Janusz Lewicki

Nadleśnictwo Bielsk, Lasy Państwowe
44 min ·
Gipsówka inaczej Łyszczec to roślina kojarząca się przede wszystkim z kwiaciarniami.
Kwitnie mnóstwem białych drobnych kwiatków oraz intensywnie pachnie.
Hodowlana Gipsówka wykorzystywana przez kwiaciarzy do przyozdabiania bukietów kwiatów.
W środowisku naturalnym jest rzadko spotykana na nielicznych stanowiskach i częściowo chroniona.
W Polsce występują naturalnie 4 gatunki gipsówki, czasami można spotkać ją jako uciekinier z hodowli.
Fot.Sebastian Ostaszewski

Siwotek ( zawisak) borowiec- szkodnik pierwotny drzewostanów sosnowych.

Zawisaki to przedstawiciele naszych największych krajowych ciem
Ich ciała są przeważnie masywne, zwężające się ku tyłowi,a skrzydła są stosunkowo wąskie. Budowa ciała zawisaków cechuje się znakomitymi warunkami aerodynamicznymi, umożliwiającymi im sprawne i bardzo szybkie latanie ( nawet do 50km/h)
Na zdjęciu Siwotek Borowiec prosto z kaszubskich borów.

Zawisak borowiec (Sphinx pinastri) to gatunek motyla nocnego z rodziny zawisakowatych. Cechą charakterystyczną są trzy skośne i ciemne kreski na szarych skrzydłach pierwszej pary oraz słabo widoczne przepaski. Druga para skrzydeł jest jednolicie szara. Czułki są białe. Barwa skrzydeł doskonale kamufluje tego motyla w środowisku. Na odwłoki widoczne są jasne przepaski. Gąsienica ma zieloną barwę z żółtobrązową linią biegnącą wzdłuż grzbietu. Po bokach znajdują się żółte pasy. Zaopatrzona jest także w ciemny kolec.

Występowanie i środowisko PL
Zawisak borowiec występuje w Afryce, Europie i Azji. Jest obecny na terenie całej Polski, głównie w lasach. Motyl ten występuje także w Ameryce Północnej, gdzie został zawleczony przez człowieka.

Tryb życia i zachowanie
Okres lotu postaci imago trwa od maja do lipca. Zimuje postać poczwarki w ściółce leśnej.

Morfologia i anatomia
Osiąga od 75 do 90 mm rozpiętości skrzydeł.

Pożywienie
Roślinami żywicielkami są sosna pospolita i świerk pospolity, rzadko modrzew. Gąsienica żeruje na igłach. Motyl chętnie siada na kwiatach floksu wiechowatego, wiciokrzewu przewiercienia, mydlnicy lekarskiej, lepnicy białej i czerwonej.

Rozmnażanie
Występuje tylko jedno pokolenie w ciągu roku.

Ochrona i zagrożenia
To szkodnik drzew iglastych. Gąsienice uszkadzają igły. Nie wymaga w Polsce ochrony.

askroniec zwyczajny (Natrix natrix)
Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix) to jeden z czterech gatunków węży występujących w Bieszczadach. Należy do rodziny połozowatych, jest niejadowity. Jest jednym z największych polskich węży, gdyż długością może ustępować jedynie występującemu również w Bieszczadach wężowi Eskulapa a także najbardziej rozpoznawalnym, ze względu na charakterystyczne cechy zewnętrzne.

Zaskroniec zwyczajny Zaskroniec zwyczajny
foto: P. Olejnik
Samce są mniejsze, osiągają na ogół długość nie przekraczającą 1 m. Samice dłuższe, zdarzają się osobniki o długości 1,2 - 1,5 m. Żywią się kijankami żab, żabami, rybami i niewielkimi gryzoniami. Połozowate nie duszą ofiary ani nie uśmiercają jej w inny sposób - połykają żywcem. Lubią środowisko wilgotne, w pobliżu zbiorników wodnych, bagien i potoków. Nie stronią też od siedzib ludzkich. Doskonale pływają.

Nazwa tego pospolitego w całej Polsce węża pochodzi od charakterystycznych żótych plam z tyłu głowy (za skronią). Plamy te są na ogół bardzo wyraźne i pozwalają błyskawicznie odróżnić zaskrońca od innych węży. Można jednak natknąć się na osobniki melanistyczne o czarnym ubarwieniu. Zaskrońce melanistyczne nie posiadają plam i na pierwszy rzut oka są trudne do odróżnienia od melanistycznej (również czarnej) żmiii zygzakowatej.

PADALEC A ZASKRONIEC.

Padalec to dziwne zwierzę. Nie jest wężem, jak można by sądzić na pierwszy rzut oka, tylko beznogą jaszczurką. Jego przodkowie mieli kończyny, które w toku ewolucji uległy uwstecznieniu. Układ kostny dzisiejszego padalca zachował pozostałości pasa barkowego i miednicznego.

W ogóle to dziwne zwierzę. Powolne i dość niezdarne – może się żywić tylko wolniejszymi od siebie ślimakami i dżdżownicami. Na swoje nieszczęście często bywa mylone ze żmiją zygzakowatą i z tego powodu w przeszłości był tępiony. Dziś jest pod ochroną gatunkową, podobnie zresztą jak żmija i wszystkie inne gady żyjące w Polsce.

O podobieństwie padalca do żmii decyduje jego miedzianobrązowe i szare ubarwienie oraz pręga na grzbiecie.

Jednak różnice między nimi są wyraźne:

1) Padalec ma głowę słabo oddzieloną od tułowia, żmija – wyraźnie oddzieloną od tułowia;

2) Padalec ma krępe, sztywne ciało, żmija – giętkie, sprężyste ciało;

3) Padalec – kruchy, łamliwy ogon, często w fazie regeneracji po odrzuceniu; żmija – zdrowy ogon;

4) Padalec ma pręgę grzbietową bladą i prostą, często więcej niż jedną; u żmii zygzakowatej pręga grzbietowa tworzy wyraźny zygzakowaty wzór.

Padalec a zaskroniec
Najważniejszą różnicą między tymi zwierzętami stanowi fakt, iż padalec to nic innego jak jaszczurka. Ze względu na zrośnięcie głowy z tułowiem przypomina węża, jednak posiada otwory uszne, których węże nie mają. Jest to jeden ze sposobów odróżnienia padalca od zaskrońca.

Żmija, zaskroniec czy padalec?

W Polsce występuje kilka gatunków węży:
– Gniewosz plamisty
– Wąż eskulapa
– Zaskroniec zwyczajny [sporadycznie zaskroniec rybołów]
– Żmija zygzakowata.
Większość z nich jest jednak niejadowita, a wyjątkiem jest jadowita żmija zygzakowata. I to tylko jej tak naprawdę powinniśmy się obawiać podczas wycieczek po lasach czy łąkach!

Padalec Zwyczajny
Nie jest wężem tylko beznogą jaszczurką. Charakteryzuje się na ogół brązowym lub szarym ubarwieniem i połyskliwym grzbietem. Na brzuchu jest często żółtawy lub czarny. Można spotkać odmianę z turkusowymi plamkami na grzbiecie (Padalec Turkusowy).

Padalec NIE JEST jadowity i właściwie w żaden sposób niebezpieczny dla człowieka. Zobaczysz go gdzieś, to po prostu pozwól mu spokojnie sobie pełzać :).

Lisy – charakterystyka, występowanie i wszystko co warto o nich wiedzieć

Lis – ogólna charakterystyka
Wszyscy z pewnością kojarzą, jak mniej więcej wyglądają lisy. To jedne z najbardziej pospolitych drapieżników, występujących w Polsce. Lis ma wydłużony tułów oraz głowę z niejako ostro zakończonym pysku. Jego uszy są stosunkowo długie i trójkątne, za to kończyny krótkie. Ogon lisa jest długi i zazwyczaj puszysty. Najczęściej, w świadomości ludzi, to właśnie z tego ogona, najbardziej słyną lisy. Warto wiedzieć, że na końcu ogona znajduje się gruczoł zapachowy.

Lis ma rudawą sierść z białym spodem i czarnymi uszami oraz dolnymi częściami kończyn. Warto wiedzieć, że lis często zmienia swoje ubarwienie. To właśnie w jego kontekście wymienia się trzy grupy lisów:

ogniwka – to rude i białe ubarwienie,
węglarza – boki są w kolorze ciemnoszarym, a spód w czarnym,
popiela – grzbiet występuje w szarym ubarwieniu z ciemnym spodem.
Warto jeszcze zaznaczyć, że zwierzęta te potrafią biegać nawet 40 kilometrów na godzinę. Są też podstępne. Lisy to zdecydowanie zwierzęta nocne. W praktyce oznacza to, że nie śpią w nocy i odsypiają w dzień. Młode lisy opuszczają matkę mniej więcej między szóstym a dwunastym miesiącem życia. Kojarzą się ze sobą po ukończeniu dziesiątego miesiąca życia.

Najbardziej rozpoznawalnym gatunkiem lisa jest lis rudy. To również najczęściej występujący lis na planecie. Oprócz niego, na świecie występują jeszcze inne gatunki tego dzikiego psa.

Występowanie lisa
Lis występuje przede wszystkim w Europie, północnej i wschodniej Azji, południowej Afryce i Australii. W Polsce jet to zwierzę bardzo popularne i często spotykane. Lisy mieszkają głównie w lasach, ale również na polach i łąkach. Ciekawostką jest fakt, że lisy bardzo przywiązują się do jednego miejsca. Zwierzęta biegają wśród stałych ścieżek.

Ulubionym siedliskiem tych zwierząt są tak zwane małe lasy śródpolne. W większych kompleksach lis trzyma się przede wszystkim obrzeży miast.

Tryb życia lisa
Jak już wspomnieliśmy wcześniej, lis prowadzi nocny tryb życia. Zimą jednak, z powodu trudności odnośnie polowania, można spotkać go również w dzień. Samica, gdy wychowuje młode lisy, również poluje w dzień. Ogólnie lis jest zwierzęciem bardzo ruchliwym, czas spędza głównie na zdobywaniu pokarmu. W ciepłe i pogodne dni po prostu wypoczywa wśród traw. Gdy pogoda temu nie sprzyja, to zwierzę chowa się w jednej ze swych jam. Warto wiedzieć, że lisie nory służą raczej do tymczasowych schronień. Tylko niektóre używa jako schronienia stałe.

Lisie jamy znajdują się zazwyczaj w miejscach suchych i trudno dostępnych dla człowieka. ciekawym jest jednak fakt, że nory te nie zawsze są budowane przez samych lisów. Zwierzęta te bowiem bardzo często wykorzystują zrobione już i opuszczone nory. W dużej mierze są to nory królicze. Niekiedy dochodzi do sytuacji, kiedy lis dzieli swoją jamę na przykład z borsukiem. Wówczas każde z tych zwierząt, ma własne wyjścia z nory i swoje tunele.

Wyżywienie lisa
Lis to zdecydowanie zwierzę wszystkożerne z przewagą pokarmu mięsnego. Zwierzęta te żywią się przede wszystkim drobną zwierzyną, jak ptaki czy niewielkie ssaki. Lis nie gardzi oczywiście płazami, rybami czy nawet padliną.

Dosyć często zdarza się, że lisy polują na zwierzęta chore albo słabe. Nie pogardzi zwierzyną, która została potrącona na przykład przez samochód czy różnego rodzaju maszyny używane przez rolników.

Warto również wiedzieć, że lisy, które zamieszkują niedaleko domów rodzinnych, często odwiedzają śmietniki czy wysypiska śmieci. Gdy pokarmu w środowisku naturalnym jest nadmiar, to wówczas zbiera on zapasy, które magazynuje pod ziemią. Ciekawy jest fakt, że dziennie zapotrzebowanie pokarmowe tego zwierzęcia nie przekracza zazwyczaj jednego kilograma.

Jak lisy zdobywają pożywienie?
Zdobywanie pożywienia przez lisów odbywa się zazwyczaj na trzy sposoby:

Zwierzęta polują głównie w godzinach wczesno-porannych, albo tuż po zmroku. Wieczorem często zdobywają padlinę.
Do namierzenia swojej potencjalnej ofiary zwierzęta te wykorzystują swój słuch. Warto bowiem wiedzieć, że lisy mają tak doskonały słuch, że potrafią namierzyć nawet mysz z odległości około 100 metrów.
Gdy lis już zaczai się na swoją ofiarę, dopada zdobycz przednimi łapami. Co zapewnia tym zwierzętom stabilizację? Jego ogon.

Kilka ciekawostek
Jeden lis jest w stanie wytępić nawet 2700 norników w ciągu roku. To akurat sprawia, że jest dla człowieka sprzymierzeńcem w walce z tymi szkodnikami.
Lis jest w stanie usłyszeć pisk myszy z odległości około 150 metrów.
Myśliwi bardzo często nazywają starszego lisa mykitą, młodego – niedoliskiem.
Zwierzę biega z prędkością do 60 kilometrów na godzinę, a skacze na 4 metry.

Jakiego koloru są lisy?
Lis – Wikipedia, wolna encyklopedia
W klasyfikacji biologicznej nazwą lisy określane jest plemię Vulpini w rodzinie psowatych. Lisie futro było i jest cenione ze względu na puszysty włos i kolor – w zależności od gatunku: od śnieżnobiałego, srebrzystego poprzez jasnorudy aż do czarnego.

Rudzielec w Twoim ogrodzie: wiewiórka pospolita – najważniejsze informacje

Wiewiórka to zwierzę, które kojarzy każdy z nas. Puszysty ogon, miękkie futro i rudy kolor wyróżniają ją na tle innych dzikich zwierząt. W artykule prezentujemy ważne informacje o wiewiórkach oraz sprawdzamy, czy gryzoń w ogrodzie stanowi zagrożenie.

Wiewiórka – podstawowe informacje

Najpopularniejszą wiewiórką w Polsce jest wiewiórka pospolita, czyli sciurus vulgaris. To gryzoń należący do rodziny wiewiórkowatych, którego można spotkać na terenie całego kraju. Często pojawia się w parkach i lasach, ale niekiedy zamieszkuje też przydomowe podwórka. Jej wyglądu nie da się pomylić z żadnym innym zwierzęciem. Wiewiórka ma duży, puszysty ogon w rudym kolorze oraz charakterystyczne spiczaste uszy. W Polsce gryzonie te znajdują się pod ochroną.

Zwykle wiewiórki można zobaczyć na drzewach. Przemieszczają się niezwykle zwinnie i szybko, a w utrzymaniu równowagi pomaga im osiągający ponad 20 cm ogon. Pomocne w poruszaniu się i nie tylko są także włosy czuciowe, czyli wibrysy. W każdym sezonie wiewiórki rodzą młode zwykle dwa razy. Każda ciąża to maksymalnie siódemka nowego potomstwa.

Co je wiewiórka?
Wiewiórka jest zwierzęciem głównie roślinożernym. Jej przeważającym pożywieniem są nasiona drzew i orzechy. Z chęcią zjada także owoce leśne, pąki roślin, korę drzew i grzyby. Niekiedy sięga po żywność pochodzenia zwierzęcego – owady, larwy, ptaki czy jaja. Dieta wiewiórki jest dość zróżnicowana, ponieważ gryzoń ten potrafi dostosować się do aktualnych możliwości żywieniowych.

Gdzie mieszka wiewiórka?
Wiewiórkę można spotkać w różnych miejscach, jednak zdecydowanie najbardziej z jej domem kojarzą się dziuple. Gryzonie te bardzo często chowają się w mało widocznych dziuplach, ale nie jest to jedyne miejsce ich zamieszkania. Podobnie jak ptaki, wiewiórki potrafią budować gniazda. Najczęściej można je znaleźć wysoko na drzewach. Są wykonywane z liści, gałęzi i z wszystkiego, co wiewiórka znajdzie na swojej drodze i uzna za przydatne. Czasami rozbudowuje napotkane przez siebie ptasie gniazda. Wiewiórki budują kilka gniazd, a każde z nich ma inne przeznaczenie – mogą one służyć do magazynowania jedzenia, pilnowania potomstwa oraz spania.

Wiewiórka w Twoim ogrodzie – czy stanowi zagrożenie?
Zastanawiasz się, czy wiewiórka w ogrodzie stanowi zagrożenie? Warto najpierw dowiedzieć się, jak gryzoń może trafić na Twoje podwórko. Największe prawdopodobieństwo pojawienia się rudej lokatorki jest wtedy, gdy ogród znajduje się w pobliżu lasów lub parków. Warunkami sprzyjającymi obecności wiewiórki są wysokie drzewa i pożywienie (orzechów nasion, pąków).

Wiele osób uważa, że wiewiórka może być groźnym szkodnikiem, ponieważ żywi się m.in. pąkami roślin oraz korą drzew. Zwierzę to nie jest jednak na tyle duże i groźne, by móc w zauważalny sposób zaszkodzić przydomowemu ogrodowi. Wiewiórki chętnie zamieszkają w budkach lęgowych i gniazdach umieszczonych na wysokości ponad 3 metrów. Ważne jest to, by w ogrodzie nie mieszkały inne zwierzęta, a szczególnie kuny, ponieważ stanowią one zagrożenie dla wiewiórek.

Jeśli wiewiórka trafi do Twojego ogrodu i zdecydujesz, że chcesz, by tam została lub odwiedzała Cię częściej – możesz ją do tego zachęcić. Gryzonie te uwielbiają dziuple, gniazda i domki. Możesz zbudować dla niej specjalny domek lub zdecydować się na zakup jednego z dostępnych w internecie. Ponadto, szczególnie w okresie zimowym, możesz pomóc wiewiórce w zdobyciu pożywienia. Warto dać jej orzechy czy nasiona, jednocześnie dbając o to, by nie dostarczać ich zbyt wiele. Dary od człowieka powinny być jedynie pomocą dla wiewiórki, a nie jej całym pożywieniem.

Gryzonie te są bardzo urocze i zachwycają swoim wyglądem. Z pewnością będziesz mieć ochotę pogłaskać wiewiórkę, która odwiedzi Twój ogród, jednak lepiej się od tego powstrzymać. Wiewiórki mogą bowiem przenosić wściekliznę. Nie warto też wpuszczać ich do domu. Odmianą wiewiórkowatych, które mogą stać się pupilami domowymi, jest wiewiórka burunduk.

Co zrobić, gdy spotkasz ranną wiewiórkę?

Jeśli w swoim ogrodzie lub gdziekolwiek indziej spotkasz ranną wiewiórkę, możesz jej pomóc. Gdy zwierzę ma kłopot z poruszaniem się, weź je delikatnie na ręce i otul materiałem, który zapewni jej ciepło. Warto podać gryzoniowi wodę, a następnie zorganizować profesjonalną pomoc. Możesz zanieść wiewiórkę do weterynarza, ośrodka zajmującego się pomocą dzikim zwierzętom lub zadzwonić po Straż Miejską. Dzięki temu, że wiewiórki znajdują się pod ochroną, specjaliści mają obowiązek udzielić im wymaganej pomocy. Nigdy nie pomagaj rudym gryzoniom samodzielnie.

Wrogowie wiewiórki
W środowisku naturalnym normalne jest to, że zwierzęta mają swoich wrogów. Choć przyjazny wygląd wiewiórki może sprawiać, że trudno w to uwierzyć – na nią także czyha sporo zagrożeń. W Polsce jej głównymi wrogami są kuny, jastrzębie i koty. Kuny mogą pokonać wiewiórki w walce, ale niekiedy atakują też śpiące gryzonie. Jastrzębie podlatują i atakują wiewiórki z zaskoczenia, a koty stają się zagrożeniem wtedy, gdy wiewiórka trafia do przydomowych ogrodów. Nierzadko zabijają młode potomstwo gryzoni.

Okazuje się jednak, że największym wrogiem wiewiórki pospolitej jest inna wiewiórka. Chodzi o wiewiórkę szarą, która nie występuje w Polsce, ale można ją spotkać np. w Wielkiej Brytanii. Na terenach, na których żyją szare wiewiórki, można zaobserwować znikanie wiewiórek pospolitych. Szare osobniki są bowiem silniejsze i dodatkowo mogą zarażać rude niebezpiecznym wirusem. Ponadto znacznie bardziej oddziałują na środowisko, w którym żyją (zjadają więcej roślin czy kory z drzew).

Jak wiewiórka przygotowuje się do zimy?

By mówić o tym, co wiewiórka robi zimą i jak przygotowuje się do tej pory roku, warto odpowiedzieć sobie na pytanie, czy wiewiórka zapada w sen zimowy. Wiele osób uważa, że tak, jednak nie jest to prawda. Faktem jest jednak to, że gryzonie zimą sporo śpią, ponieważ są aktywne za dnia, gdy na dworze jest jasno. Unikają też niekorzystnych warunków pogodowych, dlatego szansa na spotkanie ich w trakcie chłodnych miesięcy znacznie spada.

Wiewiórki szykują sobie przed zimą zapasy pożywienia. Chowają je m.in. w dziuplach rozmieszczonych w różnych odległościach od gniazda lub w ziemi. Często gromadzą tyle zapasów, że nie są w stanie ich wszystkich zjeść. To zaś przyczynia się do rozsiewania roślin na terenach, na których gromadzone lub transportowane są zasoby pożywienia.

Ciekawostki o wiewiórkach
Ze względu na to, że wiewiórki to często spotykane zwierzęta, które mogą odwiedzić nawet Twój ogród, warto dowiedzieć się o nich nieco więcej. Oto garść ciekawostek o rudych gryzoniach:

Przednie zęby wiewiórek rosną przez cały czas – dzieje się tak, ponieważ gryzonie nieustannie piłują i ścierają swoje zęby podczas otwierania orzechów czy zdobywania innych pokarmów. Dzięki temu, że siekacze nie przestają rosnąć, zwierzęta cały czas cieszą się twardymi i długimi zębami;

Wiewiórki żyją dość krótko – życie wiewiórek nie jest zbyt długie – trwa zwykle tylko kilka lat. Dzieje się tak, ponieważ często stają się one pokarmem innych zwierząt;

Samice same wychowują potomstwo – wiewiórki nie tworzą stałych związków ze swoimi partnerami. Samice zostają w gnieździe same ze swoimi niewidzącymi jeszcze młodymi i poświęcają się opiece przez kilka tygodni;

Małe wiewiórki nie poradzą sobie same – nowo narodzone wiewiórki nie mają futra ani zębów. Ponadto nie widzą, więc są zdane na opiekę matki przez około dwa pierwsze miesiące życia;

Wiewiórki sadzą drzewa – choć brzmi zabawnie, jest to prawda. Przez to, że gryzonie zakopują swoje zapasy pożywienia w ziemi, przyczyniają się do rozsiewania drzew;
Wiewiórki mają tyle samo włosów co pszczoły – liczba ta wynosi 3 miliony;

Ogon wiewiórki pomaga jej zachować ciepło – gryzoń nakrywa się swoim ogonem, gdy śpi, co pozwala kontrolować temperaturę ciała zwierzęcia. Ogon pomaga też w zachowaniu równowagi, szczególnie przy poruszaniu się po wysokich drzewach;

Wiewiórki mają po 4 palce na przednich łapach i po 5 na tylnych;

Uciekają zygzakiem przed drapieżnikami – gdy wiewiórka czuje zagrożenie, nie ucieka w linii prostej, lecz zygzakiem, co często chroni ją np. przed atakiem jastrzębia;

Ciąża wiewiórki trwa około 40 dni;

Wiewiórki są głównymi bohaterami kultowej serii filmów Alvin i wiewiórki.

Ruda albo czarna....

Rude wiewiórki występują w Polsce i w całej umiarkowanej strefie klimatycznej Europy i Azji. Te małe budzące sympatię zwierzaki mieszkają w lasach, ogrodach, parkach, sadach i innych zadrzewionych przestrzeniach. W konarach starych drzew zajmują ptasie gniazda, wyścielając je liśćmi i mchem, a na zimowe apartamenty i spiżarnie adoptują dziuple. Rozmnażają się dość szybko – 2-3 mioty rocznie. Po trwającej ok. 5-6 tygodni ciąży samica rodzi od 3 do 5 młodych. Nasze wiewiórki, zupełnie tak jak my żyją samotnie lub w parach. I tak jak my są aktywne w dzień, śpią w nocy i nie zapadają w sen zimowy. Robią też zapasy podkradając nam czasem orzechy, żeby zimą nie ginąć z głodu. Ale nie narzekamy, że jest ich za dużo.

Lubimy ich zapobiegliwość i zręczność poruszania się po drzewach. I za to, że mają rude pędzelki na uszach i puszyste, długie ogony, odgrywające ważną rolę w stabilizacji lotu w czasie skoków. Te gryzonie jedzą orzechy, nasiona, pączki, grzyby, owoce, owady, jaja ptasie i niestety… pisklęta. Ale i one mają swoich wrogów – kuny, ptaki drapieżne… Kogo tu bardziej żałować?

CZARNE WIEWIÓRKI są melatoniczną odmianą szarych. Pojawiają się i u nas, ale na razie jest ich niewiele. Spotkać je można szczególnie w górach i na Pomorzu. Niemniej jest to gatunek obcy, przywleczony z południowo-wschodniej Kanady, który mnożąc się bez kontroli może nam kiedyś narobić kłopotu. Choć dzikie, nie są tchórzliwe. A w powiecie wejherowskim spotykać czasem wiewiórkę czarną przeprowadzającą przez jezdnię sznureczek małych córeczek. Bywa, że taki spacer kończy się tragedią pod kołami samochodu….

ANGLIA – INWAZJA SZARYCH WIEWIÓREK

Wiewiórki szare stały się na Wyspach Brytyjskich problemem na skalę państwową. Niewielki kaprys ludzi wywołał wielką inwazję. Zaczęło się niewinnie – w latach 1876-1889 r. w hrabstwie Bedfordshire, wypuszczono na wolność 350 szarych wiewiórek przywiezionych z Ameryki Północnej. Rozmnożyły się. Obecnie w Anglii jest ich kilka milionów. I pomyśleć, że kiedyś, jakieś nieprzewidywalne decyzje spowodowały ten dzisiejszy, wiewiórczy potop.

Wiewiórki szare są większe i silniejsze niż rodzime. Wybrały sobie do zamieszkania bogatsze w żywność angielskie lasy liściaste. Rude zostały zepchnięte do uboższych iglastych lasów, a ich populacja zaczęła maleć. Rozzuchwalone szare intruzy zaczęły pokazywać się w Szkocji, Irlandii potem nawet we Włoszech.

Tajemnica powodzenia tej inwazji polegała na zmodyfikowanej strategii żerowania. W okresie, gdy nadchodził głód, który przetrzebiał szeregi rudych wiewiórek, szare znalazły sposób na przeżycie. Narażając się leśnikom nadgryzały korę drzew i spod spodu wyjadały miękki soczysty miąższ, niszcząc drzewa, lecz ratując swoją populację. Jakby to było mało, okazało się, że szare gryzonie są nosicielami chorób – groźnego wirusa squirrelpox i drugiego adenowirus, który atakuje układ pokarmowy rudych wiewiórek.

Anglia wypowiedziała szarym wiewiórkom wojnę. Zdecydowano się na radykalne akcje tępienia gatunku; odstrzały, pułapki i masowe niszczenie gniazd, niestety pomimo protestów obrońców zwierząt. A liczba angielskich, rudych wiewiórek w ciągu 140 lat spadła i tak z 3,5 mln do 120 tys. Włosi zastosowali łagodniejszy środek – odławianie żywych szarych osobników i usypianie.

Ale i ten fakt nie kończy opowieści o złej, wiewiórce i walczącym z nią Europejczyku…

Ciąg dalszy historii: obecnie można kupić szarą wiewiórkę jako domowe zwierzątko, również w Polsce.

– „Monitorujemy sytuację i zgłaszamy na bieżąco każdy odkryty przypadek” – mówi dr Wojciech Solarz z Zakładu Ochrony Ekosystemów Instytutu Ochrony Przyrody PAN.

Niestety, monitorowanie to jedyne możliwe działanie człowieka. Zła wiadomość jest taka, że naruszenie równowagi w przyrodzie jest trudniejsze do naprawienia, niż by się wydawało. Prawdopodobnie wiewiórki szare będą nadal rozprzestrzeniały się na naszym kontynencie, niszcząc rodzimą populację delikatniejszych i mniej zaradnych wiewiórek rudych, bo jak dotąd nie znaleziono na to rozwiązania. Na tym można zakończyć opowieść o wymieraniu rodzimych gatunków i mnożeniu się obcych …

I o żenującej roli człowieka, który ciągle myśli, że czyni sobie ziemię poddaną poprzez nieodpowiedzialne manipulowanie gatunkami zwierząt i roślin.

Opracowała Ewa Podlesińska