Janusz Lewicki

Plamka mazurka
·
Obywatele Rzeczpospolitej Ptasiej muszą niewątpliwie kochać sowy. Ptakami roku wybierali do tej pory między innymi sowy z sąsiedztwa, czyli płomykówkę i pójdźkę. W roku 2021 została nią niezmiernie rzadka w Polsce, prowadząca nocny, jak i zarówno dzienny tryb życia, uszatka błotna. Teraz każdy kto wybierze się na Zlot (o ile rzecz jasna się on odbędzie) to wróci ze Słońska z monetą z uszatką błotną na awersie w kieszeni.
Uszatka błotna, nazywana czasami dość niefortunnie błotnicą, zamieszkuje rozległe torfowiska porośnięte częściowo szuwarami turzycowymi, a także łąki na podmokłych terenach porośniętych szuwarami.
Najłatwiej jest ją zobaczyć zapewne na jesiennych przelotach. Pojawia się wówczas między innymi na otwartych podmokłych terenach jak też i łąkach. Pewnie prowadzony przez nią całodzienny tryb życia ułatwi nam jej wypatrzenie.

Jelonek rogacz
Jelonek rogacz (Lucanus cervus) to największy z rodzimych chrząszczy. Ubarwienie ciała jest brunatnoczarne. Występuje bardzo wyraźny dymorfizm płciowy. Samce są większe, są też wyposażone w bardzo duże żuwaczki, które przypominają poroże. Larwy są pędrakami. Ciało jest masywne, żółtobiałe z ciemniejszą głową, odnóża bardzo krótkie. Czułki zagięte w połowie z wachlarzowatą buławką.

Jeleń szlachetny Cervus elaphus

Jelenie ubarwione są jednolicie – od barwy rudej po brązowopłową w lecie oraz szarej zimą, natomiast u cieląt występuje charakterystyczne cętkowanie. Szyje porastają dłuższe włosy, tworząc swego rodzaju kołnierz/grzywę. Z ciekawostek, ogon jelenia nazywany jest kwiatiem i osiąga długość 15 cm. Jelenie posiadają grandle/haki, czyli szczątkowe kły w górnej szczęce. Charakterystyczną cechą jest również diastema, czyli przerwa w dolnej szczęce. Jednak tym co najbardziej odróżnia samca jelenia od samca sarny jest poroże (wieniec), składające się z okrągłej tyki i zróżnicowanej liczby odnóg – im więcej odnóg tym starszy osobnik, nie da się jednak jednoznacznie określić wieku samca na podstawie ilości odnóg. Jelenie żyją w stadach zwanych chmarami, którym przewodzi łania licówka.

Sarna to czy jeleń?
Dzisiejsze środowe podobieństwa postanowiłam poświęcić naszym najpopularniejszym rogaczom: sarnie i jeleniowi. Bo wbrew powszechnej opinii sarna to nie żona jelenia, a całkowicie odrębny gatunek. Tak więc samica jelenia to łania, samiec to byk, a młode to cielęta. Samica sarny zaś to koza, samiec to kozioł/rogacz (lub w języku łowieckim sarniak), a młode to koźlęta.
Sarna europejska Capreolus capreolus
.
Gatunek mniejszy, bardziej pospolity, o mniej okazałym porożu (parostki). Sarna jest posiadaczką długich, smukłych nóg (cewek), czerwonobrązowej w lecie lub siwobrązowej sierści w zimie (sukni) oraz charakterystycznej białej lub rzadziej żółtej plamie (lusterko) na pośladkach. Nogi opatrzone małymi, ostrymi racicami, z palcami bocznymi wysoko osadzonymi (nie dotykają podłoża). Zwierze to żyje w stadach zwanych rudlami, którym przewodzi doświadczona samica. Samce prowadzą walki o terytorium i o samice.
.
Sarny są ulubioną ofiarą rysi, polują na nie również wilki, niedźwiedzie, lisy oraz zdziczałe psy. Jest to gatunek łowny, objęty okresem ochronnym.
Występują w lasach, można ją zaobserwować na polanach, na skraju lasu, ale też na polach. Niektórzy wyodrębnili nawet nową formę ekologiczną gatunku nazywając ją sarną polną. Do przeżycia nie wymaga lasów, wyraźnie zaś preferuje otwarte tereny z zadrzewieniami śródpolnymi.
Czytaj miej

Żywiecki Park Krajobrazowy
Żywiecki Park Krajobrazowy to najstarszy w regionie park krajobrazowy, który powstał w roku 1986, na obszarze ponad 35 ha. Rozciąga się on wzdłuż granicy polsko-słowackiej, od Zwardonia po Korbielów, zaś jego połnocną granicę wyznacza w przybliżeniu trasa Jeleśnia-Żywiec.
.
Żywiecki PK obejmuje dwa piękne pasma górskie - grupę Wielkiej Raczy i grupę Pilska. Grupa Wielkiej Raczy położona na zachodzie nazywana jest Workiem Raczańskim, ciągnącym się od Przełęczy Zwardońskiej po Przełęcz Glinka. Najwyższe szczyty tego pasma to Wielka Racza (1236 m n.p.m.) i Wielka Rycerzowa (1226 m n.p.m.).
Wodospad w Sopotni Wielkiej
Prócz malowniczych szczytów w Żywieckim Parku Krajobrazowym spotkać można wijące się potoki tworzące atrakcyjne progi wodospadowe. Najwyższy próg, aż 10-ciometrowy, znajduje się w Sopotni Wielkiej na potoku o tej samej nazwie. Równie ciekawe są jeziorka osuwiskowe, chyba najładniejsze ulokowały się na wypłaszczeniu pomiędzy szczytami: Lipowska (1324 m n.p.m.) i Rysianka.

DLA FANÓW LAZĘG GÓRSKICH.......
Górskie szlaki
Przez Tresną, a także przez koronę zapory Jeziora Żywieckiego, przebiega szlak niebieski. Trasa ta, rozpoczynająca się w Bielsku Białej Lipniku, biegnie przez malownicze grzbiety pasma Czupla i Magurki Wilkowickiej; dalej, po przekroczeniu doliny Soły przez zaporę w Tresnej, wspina się na pasmo Cisowych Grap, gdzie kończy się przy czerwono znakowanym Małym Szlaku Beskidzkim, na przełęczy Przysłop Cisowy.

Botaniczne Inspiracje
t1S gpon03oor1mu454d2liz.u ·
"Dodasz cukru, narwiesz bzu, z imbirem..."- śpiewał na smutno Kortez. Ogólnie syrop z bzu do herbatki zacny jest, ale zatrzymajmy się przy imbirze.
Gdyby ktoś Wam zaproponował smoothie z bananów, ale takich całych zblendowanych- wypilibyście? Albo takie banany w cieście, ze skórką? Ble? Dlaczego, przecież byłaby miękka, pewnie niewyczuwalna. Dalej ble?
Jak mówimy o bananach, to zapewne znacie to obrzydliwe uczucie, gdy wyjmuje się je z kartonu, takie mokre, ociekające
a myślicie, że imbir do nas w stokrotkach przyjeżdża?
Zdecydowana większość imbiru trafia do nas z Azji, głównie Chin. Tam na dzień dobry dostają sporą ilość pestycydów, a na wyprawę do Europy dostają dodatkowy pakiet chemii. Oczywiście nie jemy imbiru w ilości hurtowej więc od tych środków chemicznych i metali ciężkich nie świecimy w nocy.
Możemy jednak w prosty sposób pozbyć się niechcianych pestycydów, podobnie jak w przypadku bananów, wystarczy imbir obrać!
Mam taką hipotezę badawczą, że herbata z miodem, cytryną i imbirem smakuje lepiej, gdy jest obrany.

Cierniówka (Sylvia communis)
Nazywany/a też: pokrzewka cierniówka
Cierniówka jest trochę mniejsza od wróbla. Ma biały podbródek i rdzawe skrzydła. Główka samców jest popielatoszara, główka samic zaś ma odcień brązowawy. Zewnętrzne sterówki dorosłych ptaków są koloru białego. U młodych mają barwę brązową.
Biotop
Żyje głównie w pobliżu otwartych przestrzeni, w lasach, cierniskach i dolinach rzek, ale chętnie gniazduje także na terenach suchych. Nie omija obszarów typowo rolniczych, ale za to bardzo rzadko zamieszkuje terytoria dużych miast.
Czy wiesz, że...
Populacja cierniówki w Europie zachodniej gwałtownie się kurczy; odpowiadają za to susze w rejonie subsaharyjskich zimowisk; w konsekwencji ekstremalnych warunków brakuje pokarmu dla cierniówek;
Jest to jedyna pokrzewka, którą można spotkać pośród pól;
Występowanie
Zamieszkuje północną Afrykę, a także prawie całą Europę - wyjąwszy północną Rosję o raz północną i środkową część Półwyspu Skandynawskiego oraz Islandię. Można ją spotkać w całej Polsce - jest liczna i szeroko rozpowszechniona.
Lęgi
Buduje gniazdo w zaroślach i krzewach, raczej nisko nad ziemią. Cierniówka składa jaja w maju - ok. 6 o zmiennym ubarwieniu.Pokarm
Żywi się owadami, pająkami i owocami.

Gajówka (Sylvia borin)
Nazywany/a też: pokrzewka ogrodowa
Wygląd
Tęczówka oczna ciemnobrązowa. Obrączka oczna jasna. Brew jasna, bardzo słabo zaznaczona. Głowa okrągła. Dziób szary, krótki, gruby. Boki szyi szare. Sylwetka krępa. Ubarwienie oliwkowo-brązowo-szare. Wierzch szarobrązowy. Boki płowe. Spód jasny. Nogi jasnoszare. Dymorfizm płciowy oraz wiekowy nie jest widoczny. Osobniki młodociane przypominają dorosłe, rozróżnić je można po świeżym upierzeniu.
Biotop
Zamieszkuje różnorodne siedliska: gęstych zarośli, wilgotnych lasów liściastych, zadrzewień śródpolnych i skrajów lasów.
Pokarm
W jej diecie dominują bezkręgowce (owady, i ich larwy, pajęczaki). Żywi się także pokarmem roślinnym (owocami, nasionami). Pokarm zbiera z roślinności, oraz chwyta go w locie.

Rzepołuch (Linaria flavirostris)
Nazywany/a też: makolągwa żółtodzioba
.
Wygląd
Tęczówka oczna ciemna. Dziób mały, krótki, stożkowaty, ciemny (w lecie), lub żółty (na jesień). Podgardle oraz gardło gładkie, jasnobrązowe. Ciało krępej budowy. Ubarwienie ciała w odcieniach brązu. Grzbiet ciemny, intensywnie kreskowany. Pierś jaśniejsza, również kreskowana na bokach. Kreskowanie ciągnie się od piersi po boki ciała. Biały pasek na pokrywach skrzydeł. Ogon dosyć długi, z wcięciem, sterówki ciemno brązowe. Podogonie i spód białe. Dymorfizm płciowy nieznaczny. U samców różowawy kuper. W okresie jesiennym osobniki maja nieco jaśniejsze upierzenie niż w lecie.
Występowanie
Populacje Europejskie są wędrowne. Gniazdują na Wyspach Brytyjskich, w Norwegii i północnej Finlandii. Część zimuje blisko terenów lęgowych, pozostałe odlatują głównie do południowej Szwecji, Danii, Belgii, Holandii, Niemiec, Polski, Czech, Słowacji, Węgier i na Ukrainę. Populacje Azjatyckie są osiadłe i częściowo koczujące. Występują na Bliskim Wschodzie, w Kazachstanie, Mongolii, w Chinach, Tadżykistanie, Kirgistanie, Uzbekistanie i Afganistanie.
Biotop
Preferuje nadmorskie wrzosowiska, obszary górskie i inne otwarte, bezdrzewne krajobrazy. Na zimowiskach spotykany na polach uprawnych i łąkach z kępami krzewów.
Lęgi
Monogamiczny. Gnieździ się na krzewie, rzadziej na ziemi. Gniazdo w formie czarki zbudowane z materiału roślinnego (gałązek, traw, korzonków). Wyścielone piórami. Dwa lęgi w roku. Samica składa od 4 do 7 jasnych jaj, delikatnie ciemno nakrapianych. Wysiadywanie (przez samicę) trwa około 14 dni. Po około dwóch tygodniach od wyklucia osobniki młodociane opuszczają gniazdo.
Pokarm
Żywi się pokarmem roślinnym (nasionami, pąkami roślin dziko rosnących). Rzadziej owadami. Żeruje na wysypiskach, polach, łąkach.

i uzupełnienia.......Ptak czeczotka ciekawostki
Gdyby nie ta mała czerwona czapeczka, to pewnie mało kto zwracałby na czeczotkę uwagę. Wiosną czeczotka przesiaduje pośród iglaków, niepozornie przy tym „czeczotając”. Ktoś kto zaczyna swoją przygodę z ornitologią nie byłby w stanie tego „czeczotania” odróżnić od głosów innych ptaków, ale jak już raz usłyszy się ten głos, później trudno go pomylić z czymś innym. Zimą z kolei schodzi niemal na ziemię, by zdobyć trochę smakowitego pokarmu i właśnie ta czerwona czapeczka spośród gąszczu podobnych łuszczaków pozwala rozpoznać czeczotkę!
Czerwona czapeczka na głowie czeczotki to przede wszystkim domena samców, które w okresie lęgowym czerwoną plamkę mają zdecydowanie większą. Poza tym osobniki mienią się niezwykle różową piersią, która przybiera czerwonych barw na wiosnę. Jak to w świecie ptaków zostało ogólnie przyjęte, a czeczotka w tym przypadku nie należy do wyjątków, samica ma nieco bardziej skromne upierzenie. Czapeczka u niej jest nieco mniejsza, a i pierś już nie tak kontrastowo wypierzona. Chociaż zdarzają się osobniki płci pięknej z kilkoma różowymi bądź czerwonawymi piórami na piersi. Przeważnie w ten sposób upierzone są starsze samice. Po bokach brzucha obie płcie posiadają brązowe kreskowanie, które również występuje na tułowiu oraz głowie, z tym że kreski na głowie są mniejsze i dodatkowo gęściej rozmieszczone. Na skrzydłach oraz pokrywach II-go rzędu czarne zakończenie piór sprawia wrażenie białego lusterka. Pod dziobem czeczotki mają czarną plamkę tworzącą śliniaczek. W okolicach kupra pióra tworzą białe przejaśnienie, ale już nie tak jasne jak w przypadku czeczotki tundrowej, wokół której wyrosły kontrowersje, ze względu na systematykę. Badacze obserwujący tego ptaka zauważyli, że czeczotka zwyczajna krzyżuje się z czeczotką tundrową dając w efekcie ostatecznym płodne potomstwo. Z tego właśnie powodu powstały dwie grupy wśród ornitologów. Jedni widzą dwa różne gatunki, inni czeczotkę tundrową uznają jako podgatunek czeczotki zwyczajnej. Z całą pewnością czeczotka potocznie nazywana „kabaretką” od jej łacińskiej nazwy Acanthis flammea cabaret, to nadal podgatunek czeczotki zwyczajnej. Od nominatywnego różni się bardziej brązową barwą tułowia i głowy, a także większą ilością brązowych piór na brzuchu i zamieszkuje tereny bardziej wysunięte na zachód Europy, ale jest także obserwowana w Polsce.
Niezależnie od tego do jakiego gatunku czy też podgatunku należy obserwowana czeczotka, to każda z nich ma krótki, żółty dziób, który służy do rozgniatania łupin, by dostać się do smakowitych ziaren, podobnie z resztą jak innym łuszczakom. W czasie przelotów mniej sprawni obserwatorzy mogą pomylić tego ptaka z innymi łuszczakami takimi jak rzepołuch czy bardziej pospolita makolągwa, które to w okresie przelotów zachowują się niemal identycznie jak czeczotka, a jeśli chodzi o upierzenie, to pomyłka może zajść w przypadku obserwowania osobników młodocianych. Czeczotki będąc w tym wieku nie mają czarnej czapeczki, co może sprawiać pewną trudność, należy wówczas dobrze przypatrzeć się obserwowanemu osobnikowi i zwrócić uwagę na czarną plamkę pod dziobem, której brak u obu wymienionych wcześniej gatunków. Poza tym dziób rzepołucha jest wyraźnie żółtopomarańczowy, a brzuch bardziej brązowych aniżeli różowawy czy biały jak ma to miejsce u czeczotki. W przypadku makolągwy w okresie jesiennym sprawa jest jeszcze bardziej prosta. Na tułowiu brak charakterystycznego kreskowania, a także po bokach brzucha widać tylko jeden pas kresek, no i głowa bardziej szarawa. Tym niemniej warto, zwłaszcza jesienią, na nizinach przeglądać stadka przelatujących makolągw przemierzających kraj, ponieważ może pośród nich zaplątać się właśnie jakaś czeczotka bądź jeszcze rzadszy rzepołuch.