Janusz Lewicki

#Pliszka cytrynowa.....Występowanie i środowisko PL
Pliszka żółta występuje w Azji, jednakże coraz częściej pojawia się w Europie (wschodnia część), gniazduje też w Polsce. Ptak ten preferuje tereny podmokłe, bagniste, doliny rzek, pobliże wodnych zbiorników.
.
Tryb życia i zachowanie
Pliszki cytrynowe zimują na południu Azji i na Bliskim Wschodzie. Poza okresem rozrodu gromadzi się w stada.
.
Morfologia i anatomia
Długość ciała wynosi 17-19 cm, w tym długość ogona 7-8 cm. rozpiętość skrzydeł wynosi 24-27 cm, a ciężar ciała 18-25 g.
.
Pożywienie
Poluje na owady.
.
Rozmnażanie
Wyprowadza 1-2 lęgi w roku. Gniazdo zakłada na ziemi w pobliżu bujnej roślinności. Buduje je samica. Jaja składa od końca kwietnia do czerwca. Wraz z samcem wysiaduje je przez 2 tygodnie. Po kolejnych 2 tygodniach młode osiągają już zdolność do lotu.
.
Ochrona i zagrożenia LC
Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. Gatunek ten podlega w Polsce ochronie ścisłej.
.
Ciekawostki
Pierwszy raz lęgi tego gatunku w Polsce zaobserwowano w 1994 roku.
2 zdjęcie w prawo to #Pliszka żółta..........Tryb życia i zachowanie
Jest ptakiem wędrownym. Przylot w od końca marca do maja, odlot we od końca sierpnia, wrześniu do października. Lubi towarzystwo bydła domowego pasącego się na łąkach, gdzie znajduje pożywienie. Często kiwa ogonem. Lot falisty.
.
Pożywienie
Pliszka żółta zjada owady, często w pobliżu pasącego się bydła, także mięczaki, pędraki i pajęczaki.
.
Rozmnażanie
Gatunek monogamiczny. Gniazduje na ziemi. Gniazdo zbudowane z łodyg i liści traw. Wyścielane jest włosiem. Samica składa raz w roku 5-6 jaj (zdarzają się dwa lęgi) w okresie od maja do początku czerwca. Inkubacja trwa 13 dni, a pisklęta opuszczają gniazdo już po 11 dniach. Pisklęta są gniazdownikami. Nierzadki pliszki te wysiadują jaja kukułki.
.
Ochrona i zagrożenia LC
Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. W Polsce jest to ptak chroniony.
3 zdjęcie to #Pliszka górska..... to gatunek ptaka z rodziny pliszkowatych o szarym wierzchu i głowie, żółtym spodzie i białych bokach. Skrzydła są ciemne z białym paskiem. Nad okiem biegnie biała brew, a od dzioba ciągnie się biały wąs. Samiec w szacie godowym na gardle ma czarną plamę. Ogon jest bardzo długi.Występowanie i środowisko PL
Ptak ten jest obecny w Europie, Azji oraz w Afryce. W Polsce, wbrew nazwie, można go spotkać oprócz terenów górskich także na nizinach. Preferuje tereny z rzekami i strumieniami z szybkim nurtem. Nie jest u nas liczna.
.
Tryb życia i zachowanie
To częściowo wędrowny gatunek, choć pewne populacje w Europie i w mniejszym stopniu w Azji prowadzą osiadły tryb życia. Poluje w powietrzu, na wodzie i na ziemi. Chodzi po ziemi kiwając ogonem jak pliszka żółta. Lot typu falistego.
.
Pożywienie
Pliszka górska poluje na owady i ich larwy, kijanki, małe rybki.
.
Rozmnażanie
Wyprowadza 1-2 lęgi w ciągu roku. Gniazduje nad rzekami w szczelinach skalnych, skarpach, pod mostami, pomiędzy korzeniami drzew. Gniazdo buduje samiec i samica. Samica znosi (3) 4-6 (7) jaj od połowy kwietnia, a na południu Europy w końcówce marca. Okres inkubacji wynosi 13-14 dni.
.
Ochrona i zagrożenia LC
Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. W Polsce podlega ochronie ścisłej.
.
Ciekawostki
Pliszka ta ma najdłuższy ogon ze wszystkich krajowych pliszek.
4 zdjęcie to #Pliszka siwa to ptak często spotykany w Polsce. Jest to niewielki, długonogi, delikatny ptak śpiewający. Dla pliszki jest charakterystyczny długi czarny ogon z białymi krawędziami sterówek. Samiec ma kontrastowe upierzenie czarno-białe. Dziób jest czarny, oczy są brązowe. Zimą czerń jest mniej intensywna. Wielkość porównywalna z wróblem domowym. Samiec i samica mają podobne rozmiary.
Występowanie i środowisko PL
Europa, Afryka. Chętne zamieszkuje na brzegach akwenów wodnych, lubi obecność człowieka. Można ją spotkać przy domostwach w parkach i w ogrodach.
.
Tryb życia i zachowanie
Pliszka charakterystycznie drepcze po ziemi, ucieka po ulicy przed samochodami, ciągle kiwa ogonem i skłania główkę. Część populacji zimuje w Europie Środkowej, część odlatuje na zimę do Afryki Środkowej. Pliszka siwa przylatuje do nas w marcu, odloty trwają od września do października.
.
Bardzo szybko i charakterystycznie biega. Widujemy ją często umykającą przed samochodami na ulicach. Porusza często w górę i w dół ogonem.
.
Nie wyróżnia się charakterystycznym lotem. Jest głęboko falisty.
.
Pożywienie
Zjada owady, larwy i pająki. Szczególnie lubi komary, muchy, chrząszcze i małe motyle. Lubi chodzić za pługiem, wybierając larwy i pędraki z gleby.
.
Rozmnażanie
Pliszka siwa buduje gniazdo zazwyczaj w pobliżu wody w płytkich zagłębieniach w ziemi lub przy budynkach, w stertach drewna. Wyprowadza dwa lęgi w roku w okresie kwiecień-maj, czerwiec-lipiec. Samica składa 5-6 jaj. Młode mają brązowoszare upierzenie.
.
Ochrona i zagrożenia LC
Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych. Podlega w naszym kraju ochronie gatunkowej.

#Krętogłowa można zauważyć jak wokół mrowiska energicznie i sprawnie podskakuje. Brak specyficznych u dzięciołów twardych sterówek (pióra są miękkie, a ogon zaokrąglony) sprawia, że w odróżnieniu od nich na gałęziach siada w poprzek. Poza tym nie wspina się też pionowo po gałęziach, nie bębni, ani nie kuje dziupli.
Ptak mniejszy od szpaka. Ubarwienie ciała maskujące, trudno go wypatrzeć (szczególnie jak siedzi na drzewie). W Polsce lęgowy, rzadki choć zasięg jego występowania obejmuje cały kraj. Gatunek wędrowny. Lot u niego jest szybki i w miarę falisty. W przeciwieństwie do innych dzięciołowatych, przesiaduje w poprzek na gałęziach.
Wygląd
Smukła sylwetka ciała. Grzbiet szaro-brązowy, z czarnym paskiem na środku ciągnącym się od ciemienia, oraz białymi, czarnymi i brązowymi plamkami. Spód ciała brunatnobiały w szare prążki. Ogon jest u niego długi i pręgowany. Gardło i pierś delikatnie żółta, w ciemne prążki. Brązowy pasek oczny. Nad nim delikatna, jasna brew. Szpiczasty, krótki dziób. Brak dymorfizmu płciowego i wiekowego. Ma mocne stopy, na nich po 4 palce (dwa skierowane do przodu, dwa do tyłu) z ostrymi pazurami.
.
Czy wiesz, że...
W sytuacji zagrożenia, w celu przegonienia drapieżnika, syczy oraz kręci szyją, upodobniając się swoim zachowaniem do węża. Stąd też jego polska nazwa.
.
Występowanie
Obszar jego zasięgu obejmuje prawie całą Europę (z wyjątkiem północnych obszarów Wielkiej Brytanii i Półwyspu Skandynawskiego). występuje również na terenie Azji, aż do Japonii. Na zimowiska migruje do Afryki oraz do południowej Azji.
.
Pokarm
Żywi się głównie mrówkami (we wszystkich ich stadiach rozwojowych) które zbiera z liści, gałęzi, lub z ziemi, czasem bezpośrednio z mrowiska. Rzadziej żeruje na spróchniałych drzewach, dłubiąc w drewnie szuka owadów drążących drewno. Po za nimi mszyce, pajęczaki oraz mięczakami. Okazjonalnie zjada też jaja ptasie, pisklęta, jagody.
.
KRĘTOGŁÓW - NIEZWYKŁY DZIĘCIOŁ
.
Krętogłów (Jynx torquilla) jest przedstawicielem rodziny dzięciołów o niezwykle odmiennym ubarwieniu od pozostałych gatunków zamieszkujących Polskę. Zwyczaje tego ptaka też są nietypowe. Krętogłów nie wykuwa sam dziupli, gniazduje w otworach wykutych przez inne dzięcioły lub w skrzynkach lęgowych. Posiada kryptyczne ubarwienie, doskonale maskujące w terenie, w którym się porusza. Siedzący na gałęzi jest praktycznie niewidoczny. Żywi się mrówkami, ich jajami i larwami, zjada także inne owady, które chwyta lepkim i długim językiem. Pokarmu poszukuje zwykle na ziemi. Zamieszkuje stare ogrody, parki, sady, widne lasy zadrzewienia śródpolne, krajobraz z gliniastymi urwiskami. Nie bębni jak pozostałe dzięcioły. Krętogłów wydaje przeciągły dźwięk, brzmiący jak: kje, kje, kje, kje, kje. Ptak reaguje na głosy nagrane i puszczane z odtwarzaczy. Odpowiada na głos wirtualnego rywala. Z mojego doświadczenia zauważyłem, że krętogłów jest ptakiem płochliwych i niełatwym w obserwacji. Ciekawostką jest nazwa krętogłów, pochodzi od niezwykle dziwacznego tańca szyją, który ptak wykonuje w razie zagrożenia. Odstrasza w ten sposób potencjalnego drapieżcę. Krętogłów nie zostaje zimą w naszym kraju, odlatuje do Afryki. Zmusza go do tego brak przystosowania do zdobywania innego pokarmu (nasion szyszek, owadów i ich poczwarek pod korą). Inne dzięcioły mają silne dzioby i radzą sobie zimą, krętogłów nie ma takich możliwości. Wybiera więc inną alternatywę. Pojawia się w połowie kwietnia. Składa około 7 jaj, czasami zdarza się 10. Ptaki wysiadują na zmianę. W okresie późnej wiosny (maj) wiele dziupli jest już zajętych przez innych lokatorów, którzy odbywają tam swoje lęgi. Krętogłów wyrzuca takich mieszkańców i wprowadza się do dziupli. W lipcu może przystąpić do drugiego lęgu.

#KRĘTOGŁÓW
(zoologia leśna, ptaki), (łac. Jynx torquilla, ang. Wryneck) ptak z rodziny Picidae (dzięciołowate), rzędu Piciformes (dzięciołowe). Długość ciała 16-18 cm, masa ciała 23-52 g. Ubarwienie maskujące, z wierzchu szare, brązowe i czarne, tworzące skomplikowany rysunek przypominający korę drzewa. Przez oko biegnie brunatny pasek, gardło prążkowane, a spód kropkowany na białawym tle. Ogon szary z kilkoma ciemnymi paskami. Dziób szary, zaostrzony. Brak dymorfizmu płciowego. W Polsce szeroko rozpowszechniony gatunek lęgowy. Zamieszkuje obrzeża lasów mieszanych, parki, ogrody. Gniazduje w dziuplach, których jednak samodzielnie nie wykuwa, lecz zajmuje dziuple wykute przez inne dzięcioły. W okresie V-VI składa 7-10 jaj, które wysiaduje samica na zmianę z samcem przez 11-14 dni. Wyprowadza 1-2 lęgi w roku. Gatunek wędrowny (co nietypowe jak na dzięcioła), przeloty IV-V i VIII-X, zimuje w Afryce. Pożywienie: mrówki i ich larwy. Liczebność w Polsce szacowana na 8000-20000 par. Gatunek objęty ochroną ścisłą.
.
ŹRÓDŁO (AUTOR)
Dariusz Graszka - Petrykowski

Tragedia w Puszczy Białowieskiej.
Utonęło 21 żubrów
W okolicach wsi Masuszyn Wielki po białoruskiej stronie Puszczy Białowieskiej doszło do tragedii. Pod stadem żubrów załamał się lód. Utonęło 21 zwierząt.
.

O zdarzeniu poinformowało białoruskie Ministerstwo Zasobów Naturalnych i Środowiska. Jak podaje Biełsat, ciała 21 żubrów znaleziono w stawie, przez który przepływa rzeka Miedzianka, dopływ Narwi.
Z komunikatu resortu wynika, że przez zbiornik skuty lodem przechodziło stado około 100 żubrów. Pod częścią stada lód się załamał, część zwierząt nie zdołała się wydostać na brzeg i utonęła. Ciała żubrów zostały wyciągnięte spod lodu przez służby leśne. W okolicy znaleziono też zagryzione przez wilki cielę żubra.
Biełsat przypomina, że żubry są na Białorusi gatunkiem chronionym i jednym z symboli państwa. Na początku 2020 roku w kraju żyło 2101 osobników tego gatunku – dla porównania w Polsce było ich wtedy 2269, w Rosji 1588, a w Niemczech 564. W tych czterech państwach zamieszkiwało więc 77 proc. światowej populacji.

..Z notatnika przyrodnika....( tu pokazane są róznice miedzy samcem a samicą dzięcioła duzego )...
Dzięcioł duży jest najpospolitszym gatunkiem z rodziny dzięciołowatych Picidae w naszym kraju. Występuje w różnych typach lasów, parkach i ogrodach. Nie każdy jednak wie, jak rozpoznać płeć u tego gatunku, postaramy się więc to przybliżyć w niniejszym poście.
zdj 2 ...pełzający po pniu drzewa dzięcioł trzyma się łapami kory i podpiera piórami ogonowymi - sterówkami, które są bardzo sztywne, fot. M. Wolny...zdj 3...łapy dzięciołów są zygodaktyliczne, czyli dwa palce skierowane są do przodu i dwa do tyłu (z wyjątkiem dzięcioła trójpalczastego), pazury są ostre i zakręcone, fot. M. Wolny...zdj 4...najważniejsza różnica pomiędzy dorosłym samcem a samicą, to obecność czerwonej plamy na potylicy u samca, fot. M. Wolny......zdj 1 drugi wiersz...u dorosłej samicy wierzch głowy jest jednolicie czarny, bez śladu barwy czerwonej, fot. M. Wolny...zdj 2 wiersz drugi...dorosły samiec, fot. M. Wolny...zdj 3 wiersz 3...dorosła samica, fot. M. Wolny.....zdj4 wiersz drugi....u samca pokrywy podogonowe są intensywniej czerwone niż u samicy, ale w terenie różnice te są mało wyraźne, fot. M. Wolny...zdj ostatnie ...u samicy pokrywy podogonowe są mniej jaskrawo ubarwione niż u samca, fot. M. Wolny

KUŹNIA
(zoologia leśna, ptaki), miejsce rozkuwania szyszek przez dzięcioły. Kuźnią jest zwykle szczelina w pniu drzewa, która swoim kształtem umożliwia ptakowi zamocowanie zerwanej szyszki tak, by mógł podważyć dziobem jej łuski i wydobyć nasiona. Kuźnia jest użytkowana przez jednego osobnika i służy mu zwykle długi czas.
.
ŹRÓDŁO (AUTOR)
Busse P. (red.) 1990. Mały słownik zoologiczny. Ptaki. Wiedza Powszechna, Warszawa

#Dzięcioł duży to najpospolitszy z naszych dzięciołów. Należy do tak zwanej grupy dzięciołów pstrych. Jest to ptak wielkości drozda. W jego ubarwieniu dominują barwy czarna, biała i czerwona. Czarne są grzbiet, wierzch głowy i ogon; skrzydła są czarne z białymi plamami; pierś i górna część brzucha białe i bez podłużnych pasków; dolna część brzucha i podogonie jaskrawoczerwone. U samca na tylnej części głowy znajduje się jaskrawoczerwona, poprzeczna pręga, której brak u samicy. Ptaki te w szacie młodocianej mają ciemię brudnoczerwone.
Dzięcioł duży zamieszkuje lasy wszystkich typów, a także parki i ogrody. Poza sezonem lęgowym występuje także na terenach z mniejszą liczbą drzew. Składane przez niego jaja są białe, które, jak wszystkie dzięcioły, składa w dziuplach. Dziuple te najczęściej wykuwa sam w pniu drzewa na różnej wysokości; czasem z tej samej dziupli wyprowadza lęgi przez kilka sezonów. Rzadziej składa jaja w dziuplach wykutych przez inne gatunki dzięciołów czy w budkach lęgowych. Na dno dziupli nie znosi żadnej wyściółki. Ptaki te wyprowadzają jeden lęg w ciągu roku.
Pokarm dzięcioła to przede wszystkim owady oraz ich larwy wydobywane spod kory drzew. Czasem zjada też owoce i nasiona, a nawet padlinę, zaś przy karmniku również słoninę i łój. Bardzo chętnie je orzechy włoskie i laskowe, które zdarza mu się gubić w lesie, przez co przyczynia się do ich rozsiewania. Dzięcioł duży bardzo lubi nasiona drzew iglastych, zwłaszcza sosny. Aby je wydobyć z szyszki, wciska ją w szczelinę w korze drzewa lub sam w tym celu wykuwa odpowiednie zagłębienie; następnie mocnymi uderzeniami dzioba rozkuwa szyszkę i wydobywa nasiona, a zużytą szyszkę wyrzuca na ziemię. Niekiedy takich „zużytych” szyszek może być w jednym miejscu bardzo dużo. Miejsce to nazywa się wówczas „kuźnią dzięcioła”. Czasem zdarza się, że dzięcioły, do których przylgnęła nazwa „lekarze drzew”, mogą zjadać pisklęta ptaków gniazdujących w budkach lęgowych. Nie ma się tu czemu dziwić, ponieważ pisklęta to pokarm bardzo kaloryczny i stosunkowo łatwy do zdobycia. Aby dostać się do budki, dzięcioł albo powiększa otwór wlotowy, albo wykuwa małą dziurę z boku, przez którą za pomocą długiego języka zakończonego harpunem wyciąga kolejno pisklęta. Ale dzięcioły poszerzają otwory wlotowe budek nie tylko po to, żeby wydobyć z nich pisklęta innych ptaków; robią to również po to, żeby w takiej budce zamieszkać. Chodzi głównie o ptaki szukające nocnego schronienia podczas zimy. Dzięciołowi dużo bardziej opłaca się powiększenie otworu w skrzynce lęgowej niż wykucie nowej dziupli od początku; chodzi oczywiście o dodatkową oszczędność energii, co późną jesienią i zimą dla wszystkich ptaków ma nie lada znacznie

W Leśnictwie Strużka, Pan Krzysztof Kozak podczas wykonywania czynności służbowych spostrzegł przyrodniczą ciekawostkę, specyficzny warsztat pracy dzięcioła dużego. Głównym pożywieniem dzięcioła są owady i ich larwy wydobywane z pnia drzewa. Jak podaje Jan Sokołowski „Dzięcioł duży żywi się dodatkowo jagodami i orzechami laskowymi, a w zimie, zwłaszcza w ostre mrozy, kiedy drewno jest zbyt twarde lub w lata ubogie w owady, ratuje się nasionami sosny, świerka i buka. Aby szyszka nie odskakiwała pod ciosami dzioba, wciska ją w szczelinę kory lub rozwidlenie gałęzi i w tym celu przygotowuje odpowiedni rowek. Szyszkę wciska łuskami do góry, tak dziobiąc na dół odgina z łatwością łuski i językiem podchwytuje nasiona; robi to tak szybko, że w ciągu minuty może obrać całą szyszkę. Pustą szyszkę usuwa ze szczeliny skośnym uderzeniem dzioba i zaraz leci po nową. Ponieważ używa przez kilka tygodni tej samej szczeliny, mnóstwo obranych szyszek gromadzi się pod drzewem, a na drzewie w szczelinach pozostają niekiedy szyszki nie odbite. Lud nazywa taki warsztat dzięcioła „kuźnią". Szyszki wyjedzone przez dzięcioła możemy łatwo odróżnić od szyszek obranych przez wiewiórkę , gdyż wiewiórka odgryza wszystkie łuski i zostawia tylko gładki trzpień, natomiast dzięcioł zostawia łuski , które jedynie strzępi i odgina."1.
.
Na zdjęciach „kuźnia" dzięcioła i dodatkowo zdjęcie ze śladami bytności wiewiórki, czyli szyszka obrana z łusek z pozostawionym samym trzpieniem.
.

Ptaki ziem polskich, Jan Sokołowski, Polskie Wydawnictwo Naukowe 1972, tom 1
.
Autor zdjęć: Krzysztof Kozak, Barbara Świder,

7 MARCA 2012 PRZEZ DOMINIKA
dzięcioł i jego kuźnia
Od kilku dni, o różnych porach dnia lecz najczęściej o poranku, przez okno w kuchni obserwuję dzięcioła dużego jak przyczepiony do pnia drzewa z wielkim zaangażowaniem uderza dziobem, jak mi się z daleka wydaje, w korę i poszukuje smacznych kąsków, które tam się kryją, … tak sobie myślę…
I od kilku dni powtarza się ten sam scenariusz, powoli i cichutko otwieram drzwi od domu i bezszelestnie wychodzę na zewnątrz. Dzięcioł jednak jest bardzo czujny i ostrożny, zaraz odlatuje.
Wobec tego czekam na jego powrót w kuchni z aparatem przy szybie, po chwili przylatuje dokładnie w to samo miejsce.
Próbuję podejść go ponownie… ale ucieka. Oglądam dokładnie miejsce, w którym z takim zapałem pracuje. Okazuje się, że dzięcioł wcale pod korą nie szukał larw lecz rozłupywał szyszki. W naturalnej szczelinie sosny tkwi szyszka z wyraźnymi śladami rozłupywania. Nasiona szyszek to bardzo energetyczny pokarm, ale aby się do nich dostać, dzięcioł musi najpierw szyszkę zerwać, umieścić w miejscu nadającym się do rozłupania czyli tzw. kuźni i w końcu rozłupać by dobrać się do nasion.
Ptaki na kuźnie wybierają drzewa o grubej, spękanej korze, gdy dzięcioł przylatuje do kuźni, zazwyczaj tkwi w niej jeszcze poprzednia szyszka. Musi więc ją usunąć, a następnie zaklinować nową szyszkę w swoim ulubionym miejscu i przystąpić do rozkuwania jej łusek mocnymi uderzeniami dzioba. Pod drzewem znaleźć można stery rozkutych szyszek, obchodzę całe siedlisko i odkrywam kilka takich kuźni