Janusz Lewicki

Koimek bezłodygowy (Diphyscium foliosum) jest niewielkim mchem związanym w Bieszczadach z kwaśnymi buczynami. Rośnie w miejscach, gdzie wywiewane są opadające bukowe liście. Właśnie teraz można zaobserwować wykształcające się, nisko osadzone puszki.
Fot. Marcin Scelina
#las #Bieszczady #flora #mchy #koimek #Diphyscium

Tam, gdzie grzyb za grzybem rośnie - krasnoborowik ceglastopory (Neobolethus erythropus).
W Bieszczadach jest to dość często spotykany grzyb. Rośnie od maja do późnej jesieni pod jodłami, bukami, grabani, dębami, a nawet pod świerkiem i lipami.
Ma wiele potocznych nazw - czarny grzyb, pociec czy grzyb wilczy.
Fot. Marcin Scelina
#las #Bieszczady #grzyby #krasnoborowik #Neoboletus

Świerzbnica polna
Wysoka bylina o delikatnych różowych kwiatach. Doskonała roślina odporna na suszę letnią, ekstensywne koszenie i umiarkowane wydeptywanie. Świerzbnica polna to jedna z niewielu roślin nektarujących w czasie deficytów wody. Nasiona formy dzikiej, nieodmianowej.

Świerzbnica polna to wieloletnia roślina należąca do rodzin przewiertniowatych (Caprifoliaceae). Jest byliną rodzimą, pospolicie występująca na skrajach lasów, w zaroślach, przydrożach. Można ją też spotkać na suchych i średnio wilgotnych łąkach. Wysokość między 30-60 cm. Liście są matowe i szarozielone. Liczne na dole, w górnej części jest ich mniejsza ilość. Główka kwiatostanowa wielkości 2-4 cm jest zbudowana z kwiatów usytuowanych na brzegu, które są większe od tych położonych w centralnej części. Kwiatostany rośliny są w kolorze różowym, rzadziej białym. Ciekawą informację dotyczącą budowy rośliny podaje w swojej książce, Rośliny pożytkowe, Aneta Sulborska. Kwiaty świerzbnicy są różnosłupkowe.

Oznacza to, że niektóre kwiaty w kwiatostanie są krótkoszyjkowe (mają krótkie szyjki słupków i wysoko osadzone pręciki), a inne długoszyjkowe (słupki z długimi szyjkami i nisko osadzone pręciki).

Pokryty włoskami orzeszek jest owocem świerzbnicy, wysiew tychże owoców jest sposobem rozmnożenia tej rośliny.

Świerzbnica jest obficie nektarującą rośliną, tym większa jej wartość, gdyż nektar jest wydzielany także w czasie suszy, co nie jest powszechnym zjawiskiem. Sprawia to, że ta roślina jest bardzo cenna dla owadów karmiących się nektarem, gdyż zapewnia im pokarm również w trudnych momentach suszy. Ciekawostką dotyczącą tej rośliny jest jej związek z gatunkiem pszczoły samotnej, pszczolinki świerzbnicówki. Występowanie tej pszczoły ściśle jest związane z obecnością świerzbnicy polnej, gdyż wyłącznie z tego kwiatu (i driakwi) będzie pobierać pyłek dla wykarmienia swego potomstwa.

W badaniach obliczono nawet ilość roślin, bądź kwiatostanów świerzbnicy, aby jedna pszczoła z tego gatunku zaopatrzyła gniazdo w pokarm dla swego potomstwa. I tak potrzeba 11 roślin lub 72 kwiatostanów, aby zgromadzić pyłek dla gniazda.

W przypadku świerzbnicy polnej i mrówek roślina czepie korzyść, ponieważ mrówki biorą udział w dyspersji nasion, czyli rozprzestrzenianiu się świerzbnicy. Mrówki zaś karmią się fragmentami nasion, czyli tzw. ciałkami mrówczymi lub elajosomami. Są one rezerwuarem substancji odżywczych.

Zbadano też dlaczego świerzbnica polna rozprzestrzenia się stosunkowo powoli, a dyspersja nowych siedlisk jest ograniczona. Udział w badaniu dość nieświadomie brały lis rudy (Vulpes vulpes), bydło rasy Galloway (Bos taurus), konie rasy Haflinger (Equus ferus caballus). I tak lis po przebyciu 50 m na jego futrze ostało się raptem 20% nasion, bydło utrzymało 20% nasion po dwudziestu godzinach, konie przez cztery dni marszu pozbyły się wszystkich nasion. Rozstrzygnięto, że najskuteczniejszym zwierzęciem w rozsiewaniu świerzbnicy jest mrówka, jednak nasiono roznoszone przez te owady zwykle upada w promieniu kliku metrów od rośliny. Stąd zdobywanie nowych terenów przez świerzbnicę przebiega stosunkowo wolno.

Harpia wielka.

Harpia wielka (Harpia harpyja) – Duży ptak drapieżny występujący w Ameryce Środkowej i Południowej. Rozpiętość jego skrzydeł dochodzi do 2 metrów, a masa ciała nawet 9 kilogramów, przy czym samice są wyraźnie większe od samców. Uwagę zwracają też ostry dziób oraz silne nogi zakończone zakrzywionymi i długimi nawet na 12 centymetrów szponami, które ptak często wbija w ciała leniwców oraz małp stanowiących główne źródła jego pożywienia. Choć preferują dość duże ofiary i są w stanie unieść w powietrze zwierzę niewiele mniejsze od nich samych, w sumie harpie polują na ponad sto różnych gatunków ssaków, ptaków i gadów.

W porównaniu do dużych jastrzębiowatych (Accipitridae) zamieszkujących otwarte tereny skrzydła harpii nie są szczególnie długie, ale za to dość szerokie, co prawdopodobnie stanowi adaptację do życia w gęstych lasach deszczowych. Ptaki te budują gniazda na drzewach na wysokości nawet ponad 40 metrów, po czym korzystają z nich przez kilka lat. Samica składa maksymalnie dwa jaja, a następnie wysiaduje je przez niemal dwa miesiące, od czasu do czasu je obracając i robiąc przerwy tylko na zjedzenie pożywienia dostarczanego przez samca (w tym czasie przejmuje on jej obowiązki). Choć przez kolejne miesiące potomstwem w różnym stopniu opiekują się oba dorosłe ptaki z danej pary, zwykle przeżywa tylko jedno pisklę, czyli to, które wykluje się jako pierwsze. Po tym wydarzeniu harpie całkowicie tracą zainteresowanie drugim jajem.