Janusz Lewicki

Mysikrólik – najmniejszy polski ptak

Mysikrólik to najmniejszy ptak w Polsce i Europie. Jednak jego rozmiar wcale nie sprawia, że trudno go spotkać i dostrzec. Najmniejszy polski ptak jest również jednym z największych wiercipięt. Szybkie ruchy, przeskakiwanie z gałązki na gałązkę i tylko chwilowe postoje sprawiają, że łatwo można dostrzec ptaka tego gatunku. Skoro więc masz dużą szansę na spotkanie z nim, dowiedz się jak wygląda mysikrólik, co je i jak żyje. Czytaj dalej

Najmniejszy ptak w Polsce – Mysikrólik
Mysikrólik (łac. Regulus regulus) to gatunek malutkiego ptaka z rodziny mysikrólików. Poprzednio mysikróliki nie były osobną rodziną gatunków ptaków. Zaliczano je do rodziny pokrzewek. Najmniejszy polski ptak jest zarazem najmniejszym ptakiem w Europie. Mysikrólik jest delikatnie mniejszy niż strzyżyk, posiada krępą sylwetkę z dużą głową i spiczastym ogonem. Ptak jest upierzony w kolorze oliwkowozielonym, ciemniejszy wierzch ciała płynnie rozjaśnia się na spodzie.

Mysikrólik to gatunek, u którego ciężko oznaczyć płeć, samiec i samica są upierzone niemal identycznie i charakteryzują się bardzo zbliżonymi rozmiarami. Na ciemnych skrzydłach łatwo dostrzec białe pręgi tworzone przez jasne skraje lotek. Najbardziej charakterystyczną cechą jest pomarańczowy lub żółty irokez na środku głowy, z obu stron ograniczony czarnymi pręgami. Policzki i czoło wyraźnie jaśniejsze niż reszta głowy. Oko dość duże czarne.

Bardzo łatwo pomylić go z blisko spokrewnionym zniczkiem, odróżniający się dłuższą i mocniej zaznaczoną czarną kreską przez oko oraz jaśniejszym niż w przypadku mysikrólika ubarwieniem piór nad okiem.

Wymiary
długość ciała około 9 centymetrów
rozpiętość skrzydeł od 13 do 15 centymetrów
masa ciała od 4,5 do 7 gramów
Występowanie mysikrólika
Gatunek ten występuje w niemal całej Europie, rzadziej na południu, a najliczniej w Europie Środkowej i Wschodniej. Jest to gatunek obecny również w Azji Środkowej oraz w Japonii, wschodniej Syberii i Azji Mniejszej. Nie występuje na dalekiej północy ze względu na zbyt niskie temperatury.

W Polsce populację tego gatunku określa się jako liczną lub bardzo liczną. Jest to gatunek pospolity na terenach górskich lasów świerkowych oraz w puszczach północno-wschodniej Polski – Puszczy Białowieskiej, Augustowskiej i Knyszyńskiej. Najtrudniej spotkać go na obszarach pozbawionych świerczyny oraz w lasach na wysokości przekraczającej 1500 metrów nad poziomem morza. Najliczniej spotykany podczas wiosennej i jesiennej migracji. Co roku część populacji zimuje w naszym kraju.

Biotop
Gatunek ten jest ściśle związany z występowaniem świerka i jodły, na której najchętniej żeruje. Rzadziej, ale również widywany jest w borach sosnowych, ogrodach, parkach czy lasach przeważająco liściastych. Najlepszym otoczeniem dla mysikrólika są luźno stojące świerki ze średniej wysokości podszytem wkoło. Początkowo ptak ten występował głównie w górskich lasach świerkowych, ale rozszerzył zasięg swojego występowania dzięki sztucznym nasadzeniom świerka.

Życie i lęgi mysikrólika
Okres lęgowy przypada na czas od kwietnia do lipca. Samce zabiegające o samice stroszą pomarańczowe piórka na głowie, a samice odpowiadają tym samym zachowaniem. Mysikróliki są sobie wierne, tworzą monogamiczne pary.

Para ptaków zakłada gniazdo najczęściej wśród gałązek świerka lub jodły. Wiszące gniazdo przymocowane jest od spodu lub boku gałązki w koronie drzewa, najczęściej na znacznej wysokości. Gniazdo to czarka spleciona z traw, mchu, porostów i roślinnych włókien. Wyściełane jest piórami i sierścią. Wlot do zamkniętego gniazda ulokowany jest najczęściej na jego szczycie. Gniazdo może wywołać konsternację. Jest to maleńki ptak z dużym gniazdem, którego budowa zajmuje nawet około 3 tygodni.

Ptaki do lęgów podchodzą dwukrotnie w ciągu sezonu. Pierwszy raz w pod koniec kwietnia, drugi w połowie czerwca. Zniesienie to około 8 do 10 kremowobiałych z gęsto usianymi jasnobrązowymi plamkami jaj. Wysiadywanie jaj to zadanie wyłącznie samicy, które wymaga około 14-16 dni od zniesienia ostatniego jajka. Pisklęta dorastają przez około dwa tygodnie, dopiero wówczas są gotowe do opuszczenia gniazda.

Czym żywi się mysikrólik?
Ptak w zdecydowanej większości żywi się pokarmem zwierzęcym. Zazwyczaj są to larwy i jajka pajęczaków, muchówek, komarów. Dorosłe owady, pająki i bezkręgowce też są bardzo mile widziane w dziennym jadłospisie ptaków tego gatunku. Menu rzadziej, ale również przewiduje nasiona sosny zwyczajnej i innych iglaków. Zimą ptaki te polegają na poukrywanych wśród igieł poczwarkach.

Podczas żerowania często można zobaczyć je zwisające głową w dół. W ten sposób wyszukują ukrytych pod liśćmi i spodem gałązek jajeczek i poczwarek.

Ciekawostki

Jedno jajko tego ptaka waży około 0,7 grama. Jest to około 14% masy ciała samicy. Cały lęg składający się z nawet 10 jaj to nawet około 140% masy samicy.
Wśród mysikrólików zima potrafi zbierać prawdziwie zabójcze żniwo. Maleńkie ptaki charakteryzują się bardzo wysoką przemianą materii. Niedostatek pożywienia spowodowany np. grubą warstwą lodu czy śniegu może zabić tego ptaka już jednego dnia.
Wysoką śmiertelność gatunek ten, aby przetrwać rekompensuje lęgami, w których podczas jednego sezonu para ptaków może wypuścić z gniazda nawet do 20 piskląt.
Według Monitoringu Pospolitych Ptaków Polski przeprowadzanego corocznie przed OTOP, populacja tego gatunku w Polsce to około – 522 000 do 800 000 par.
Wśród gatunku wyróżnia się kilkanaście podgatunków.

Ochrona gatunkowa
W Polsce gatunek objęty jest ścisłą ochroną gatunkową. Globalnie, gatunek ten uważany jest za najmniejszej troski. Jego populacja jednak charakteryzuje się spadkową tendencją liczebności.

Strzyżyk – opis, występowanie i charakterystyka strzyżyka zwyczajnego
PAWEŁ WAROWNY 9 SIERPNIA 2023 1

Zapraszamy do lektury artykułu, którego bohaterem jest strzyżyk zwyczajny (Troglodytes troglodytes). Jeśli jesteś ciekawy tego uroczego ptaka, który często widywany jest w naszych ogrodach i parkach, to właśnie tu dowiesz się wielu interesujących informacji na jego temat. Przeczytasz o charakterystycznym wyglądzie strzyżyka, jego występowaniu, fascynujących zachowaniach i strategii lęgowej. Poznaj bliżej to niewielkie stworzenie, które skradło serca wielu obserwatorów przyrody. Zachęcam do dalszej lektury, aby zgłębić tajemnice i fascynujący świat strzyżyka zwyczajnego!

Jak wygląda strzyżyk?

Strzyżyk (Troglodytes troglodytes), nazywany również strzyżykiem zwyczajnym i strzyżykiem woleoczko to malutki ptak z rodziny strzyżyków. Kształtem przypomina małą kulkę z krótkim ogonkiem, który często jest zadziornie postawiony. Wierzch ciała skrzydeł, głowy i ogona są czekoladowo brązowe, spód ciała jaśniejszy kremowo brązowy. Skrzydła, grzbiet i ogon dodatkowo ozdobione są delikatnymi czarnymi prążkami. Nad okiem często widoczna jest jaśniejsza brew. Strzyżyk zwyczajny ma ciemne oko oraz ostro zakończony dziób lekko zakrzywiony do dołu. Nogi strzyżyka są długie i dość silne, koloru kremowego.

Strzyżyk nie posiada cech, dzięki którym można odróżnić w terenie samca od samicy (brak wyraźnego dymorfizmu płciowego). Osobniki młode bardzo szybko upodabniają się do dorosłych, są jednak nieco ciemniej ubarwione na spodzie ciała oraz mają wyraźnie krótszy ogon.

Strzyżyk woleoczko – wymiary:
Masa ciała od 6 do 12 gramów
Rozpiętość skrzydeł od 13 do 17 centymetrów
Długość ciała około 9 – 10 centymetrów1

Występowanie
Strzyżyk zamieszkuje niemal całą Europę. Jedynie obszary wysunięte najdalej na północ są dla niego zbyt niegościnne. Poza Europą można go spotkać również na północnym wybrzeżu Afryki oraz we wschodniej Azji. Uważa się go za gatunek osiadły, jednak osobniki zamieszkujące chłodne rejony Europy i Azji migrują na krótkie dystanse.

W Polsce strzyżyk zwyczajny jest licznym gatunkiem lęgowym, największe populacje tego gatunku notuje się u nas na Pomorzu, Mazurach i w Beskidach2. W centralnej części kraju populacje są mniej liczne, ale mimo to jest to ptak pospolity na terenie całego kraju. W górach występuje do wysokości około 1400 metrów nad poziomem morza. Strzyżyki regularnie zimują w naszym kraju, choć uważa się, że są to osobniki, które lęgi wyprowadzały bardziej na wschód i północ.3

Biotop
Strzyżyk zamieszkuje bardzo różnorodne środowisko bory, lasy liściaste i mieszane, brzegi cieków wodnych, tereny podmiejskie, zręby leśne, przydomowe ogródki z gęstą roślinnością, zadrzewienia śródpolne czy nawet morskie wyspy porośnięte niskimi krzewami. Bardzo licznie występuje w obfitujących w niską roślinność przyrzecznych łęgach i olsach. Ogólnie, jeśli na danym terenie występuje gęsta, niska roślinność i jest to teren w pobliżu wody, to z dużym prawdopodobieństwem można tam spotkać strzyżyka.

Ptak ten unika jednak otwartych terenów, zatem próżno go szukać na łąkach i polach uprawnych.

Co je strzyżyk?
Strzyżyk jest wyposażony w pęsetę do zbierania owadów, jego ostro zakończony dziób idealnie się nadaje do wyciągania ich z zakamarków. Dlatego w jadłospisie strzyżyka znajdują się przede wszystkim owady. Głównie chrząszcze, drobne pajęczaki, larwy. Ptak zbiera je z ziemi i roślin, ale pożywienia szuka tylko w dolnych partiach roślinności. Bardzo rzadko zapuszcza się on wyżej niż 2 metry od ziemi. Zdarza mu się również wyławiać pokarm z wody, zjada on czasami także drobny narybek i kijanki. Taką dietę uzupełnia drobnymi owocami i nasionami.

Charakterystyka i zachowanie
Strzyżyki są bardzo ruchliwe, nerwowe i gwałtowne. Zaniepokojone stawiają swój krótki ogon do pionu i pilnie obserwują zagrożenie, często zmieniając punkt obserwacyjny. Bardzo rzadko siadają na wyeksponowanym miejscu, a jeśli już to tylko na moment i zawsze musi być to miejsce, z którego szybko można wskoczyć w gąszcz. Kiedy strzyżyk zatrzyma się na chwilę, można zaobserwować zabawne przysiady, które wykonuje w nieznanym nam celu.

Obserwacje strzyżyka
Strzyżyka nietrudno spotkać, ponieważ ich populacja jest dość duża, a sam gatunek jest pospolity na terenie całego kraju. Dość łatwo go dostrzec, ponieważ ptak jest bardzo ruchliwy. To jednak mocno utrudnia bliższą obserwację czy fotografowanie strzyżyka. Ptak ten rzadko kiedy wzlatuje wyżej, najczęściej trzyma się niskiej roślinności, w której przy takich rozmiarach bardzo łatwo może znaleźć kryjówkę.

Nawet jeśli szybkość przemieszczania się oraz chowanie w zaroślach utrudnia obserwację, nie powinno być kłopotem z rozpoznaniem strzyżyka w terenie. Jest to zdecydowanie jedyny ptak, o takim zachowaniu, barwie i rozmiarach w Polsce.

Strategia lęgowa

Strzyżyk zajmuje miejsce lęgowe w okolicy marca lub kwietnia i od razu podchodzi do lęgów. Pierwszy z nich wykluwa się na przełomie kwietnia i maja, a drugi w okolicach lipca. U strzyżyka to samiec zajmuje się budową gniazda, a właściwie to gniazd, bo zdarza się, że na terytorium lęgowym pracowity pan strzyżyk potrafi wykonać ich nawet 10. Zawsze są one dobrze ukryte gdzieś przy ziemi, w korzeniach, zakamarkach obalonych drzew, niekiedy pomiędzy kłodami drzewa lub kamieniami. Zbudowane są one z mchu, liści i trawy. Następnie bierze się za popisowe loty tokowe i śpiewy, żeby zaimponować pani strzyżykowej.

Zwabiona samica wpierw zwiedza wszystkie przygotowane gniazda, wybiera to, które najbardziej jej odpowiada i bierze się za wystrój. Znosi do niego miękkie materiały jak włosie i pióra, a kiedy jest już wystarczająco miękko i ciepło znosi jaja. W tym czasie nasz pracowity budowniczy dochodzi do wniosku, że byłaby szkoda, gdyby pozostałe wykonane gniazda się zmarnowały. Lata i śpiewa zatem dalej, aby zwabić kolejną samicę. Samiec strzyżyka może mieć w sezonie nawet 3 partnerki.

Samica składa zazwyczaj pomiędzy 5 a 7 białych, delikatnie nakrapianych na czerwono jaj. Następnie je wysiaduje, a następnie wychowuje młode. Pana strzyżyka tyle widziano, nie jest przykładnym partnerem, ani tym bardziej tatą. Porzuca on partnerkę kiedy ta wybierze gniazdo i złoży w nim jaja.

Samica wysiaduje jajka przez około 14 – 16 dni. Wyklute pisklęta mają gram masy, ale rosną bardzo szybko. Dosłownie codziennie przybiera im kolejny gram i po tygodniu masa ciała pisklaka rośnie z 1 do 7 gramów. Młode strzyżyki nie opuszczają gniazda przez ponad 2 tygodnie, po tym czasie, jeszcze nielotne wychodzą z gniazda. Można je wówczas pomylić z myszami, po zachowują się bardzo podobnie. Raczej biegają niż, latają i bardzo szybko chowają się w runie leśnym. Na noc wracają do gniazda, ale niekoniecznie tego, w którym się wykluły. Tatuś, który odszedł, zostawił im jeszcze pozostałe gniazda, tak zwane noclegowe.

Ochrona gatunkowa
W Polsce strzyżyk zwyczajny objęty jest ścisłą ochroną, jego populację w latach 2013–2018 szacowano na 656 000 – 1 293 000 par.4 Na Czerwonej liście ptaków Polski określany jest jako gatunek najmniejszej troski.5 Globalnie liczebność strzyżyka szacuje się na około 215–380 milionów dorosłych osobników.

Ciekawostki na temat strzyżyka zwyczajnego
Pomimo tak małych rozmiarów strzyżyk nie jest najmniejszym ptakiem Europy czy choćby Polski. Przegrywa ten ranking z mysikrólikiem i zniczkiem.
Strzyżyki nie są długowieczne, przeciętny czas życia to około dwóch lat.
Zaskakującym może być fakt, że młode osobniki z pierwszego lęgu pomagają samicy, wychować młodsze rodzeństwo podczas drugiego lęgu w okolicach lipca.
Pomimo ogromnej różnicy rozmiarów zdarza się, że samica wysiaduje podrzucone przez kukułkę jajko. Młoda kukułka potrafi ważyć nawet 10 razy więcej niż samica strzyżyka.
Nazwa strzyżyk woleoczko ma się z dawnych czasów, nie do końca wiadomo skąd, wziął się drugi człon „woleoczko”.
Bibliografia i przypisy
el Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive
L. Kuczyński, P. Chylarecki: Atlas pospolitych ptaków lęgowych Polski. Rozmieszczenie, wybiórczość siedliskowa, trendy
https://pl.wikipedia.org/wiki/Strzy%C5%BCyk_zwyczajny

Leśne Pogotowie - Jacek Wąsiński
53 min ·
Ostatnio pogoda jest bardzo zdradliwa w jeden dzień bardzo ciepło a następnego dnia mróź.
Dla nietoperzy jest to szczególnie uciążliwe ponieważ w ciepłe wieczory i noce są nadal aktywne, zbliżają się znowu ciepłe dni więc ich aktywność również będzie zauważalna, a nagłe spadki temperatur zmuszają je do szybkiego ukrycia się i najczęściej wpadają do naszych domów, na klatki schodowe, na balkony itp. Jeżeli znajdziemy nietoperza w ciągu najbliższych dni, właśnie w takich miejscach to można go zabezpieczyć np. w kartonie po butach i kontaktować się z nami lub najbliższym ośrodkiem rehabilitacji zwierząt. Zawsze trzeba pamiętać że nietoperze przenosimy w rękawicach, potrafią mocno ugryźć a jednocześnie trzeba być ostrożnym bo są delikatnymi zwierzętami i łatwo uszkodzić ich błony. Nie rzucają się na człowieka, nie są agresywne, nigdy nie róbmy im krzywdy to bardzo potrzebne w przyrodzie zwierzęta.
Trafiają do nas cały czas różni pacjenci najczęściej właśnie nietoperze, jeże, sarny po wypadkach samochodowych, myszołowy, również dzięcioły jak ten na zdjęciu, lisy i krogulce.
Przez ostatnie kilka dni trafia bardzo dużo najmniejszych ptaków Europy czyli mysikrólików. Te maluszki wędrują z północy kontynentu właśnie do nas i dalej na południe. Po drodze trafiają na różne przeciwności losu jak koty, ekrany dźwiękochłonne i najgorsze - duże szklane powierzchnie, szyby, okna itp. Dla takiego ptaszka uderzenie w szybę bardzo często kończy się tragicznie. Jednak temu na zdjęciach się udało i po kilku dniach odleciał na wolność
Zachęcamy również do zbierania żołędzi, ziaren, warzyw itp. dla naszych zwierząt, co pozwoli im smacznie i zdrowo przeżyć zimę

Klimaty Podlasia
15 min ·
"Z szumem wiatru" ( 1 )
PODLASIE.
Nowa Wola, Kituryki, Zajma, Narewka,
Oziabły, Gorbacze, Hieronimowo, Szymki,
Jałówka, okolice Michałowa
https://www.facebook.com/photo?fbid=631334162531281&set=pcb.631334459197918

https://www.facebook.com/photo?fbid=631334162531281&set=pcb.631334459197918

Nocolot szary
Nocolot szary (Nyctibius griseus) to ptak z rodziny nocolotów - najlepiej poznany przedstawiciel tej rodziny, podobny bardzo do lelka, jednak dużo większy od niego. Upierzenie maskujące, przypominające korę drzewa. Szeroki dziób i krótkie nogi są żółtawe. Paszcza jest bardzo szeroka.

Występowanie i środowisko
Gatunek ten występuje w lasach i na ich obrzeżach w Ameryce Południowej i Środkowej.

Tryb życia i zachowanie
Ptak ten w niebezpieczeństwie zastyga, zamykając oczy. Zlewa się wówczas całkowicie z tłem. Nocolot szary, jak sama nazwa wskazuje, jest ptakiem o nocnej aktywności. W dzień spoczywa zwykle na szczycie pionowej gałęzi, zlewając się z nią.

Morfologia i anatomia
Nocolot szary dorasta do 40 cm długości ciała. Ogon ma 20 cm długości.

Pożywienie
Odżywia się owadami, które chwyta jak muchołówki.

Rozmnażanie
Nie buduje gniazda. Jedno jajo jest wysiadywane przez samca i samicę. Po wykluciu się pisklęcia dorosły ptak towarzyszy mu stale przez 3-4 tygodnie.

Ochrona i zagrożenia LC
Gatunek ten nie jest zagrożony wymarciem. Ma status LC w Czerwonej Księdze Gatunków Zagrożonych.

Charakterystyka
Nocoloty mają maskujące, miękkie upierzenie, małe dzioby z szeroką paszczą i bardzo duże oczy. Obie płcie wyglądają podobnie. Osiągają wielkość do 50 cm. Nie budują gniazd – samica składa 1–2 jaja w małych zagłębieniach w pniach lub gałęziach. Wysiadywanie trwa ok. 33 dni, pisklę opuszcza miejsce wylęgu po 44–50 dniach.

Pies fajny jest
5 godz.
·
Pies może ciągnąć na smyczy z różnych powodów. Warto pamiętać, że odpowiednie szkolenie, cierpliwość i konsekwencja ze strony opiekuna mogą pomóc w zniwelowaniu problemu. Jeśli pies ma problemy z chodzeniem na smyczy, warto skonsultować się z trenerem psów, który pomoże w rozwiązaniu tego problemu.