje poprzez zmniejszającą się liczbę naturalnych pastwisk obsadzonych ciernistymi krzewami. W Polsce dzierzba gąsiorek jest objęty ścisła ochroną gatunkową.

Jak wychować kota – wpływ zabawy z kotem na jego behawior

Na temat charakterów zwierząt domowych w naszym społeczeństwie krąży wiele i to często krzywdzących stereotypów. Dziś chciałbym opowiedzieć Wam kilka słów na temat tego jak wychować kota, aby nie był tym stereotypowym draniem, który złośliwie zrzuca rzeczy z półek i nie okazuje uczuć. Przeczytacie także jak zabawy z kotem wpływają na jego zachowanie i dlaczego warto wybrać dobre szelki dla kota i wychodzić z nim na spacery. Zapraszam!

Jak wychować kota?
Dla wielu może to być zaskoczeniem, ale wychowanie kota jest możliwe. Bardzo przydatne i pomocne w opiece nad tym zwierzęciem może być nauczenie go kilku czynności. Może to być przychodzenie na komendę, reagowanie na imię czy też precyzyjne określanie swoich potrzeb. Zanim jednak zaczniesz zastanawiać się jak wychować kota musisz skupić się na jego poznaniu. Każdy kot to indywidualista, dlatego wychowanie i nauka będą przychodziły każdemu osobnikowi inaczej.

Odpowiedź jak wychować kota, jest w zasadzie prosta, brzmi – metodycznie i cierpliwie. Najbardziej znaną metodą jest oczywiście nagradzanie zwierzęcia za wykonanie czynności jakiej od niego oczekiwaliśmy. Jednak samo nagradzanie warto wesprzeć poprzez poświęcenie kotu czasu i uwagi na przykład na tworzenie rutynowych czynności jakie zwierzę podejmuje w określonych porach i miejscach.

Metoda ta znajduje odzwierciedlenie np. w fakcie, że kotom zdarzają się przypadki załatwiania potrzeb poza kuwetą często z powodu przestawienia jej w inne miejsce. Koty lubią rutynę więc mogą mieć trudności z szybką adaptacją do zmian. Zatem nauka kotów pożądanych zachowań to nic innego jak wdrażanie rutyny, która często dla kociaka może skończyć się smakowitym przysmakiem.

Wychowanie kota – 5 zasad
Wychowanie kota może być również łatwiejsze kiedy będziemy stosować się do 5 zasad.

Wyeliminuj bodźce, które będą rozpraszały Twojego podopiecznego. Zadbaj, aby podczas nauki kot nie miał innych obiektów zainteresowania, a cała jego uwaga była skupiona na Tobie. Wyłącz telewizor, zamknij okna, najlepiej jednak kiedy wybierzesz odpowiedni moment, a nie stworzysz go. Nagła zmiana bodźców, ograniczenie przestrzeni może zaalarmować zwierzę i wówczas nie będzie ono chętnie współpracować.

Nauka nie powinna być nudna, a więc i zbyt długa. Krótkie ale regularnie powtarzane zabawy i trening przyniosą najlepsze efekty.

Jeśli stosujesz smakołyki jako nagrodę za wypełnione zadania, naukę zaczynaj przed posiłkiem. Dla najedzonego kota, smakołyk nie będzie aż tak atrakcyjny.

O ile to możliwe naukę zaczynaj o podobnych porach, regularnie. Nie rzadziej niż raz na dwa, trzy dni. Treningi raz na miesiąc będą nieporozumieniem dla obu stron

Pamiętaj jednak, że ważniejsze od regularnej pory jest aktualne samopoczucie kotka. Jeśli wyrwiesz go z głębokiego snu i będziesz oczekiwać ćwiczeń najlepsze co spotka Cię w odpowiedzi to ziewnięcie i spojrzenie pełne politowania :P.

Zabawy z kotem – znajdź ulubioną zabawę mruczka
Zapewnienie zwierzęciu rozrywki większości z nam wydaje się dużo prostsze w przypadku psa niż kota. Pomyśleć można, że psa wystarczy zabrać na spacer i dać się wyszaleć. Sytuacja jednak diametralnie się odmieni kiedy zdamy sobie sprawę, że zabawy z kotem opierają się głównie na wrodzonym instynkcie łowcy. Polowanie dla kotów to nie tylko sposób na zdobycie pożywienia, ale też pozbycie się nadmiaru energii i zwyczajna rozrywka. Jeśli więc chcesz się bawić z kotem, stymuluj dla niego polowanie.

Zabawy z kotem warto zacząć na etapie małego kociaka, który zresztą sam często organizuje sobie rozrywkę w postaci pierwszych treningów polowania, którego celem zazwyczaj jest kocia mama lub rodzeństwo. Przyzwyczajenie zwierzęcia za młodu, że jego opiekun bierze udział w zabawach daje wiele korzyści. Przede wszystkim częste poświęcanie czasu na zabawy z kotem korzystnie wpłynie na formę tych zabaw. Im wcześniej nauczysz kota zabawy, tym rzadziej Twoje dłonie będą ozdobione czerwonymi rysami.

Warto jednak nauczyć się rozróżniać kocią agresję od zabawy. Tutaj najważniejsza jest obserwacja, bowiem koty często dają nam znaki czy to jest zabawa czy regularna bójka, nie ważne czy przeciwnikiem jest zabawkowa wędka, dłoń opiekuna czy inny kot.

Jeśli zastanawiasz się jak wychować kota, powinieneś wiedzieć, że są one mistrzami w stawianiu granic, dlatego bardzo łatwo znaleźć tę granicę. Jeśli zwierzę zaczyna głośno miałczeć czy nawet prychać, jest to wyraźny znak, że granice zostały naruszone. Podobne wnioski można wysnuć kiedy to mocno się puszy, zaczyna bardzo gwałtownie uderzać ogonem, czy kładzie uszy.

Ocenę wzajemnych zabaw dwóch kotów najłatwiej określić patrząc czy zabawy są obukierunkowe, jeśli koty wzajemnie się ganiają, skaczą na siebie z przyczajenia wszystko jest ok. Jeśli tylko jedno zwierzę gania drugie mogą to być oznaki nękania. To jednak łatwo zweryfikować na podstawie zachowania zwierząt względem siebie bo zabawie. Jeśli faktycznie była to zabawa, po jej zakończeniu zwierzęta nadal będą chętnie ze sobą przebywały, jedno nie będzie uciekać przed drugim. Jeśli to co ocenisz jako zabawa okaże się agresją, na pewno zauważysz pewnego „focha” pomiędzy podopiecznymi.

Polowanie kota – czy częstsze zabawy zmniejszają częstotliwość polowań na dzikie zwierzęta?
Koty domowe wypuszczane wolno są przyczyną śmierci milionów dzikich ptaków, gryzoni i owadów. Są to szkody wyrządzone naturze na ogromną skalę dlatego obowiązkiem i odpowiedzialnością każdego opiekuna kotka jest zadbanie, aby ich pupil tych szkód nie czynił lub chociaż ich minimalizacja.

Jak dowiódł eksperyment przeprowadzony przez zespół badawczy Uniwersytetu w Exeter odpowiednia dieta i zabawa z kotem stymulujące go do udawanych polowań mogą zmniejszyć ilość upolowanych przez wychodzące koty dzikich zwierząt nawet o 36%.

Według tezy naukowców, zwiększenie ilości mięsa w diecie kota poprzez zastąpienie zwykłej karmy, która często zawiera białka pochodzenia roślinnego zamiast zwierzęcego, zmniejsza niedobory mikroskładników, których zwierzę może poszukiwać polując poza domem.

Kolejnym impulsem, który kieruje naszego pupila do morderczych zabaw, jest właśnie brak rozrywki stymulowanej przez opiekuna. Wyniki badania potwierdziły, że już nawet 5 do 10 minut codziennej zabawy z kotem może zmniejszyć częstotliwość polowań nawet o 25%.

Jak NIE wychowywać kota – czego unikać w wychowaniu kota?
Zmiana diety i częste zabawy z kotem to jednak nadal tylko kropla w morzu potrzeb. Skala problemu kłusownictwa kota domowego jest ogromna, o tym jakie efekty dla natury przynoszą polowania kota pisałem we wcześniejszym artykule – Drapieżnictwo kota domowego – dlaczego kot nie powinien być wypuszczany z domu.

Najlepszym rozwiązaniem dla osób, które kochają koty i nie wyobrażają sobie życia bez ich towarzystwa, a jednocześnie nie chcą przyczyniać się do mordowania chronionych gatunków zwierząt jest ograniczenie im wolności wychodzenia poza dom.

To czego na pewno NIE powinniśmy uczyć kota to swoboda i możliwość wyjścia poza dom bez kontroli. Jest to coś czego koniecznie należy zabronić zwierzęciu już od „szczenięcych lat”. Zwierzę, które zaznało swobodnego wychodzenia, będzie bardzo trudno tego oduczyć. Za to jeśli już od kocięta będziemy naszego podopiecznego uczyli spacerowania na smyczy sprawimy, że spacer stanie się przyjemnym rytuałem nie opłaconym istnieniem wielu istot Do spaceru z kotem trzeba się odpowiednio przygotować.

Szelki dla kota – jak wybrać szelki i smycz dla kota?
Szukając odpowiedzi na to jak wychować kota i nauczyć go spacerów na smyczy dużym ułatwieniem zadania będzie dobór odpowiednich akcesoriów. Pierwszym zakupem powinny być szelki dla kota i odpowiednio dobrana smycz. Zastanawiając się nad doborem odpowiedniej uprzęży w pierwszej kolejności należy wziąć pod uwagę fakt, że prowadzenie kota na uwięzi ma być bezpieczne nie tylko dla otoczenia, ale i dla samego pupila

Najważniejszy będzie rozmiar i rodzaj zapięcia. Szelki dla kota na spacer dla dorosłego osobnika standardowo występują w opcji z możliwością regulacji szelek piersiowej i szyjnej. Obwód szelki piersiowej to zazwyczaj przedział od 42 do 46 centymetrów. Natomiast dla kotów większych ras czy tych które zmagają się z otyłością należy zamawiać wersję większą XXL.

Zapięcia szelek najlepiej wybrać w formie prostych zatrzasków, podczas spaceru mogą zdarzyć się wydarzenia, które mocno zestresują nasze zwierzę, a wówczas możliwość łatwego wyswobodzenia kota może się okazać niezwykle pomocna.

Wybór smyczy dla kota również nie powinien sprawić większych trudności. Najlepszą opcją jest smycz rozwijana, często stosowana przez właścicieli małych psów czy nawet królików. Taka smycz, która swobodnie się rozwija, daje kotu odrobinę swobody bez ciągłego poczucia uwiezienia.

Pamiętajcie, że od wyboru jakości szelek i smyczy może zależeć bezpieczeństwo waszego zwierzęcia, dlatego naprawdę nie warto oszczędzać kilku złotych kupując niesprawdzone akcesoria z pewnego portalu z Chin. Przestrzegam

Bibliografia:
Barbara v. Tittenbrun-Jazieniecka – Koty – rasy, zachowanie, pielęgnacja – Wydawnictwo SBM, Warszawa 2016
Thomas McNamee – Kocie sekrety oczami naukowców – Wydawnictwo „Nasza księgarnia”, Warszawa 2018

Sójka – jak wygląda sójka i czy lata za morze?

Sójka to dość pospolity i bardzo charakterystyczny ptak, który doczekał się nawet wiersza na swój temat. Dziś postaram się opowiedzieć Wam więcej o tym wspaniałym ptaku i ostatecznie wyjaśnić kwestie jego domniemanych zamorskich wycieczek. Jeśli jesteś ciekawy, jak wygląda sójka, jakie ma zwyczaje i jak to jest z jej wycieczkami za morze, czytaj dalej. Myślę, że kilka informacji, jakie znajdziesz tutaj na temat sójki na pewno Cię zaskoczy.

Jak wygląda sójka
Sójka zwyczajna ( łac. Garrulus glandarius, eng. jay) to średniej wielkości ptak z rodziny krukowatych. W Polsce, wobec tego ptaka używa się także nazwy sójka żołędziówka.

Gatunek ten jest dość łatwy do identyfikacji nawet dla początkującego obserwatora ptaków. Zdecydowanie jest to najbardziej barwny przedstawiciel rodziny krukowatych. Większa część upierzenia przybiera pastelowy kolor rdzawobrązowy. Kuper i pokrywy dolne ogona są białe, natomiast sterówki i końcówki skrzydeł czarne. Na głowie również dominuje kolor brązowy, jednak dość wyraźnie odróżnia się białe czoło z ciemnym kreskowaniem oraz mocno kontrastujący czarny wąs ciągnący się od kantarka ku szyi. Mocny dziób u tych ptaków przybiera zazwyczaj kolor stalowy lub czarny, nogi zaś są koloru jasnobrązowego.

Nie wiesz czym są sterówki, lotki lub kantarek? Sprawdź słownik pojęć ornitologicznych >>

Najbardziej charakterystycznym elementem ubarwienia sójki jest lusterko na skrzydle. Pióra układają się tam w błękitno-biały panel z czarnym kreskowaniem. Niebieskie lusterko, podobnie jak i inne cechy wyglądu występują zarówno u samców, jak i u samic. Obie płci są również podobnej wielkości. U tego gatunku nie występuje dymorfizm płciowy.

Wymiary
Długość ciała około 32 – 35 centymetrów
Rozpiętość skrzydeł od 52 do około 58 centymetrów
Masa ciała około 150 – 180 gramów
Występowanie i biotop
Sójka zwyczajna (gatunek nominatywny) zamieszkuje niemal całą Eurazję oraz Afrykę w części północno-zachodniej. W Europie północna granica występowania tego gatunku kończy się na kole podbiegunowym. W Azji zaś nie zapuszczają się one tak daleko na północ, zamieszkują głównie środkowy pas kontynentu oraz liczniej na wschodnim wybrzeżu (Chiny, Japonia, Tajlandia).

W Polsce sójka zwyczajna jest pospolitym i licznie występującym ptakiem lęgowym. W gruncie rzeczy można je spotkać na terenie całego kraju, w górach gatunek ten widywany jest do wysokości około 1400 metrów nad poziomem morza.

Dawniej typowym biotopem dla sójki były grądy i lasy typu mieszanego, jednak wraz z rozwojem infrastruktury ludzkiej ptaki te, podobnie jak większość krukowatych nauczyły się korzystać z zalet bliskości człowieka. Najczęściej można je spotkać w lasach i parkach z dużą ilością dębów, jednak nie jest to im koniecznie potrzebne. Ptaki te są pospolitym widokiem w polskich parkach, sadach, zadrzewieniach śródpolnych, ogrodach, ogródkach działkowych. Unikają one jednak obszarów bezdrzewnych oraz rozległych borów iglastych.

Co je sójka?
Jadłospis sójki uzależniony jest od pory roku, zazwyczaj przeważa w nim pokarm roślinny. Wyjątkiem jest okres lęgowy, kiedy menu wzbogacone jest owadami, ich larwami, bezkręgowcami, małymi gryzoniami, jaszczurkami, pisklętami innych ptaków i zrabowanymi z gniazd jajkami. Pokarm odzwierzęcy to główne źródło żywienia piskląt tego gatunku.

Z roślinnych przysmaków sójki na pierwszy plan wysuwają się oczywiście żołędzie. To przez ogromne upodobanie tych ptaków do tego pożywienia wzięła się nazwa sójka żółędziówka. Apetyt na żołędzie jest również przyczyną, przez którą ptaki te są pomocą dla leśników. Podczas jesieni sójki zbierają spod dębów żołędzie i ukrywają je w licznych spiżarniach, o których często później zapominają. W ten sposób sójka zwyczajna przyczynia się one do rozsiewania dębów. Poza żołędziami w roślinnym menu tych ptaków znajdują się również orzechy, owoce buku, nasiona, czereśnie.

Lęgi
Sójka zwyczajna wyprowadza w roku jeden lęg, ale w przypadku jego utraty często go powtarza. Sójki dobierają się w monogamiczne pary podczas grupowych schadzek na kilku wybranych drzewach. Dobrane w parę ptaki budują gniazdo zazwyczaj w środkowej partii korony drzewa w rozgałęzieniu konarów przy pniu lub na rozwidleniu gałęzi. Gniazda sójek ulokowane są nie wyżej niż 5-6 metrów nad ziemią. Są to dość luźne i płaskie konstrukcje zbudowane ze splecionych gałązek i patyków, wykończone wewnątrz miękkimi częściami roślin, sierścią, mchem i trawą.1

Oba ptaki z pary podczas lęgu są bardzo aktywne. Wspólnie budują gniazdo, wysiadują jajka i karmią pisklęta. W czasie sezonu lęgowego ptaki tego gatunku są dużo bardziej skryte i płochliwe. W pobliżu gniazda zachowują szczególną ostrożność i ciężko je wówczas wypatrzeć.

Samica rozpoczyna składanie jaj na przełomie kwietnia i maja, codziennie jedno jajko i tak przez 5 do 7 dni. Wysiadywanie jaj trwa około 16-17 dni od złożenia pierwszego lub drugiego jajka. Jeśli para z jakiś powodów straci pierwszy lęg i nie jest jeszcze za późno, podejmuje drugą próbę, ale tym razem z mniejszą ilością jajek, około 3-4.

Pisklęta sójki to typowe gniazdowniki, które swoje pierwsze dni życia spędzając w gnieździe pilnowanym przez rodziców. Młode opuszczają je dopiero po upływie około trzech tygodni. Po opuszczenia gniazda młode nadal pozostają pod opieką rodziców, którzy je dokarmiają i strzegą przed drapieżnikami.

Czy sójka lata za morze?

Wybiera się sójka za morze,
ale wybrać się nie może.

JAN BRZECHWA „SÓJKA”
Teza zawarta w zgrabnej rymowance z wiersza Jana Brzechwy jest prawdziwa, ale tylko częściowo. Otóż sójka to gatunek częściowo migrujący. Ptaki te decydują się na migrację wtedy, kiedy są do tego zmuszone. Polskie sójki wiodą zazwyczaj osiadły tryb życia. Warunki w naszym kraju rzadko bywają tak trudne, żeby ptaki z polskich populacji musiały migrować. Wiersz natomiast opowiada o jesiennej aktywności tego gatunku, kiedy ptaki te zbierają zapasy na zimę i wówczas faktycznie latają w poszukiwaniu pożywienia na mniejsze odległości.

Jednak co roku na wybrzeżu Bałtyku można obserwować liczne stada migrujących sójek. Są to zazwyczaj ptaki bytujące na północy Europy, które na zimowiska wybierają cieplejsze południowo-zachodnie rejony kontynentu.

Ochrona gatunkowa
W Polsce sójka ze względu na swoją pożyteczną działalność objęta jest ścisłą ochroną gatunkową. Jest to gatunek określany przez Międzynarodową Unię Ochrony Przyrody jako najmniejszej troski. Europejska populacja tego gatunku szacowana jest przez BirdLife International na od 30 do 66 milionów par2.

Ciekawostki
Przez fakt roznoszenia na różne odległości żołędzi sójka przyczynia się do rozsiewania dębów. Jest to bardzo ważne, ponieważ żołędzie to prawdziwe kolosy w świecie nasion, przez co dęby rozsiewają się bardzo powoli na dłuższe dystanse. Sójka jest w tym zakresie świetnym sojusznikiem leśników.

Niebieski panel na skrzydle ptaka nie ma w sobie ani krzty błękitnego barwnika. Niebieski odcień lusterka na skrzydle to efekt rozszczepienia światła, które odbite przez specjalną strukturę pióra wraca do naszych oczu w kolorze błękitu.

Sójka to leśny alarm. Jest to bardzo czujny ptak, który w chwili zagrożenia alarmuje głośnymi wrzaskami całą okolicę. Inne zwierzęta nauczyły się zatem korzystać z takiej hałaśliwej sąsiadki i reagują na ostrzegawcze wrzaski tych ptaków.

Jak inne ptaki z rodziny krukowatych, sójki cechują się wysoką inteligencją.
Spiżarnie sójek zazwyczaj są bardzo małe, a to z bardzo praktycznych względów. Gdyby do spiżarni dobrał się intruz cały jesienny wysiłek poszedłby na marne.

Zatem w jednej kryjówce ptak nie kryje więcej niż 1 do maks 3 żołędzi. Jeden ptak w sezonie może stworzyć nawet kilka tysięcy takich kryjówek.

Ptaki te w nietypowy sposób dbają o higienę. Jako że doskonale znają swój teren, dobrze wiedzą, gdzie mogą znaleźć mrowiska, które są dla nich niczym SPA. Wystarczy tylko wylądować na środku mrowiska, trochę pogrzebać, poskakać, a oszalałe ze wściekłości mrówki zaczną przeganiać intruza. Sójkom właśnie o to chodzi. Nauczyły się one, że pancerz w postaci piór to świetna ochrona, a kwas mrówkowy, którym owady się bronią to doskonały odkażacz.3

Sójka to bardzo różnorodny gatunek, w zależności od areału jej występowania dzieli się on na liczne podgatunki. Na ten moment jest ich 34.

Najstarsza żyjąca na wolności sójka dożyła sędziwego wieku 16 lat i 9 miesięcy.4

Przypisy i bibliografia
Wikipedia – https://pl.wikipedia.org/wiki/S%C3%B3jka_zwyczajna
Dane z 2015 roku, BirdLife International – https://www.iucnredlist.org/species/103723684/118779004

Modraszka – żółto-błękitny, ptasi symbol waleczności

Modraszka to jednej z najbardziej walecznych ptaków, jakie fruwają po naszym niebie. To żółto błękitne maleństwo potrafi nieźle zaleźć za skórę nawet dużo większym od siebie przeciwnikom. Jak się może domyślacie, nie bez przypadku artykuł opisujący sikorę modrą publikuję właśnie teraz. Zapraszam do lektury, dowiecie się, jak wygląda modraszka i dlaczego dla miłośników ptaków jest ona symbolem Ukrainy walczącej z agresją Rosji.

Modraszka – opis sikory modrej
Modraszka (Cyanistes caeruleus) to niewielki gatunek osiadłego ptaka, z rodziny sikor. Jest ona dość łatwa do identyfikacji przez kilka bardzo charakterystycznych cech. Przede wszystkim modraszka to mały ptak, widocznie mniejszy niż bogatka czy wróbel. W upierzeniu dominują kolory niebieski i żółty. Wierzch ciała ptaka ma kolor ciemnozielony ze sporymi domieszkami niebieskiego. Spód żółty, z małą czarną plamą na środku. Cechy, które najbardziej odróżniają sikorę modrą od innych ptaków, znajdują się na jej głowie. Białą „twarz” przecina czarny pasek oczny, a od góry wieńczy ją wyraźnie błękitna czapeczka. Pod dziobem ptak ma wąski czarny pasek.

Skrzydła i ogon ptaka od wierzchu są koloru niebieskiego, mały dziób czarny, tęczówki oczu ciemnobrązowe, a nogi szaroniebieskie. Na złożonych skrzydłach ptaka widać biały pasek występujący na lotkach. A kiedy pochyli się on do przodu, na jego karku można dostrzec jasną plamę.

Modraszka to gatunek, u którego występuje kilka, ale bardzo subtelnych cech dymorfizmu płciowego. Obie płci są jednakowej wielkości, a ich ubarwienie jest niemal takie samo. Samiec jednak odróżnia się od sami bardziej szafirowym odcieniem niebieskiego, a u samicy kolor ten jest lekko przyszarzony. Dodatkowo głowa samicy jest jaśniejsza, a czapeczka bledsza.

Wymiary
długość ciała sikory modrej waha się pomiędzy 11, a 12 centymetrami,
rozpiętość skrzydeł – od 17,5 do 20 centymetrów
masa ciała od 9 do 13 gramów

Charakter i zachowanie
Na jednym z obozów Akcji Bałtyckiej usłyszałem o modraszce jedno powiedzenie, które moim zdaniem idealnie oddaje jej charakter.

Sikora modra to najbardziej zadziorny ptak, z jakim miałem do czynienia. Złapana w sieć ornitologiczną dziobie zapamiętale, celując w najbardziej wrażliwe miejsca. Wojownicze charaktery tych ptaków ujawniają się nawet w przypadku piskląt modraszek, które wykluły się jako podrzutki w gniazdach innych gatunków. Młode modraszki tuż po opuszczeniu gniazda, rozpoznają u siebie gatunkową tożsamość. Modraszka wykluta wśród bogatek zawsze pozostanie modraszką, bogatka wykluta wśród modraszek przez całe życie myślałaby i zachowywała jakby była modraszką1.

W tych okrutnych czasach nie sposób nie dostrzec pewnej analogii łączącej ten wojowniczy gatunek błękitno-żółtego ptaka, z dzielnym narodem ukraińskim broniącym swojej wolności.

Modraszka zwyczajna – występowanie i biotop
Sikora modra zamieszkuje całą Europę z wyjątkiem terenów wysuniętych najbardziej na północ Skandynawii oraz północno-wschodniej Rosji2. Poza granicami Europy notuje się je najczęściej w Azji Mniejszej, Iranie i na Kaukazie.

W Polsce sikora modra to gatunek pospolity i liczny na terenie całego kraju. Według danych Monitoringu Pospolitych Ptaków Lęgowych za lata 2013-2018 krajowa populacja tego gatunku liczyła od 1 527 000 do 1 914 000 par lęgowych3. Modraszka wiedzie osiadły tryb życia, jednak część zamieszkująca tereny wysunięte bardziej na północ decyduje się na krótkie migracje odbywające się na przełomie marca i kwietnia, a w sezonie jesiennym na przełomie września i października.

Modraszka zwyczajna jest trochę bardziej wymagająca względem miejsca na gniazdowanie niż bogatka. Najchętniej gniazdo zakładają w lasach liściastych i mieszanych. Poza lasami chętnie wybierają śródpolne zadrzewienia, parki, okolice zurbanizowane z większą ilością drzew. Modraszki unikają natomiast lasów iglastych.

Co jedzą modraszki?
Modraszka najchętniej żywi się drobnymi owadami, w każdym stanie rozwoju od jaj, przez larwy, do osobników dorosłych. Jej ofiarami zostają również pajęczaki i drobne bezkręgowce. Taką dietę ptaki uzupełniają drobnymi nasionami. Wiosną do menu chętnie dołączane są również świeże pąki i soki drzew, jesienią natomiast jagody. Zimową porą modraszki chętnie zaglądają do karmników, gdzie gustują w nasionach i pokarmach tłuszczowych. Podczas mrozów często można je obserwować w trzcinowiskach.

Jeśli chodzi o sposób zdobywania pokarmu, to jest on bardzo zróżnicowany, ptaki te chętnie szukają pożywienia w koronach drzew, na krzewach, ale i na ziemi. Często można je obserwować w akrobatycznych pozach zwisające głową w dół na najcieńszych gałązkach, wyjadające drobne owady czy jaja składane na dolnej stronie liści. Z powodu tej umiejętności nie są one rywalami o pokarm dla innych gatunków sikor, z którymi dzielą biotop.

Lęgi sikory modrej
Okres lęgowy tych ptaków zaczyna się w połowie kwietnia, kiedy ptaki dobierają się w monogamiczne pary. W trakcie sezonu modraszki wyprowadzają jeden lub dwa lęgi, a w każdym z nich samica może znieść od 10 do 12 jaj, choć niektóre źródła za górną granice podają nawet 164. Gniazda sikory modrej najczęściej znajdują się w dziuplach i budkach lęgowych. Budowane są one z suchych traw, mchu i liści. Wewnętrzna niecka wyściełana jest sierścią, włosami i piórami.

Białe z małymi czerwonymi plamkami jajka wysiadywane są przez samicę przez okres około dwóch tygodni. Pisklęta, które są gniazdownikami, opuszczają schronienie po 16-22 dniach. Rodzice dokarmiają młode jeszcze przez okres około dwóch tygodni.

Ochrona gatunkowa
Modraszka zwyczajna jest objęta ścisłą ochroną gatunkową. Według Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody gatunek ten nie wymaga troski (LC, Least Concern), a trend populacji tego gatunku uznaję się za wzrostowy5.

Ciekawostki
Ponieważ ptaki te są bardzo skuteczne w wyjadaniu szkodników, uważa się ja za sojusznika leśników. Modraszki są również pożądanym mieszkańcem sadów, do których są często zapraszane poprzez wywieszanie przez sadowników budek lęgowych.
Budki lęgowe dla modraszek powinno wieszać się przed zakończeniem zimy, tak aby ptaki mogły je zlokalizować przed rozpoczęciem okresu lęgowego.
Polska i łacińska nazwa ptaka odnosi się do błękitnego koloru czapeczki na głowie ptaka.
Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) wymienia 9 podgatunków sikory modrej6.
Przypisy i źródła
na podstawie wypowiedzi Adama Zbyryta LINK – literatura: Barrientos et al. 2015. Facultative interspecific brood parasitism in ****: a last resort to coping with nest-hole shortage. Behav Ecol Sociobiol 69, 1603–1615
Pierandrea Brichetti: Ptaki. Warszawa: Świat książki, 2005,
Chodkiewicz T., Chylarecki P., Sikora A., Wardecki Ł., Bobrek R., Neubauer G., Marchowski D., Dmoch A., Kuczyński L.. Raport z wdrażania art. 12 Dyrektywy Ptasiej w Polsce w latach 2013–2018: stan, zmiany, zagrożenia. „Biuletyn Monitoringu Przyrody”. 20, s. 1–80, 2019.