Janusz Lewicki

Wiosną, latem, aż do wczesnej jesieni towarzyszą nam przeróżne owady. Łatwo je pomylić ze względu na podobny wygląd. Dowiedz się po czym odróżnić pszczołę od osy:

Wielkość – pszczoły (robotnice) są nieco mniejsze od os, osiągają 12-15 mm długości, podczas gdy osa nawet 25 mm.
Budowa ciała – u os dobrze widoczne jest przewężenie między tułowiem i odwłokiem, stąd zresztą powiedzenie „talia osy”. Pszczoły są bardziej krępe, nie widać wyraźnie przewężenia.Jak odróżnić pszczołę miodną od osy?

Ubarwienie – osy odznaczają się intensywnymi kolorami: charakterystycznymi żółto-czarnymi pasami. Pszczoła miodna jest ciemniejsza, jej ubarwienie jest rude, brązowe. W przeciwieństwie do osy, jest pokryta delikatnymi włoskami na ciele.
Zachowanie – pszczoły są spokojne, łagodne, nie atakują bez wyraźnego czynnika drażniącego. Wiele pszczół samotnic unika wręcz kontaktu z człowiekiem. Osa z kolei może być agresywna.
Żądlenie – osa nie wstrzykuje od razu całego jadu, może też wyciągnąć żądło i nie ginie po użądleniu. Żądło pszczoły wyposażone jest w niewielkie haczyki, które w przypadku użądlenia człowieka – wbijają się w skórę. Pszczoła wyciągając je, wyszarpuje sobie część wnętrzności, w związku z czym ginie. Jad pszczeli wykorzystywany bywa w niektórych dziedzinach lecznictwa naturalnego, gdyż według badań w niewielkich stężeniach może być pomocny.

Pszczoła miodna

Pszczoły miodne żyją w społeczeństwie, tzw. rodzinie pszczelej składającej się z matki (królowej), bezpłodnych robotnic oraz trutni (samców). Rodzina pszczela to wielki superorganizm, który spajają silne zależności pomiędzy mieszkańcami ula. W jednej pszczelej rodzinie, liczącej kilkadziesiąt tysięcy owadów, najliczniejsze są robotnice.

Matka pszczela zapewnia ciągłość rodziny pszczelej poprzez składanie jaj, w ciągu jednego roku może ich złożyć ponad 200 000. Jak przystało na królową, nie wykonuje w ulu żadnych prac, natomiast za pomocą feromonów reguluje życie rodziny pszczelej. To jedyna mieszkanka ula, któr długo żyje - nawet 4-5 lat.

Robotnice to najliczniejsza grupa pszczół w ulu, latem może ich być nawet 60-80 000 w jednej rodzinie! To one odpowiadają za utrzymanie rodziny pszczelej przynosząc do ula pokarm - pyłek i nektar, a także wodę. Robotnice pełnią różne role w rodzinie, między innymi porządkowe, karmicielek larw, strażniczek, aż wreszcie zbieraczek pyłku i nektaru. To im zawdzięczamy produkty pszczele takie jak różne odmiany miodów, pyłek, pierzgę, czy wosk.

Trutnie są często postrzegane jako mało pożyteczni mieszkańcy ula, ale ich rola jest bardzo ważna. Głównym zadaniem trutni jest zapłodnienie matki, dzięki czemu będzie ona mogła składać jajeczka. Na zimę trutnie są wypędzane z ula przez robotnice.

Czynnikiem mocno zespalającym rodzinę pszczelą jest stała wymiana pokarmu, głównie cukrowego, która umożliwia rozprowadzanie między robotnicami feromonu, tzw. substancji matecznej produkowanej przez matkę, oraz wspólnie zasiedlane gniazdo, które posiada stały, charakterystyczny układ.

Na czym polega zapylanie i co zawdzięczamy pszczołom?

Aby doszło do zapylenia, rośliny muszą wymienić się pyłkiem. Oczywiście zdolność przemieszczania się roślin jest ograniczona, dlatego nauczyły się one wykorzystywać m.in. wiatr, wodę czy zwierzęta do przenoszenia ziaren pyłku między sobą. Ale jak nakłonić owada do takiej współpracy? Odpowiedź jest prosta - dać coś w zamian. W ten sposób doszło do współpracy między roślinami a owadami, w której pszczoły pożywiając się nektarem na kwiatach, przenoszą między nimi pyłek umożliwiając zapylenie roślin prowadzące do zapłodnienia i powstania owocu. Według Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa ONZ (w skrócie: FAO) 100 gatunków roślin uprawnych zapewnia około 90% żywności na całym świecie.
Jednocześnie aż 75 z nich wymaga zapylania przez pszczoły. Owadom tym zawdzięczamy aż 4 000 odmian warzyw. Badania w których ekonomiści przekładają produkty będące efektem zapylania na konkretne pieniądze wskazują, że globalna wartość zapylania szacowana jest na od 235 mld dolarów (Raport IPBES, 2019) do nawet pół tryliona (!) dolarów (jedno z badań przytaczanych przez ONZ). Ale to nie wszystko. Pośrednio dzięki pszczołom mamy również mięso, mleko i inne produkty odzwierzęce - zwierzęta hodowlane również karmi się roślinami zapylanymi przez te owady. Także gdyby pszczoły nagle zniknęły musielibyśmy żywić się głównie zbożami i kukurydzą.

Pszczoła niejedno ma imię....

Na całym świecie do wielkiej i bardzo pożytecznej grupy pszczół należy ponad 20 000 gatunków owadów. Krewni najlepiej nam znanej pszczoły miodnej żyją w Azji, Ameryce Północnej i Południowej, Afryce Północnej i w Europie. Słowem - na wszystkich kontynentach poza Antarktydą.

Polskę zamieszkuje około 470 gatunków pszczół. Tylko jedna z nich, pszczoła miodna, daje miód i pozostaje pod opieką pszczelarzy. Wśród pozostałych gatunków, tzw. pszczół dziko żyjących, znajdziemy gatunki żyjące samotnie, jak i społecznie. Nie mają one jednak swoich opiekunów, dlatego tak ważne jest, aby podejmować działania służące ich ochronie.

Pszczoły samotnice

Pszczoły dziko żyjące to przeważnie gatunki prowadzące samotny tryb życia, choć jednym z wyjątków są na przykład trzmiele (przeczytasz o nich niżej).
Samotnice gniazdują przede wszystkim w ziemi, a także w pustych łodygach roślin, a nawet w opuszczonych muszlach ślimaków. Niektóre gatunki, jak na przykład makatki, wykorzystują włoski roślin (np. dziewanny) do wyściełania swoich gniazd. Z kolei pszczoła uznawana za największą w Polsce, czyli zadrzechnia, wygryza korytarze w martwym drewnie.

Dziko żyjące pszczoły są niezwykle pożyteczne w przydomowym ogrodzie, ponieważ zdobywając pokarm - pyłek i nektar, odwiedzają rozmaite kwiaty i zapylają wiele różnych gatunków roślin, a przy tym są nieagresywne. W ogrodzie, parku i na łące z łatwością można zaobserwować pszczolinkę rudą, obrostkę letnią, porobnicę włochatkę, czy murarkę ogrodową. Pszczoły te występują o różnych porach roku, dlatego stale możemy zadzwiać się nowymi gośćmi na kwiatach przyjaznych pszczołom.

Warto pamiętać, że pszczoły samotnice są bardzo różne, mają różne przystosowania do zbierania pyłku i nektaru, a co za tym idzie - potrzebują różnorodnych gatunków roślin, które mogą odwiedzić. Chcąc zadbać o te owady, koniecznie zapewnij im różnorodność kwiatów w swoim ogrodzie.

Jak łatwo się domyślić nazwa "apollo" pochodzi od wyjątkowej urody tego motyla. Skąd natomiast wziął się pierwszy człon nazwy "niepylak"?
Otóż większość motyli ma na skrzydłach łuski, na których obserwujemy charakterystyczne dla danego gatunku wzory. W przypadku niepylaka apollo obie pary skrzydeł od spodu są niemal całkowicie pozbawione łusek - "pyłku", dlatego w przeciwieństwie do innych motyli niepylak nie "pyli"
Niestety niepylak apollo jest jednym z gatunków owadów, które są skrajnie zagrożone wyginięciem.
Dlatego też z ogromną nadzieję obserwujemy program prowadzony przez Karkonoski Park Narodowy , który ma za zadanie przywrócić niepylaka do naturalnego środowiska.
Część motyli od kilku lat trafia do rezerwatu "Kruczy Kamień" na terenie Nadleśnictwo Kamienna Góra i cieszą nas pozytywne wyniki tej reintrodukcji.
Trzymajmy kciuki za powodzenie tej misji apollo
Fot. Malwina Sokołowska
#Niepylak #NiepylakApollo #MisjaApollo

Nadleśnictwo Piwniczna, Lasy Państwowe dodał(a) nowe zdjęcia (6) do albumu: Witeź żeglarz (Iphiclides podalirius).
Witeź żeglarz, zwany również żeglarkiem - perełka wśród rodzimych dziennych motyli. Jeden z największych, rozpiętość jego skrzydeł dochodzi do 9 cm. Bliski kuzyn, bardziej znanego, pazia królowej.

Fot. Rafał Maćkowski

#PrzyrodniczoBogataDolinaPopradu,

#WielkiDzieńPszczół
Pszczoły i inni zapylacze to nasi prawdziwi sprzymierzeńcy. To owady bez których trudno żyć. Zatem powinniśmy o nie zadbać. Jedną z takich inicjatyw może być budowanie hoteli dla owadów. Takie miejsce powstało m.in w Nadleśnictwo Biłgoraj, Lasy Państwowe https://www.facebook.com/bilgoraj/posts/pfbid0dPhLK88BcUXdm12Tw2LFQndUApi1cyPMXeh5nFULihodESJ4SFUNtmbnkW92DqdRl
Ale to nie jedyne działanie. Co można jeszcze dla nich zrobić?
nie wypalać łąk,
posadzić w swoim ogrodzie, na balkonie albo tarasie rośliny miododajne (a jakie to przeczytacie na poniższej infografice),
założyć łąkę kwietną - tutaj musimy przyznać, że faktycznie wiele miast do tego się przyłożyło i w przestrzeni miejskiej jest wiele łąk kwietnych pozostawionych bez koszenia,
a jak już o koszeniu mowa, to warto również tak często nie kosić trawnika.
Dbajmy o naszych małych przyjaciół!

Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Pile, Lasy Państwowe

8 sierpnia przypada Wielki Dzień Pszczół w Polsce święto zainaugurowano w 2013r. Pomysłodawcą akcji była Akademia Przyjaciół Pszczół.
✔ 90% wszystkich roślin kwiatowych do wydania nasion potrzebuje udziału zapylaczy a prawie 80% roślin wymaga obecności pszczół
Pod hasłem „Pszczoły wracają do lasu” Lasy Państwowe prowadzą liczne działania na rzecz zapylaczy, m.in. wieszają kłody bartne, sadzą krzewy miododajne wysiewają łąki kwietne

Poniżej przykłady działań edukacyjnych na temat zapylaczy :
Nadleśnictwo Kalisz Pomorski zbudowało leśny zakątek przyjazny pszczołom,
Nadleśnictwo Krzyż zbudowało ścieżkę edukacyjną "Wiedza pszczela las wybiera" ,
RDLP w Pile zorganizowała Konferencję "Pszczoły w polskich lasach – szanse, wyzwania, zagrożenia",
Link do nagrania transmisji: https://youtu.be/i3WUhP7-m2o
pszczoły były też jednym z tematów ekoMajówki w Nadleśnictwie Potrzebowice,
Nadleśnictwa Podanin zbudowało ścieżkę edukacyjną, na której można obejrzeć hotele dla owadów oraz ule.
M.B
fot. W.Mendyk i M. Bajsarowicz
#LasyPaństwowe #Pszczoływracajądolasu Nadleśnictwo Krzyż, Lasy Państwowe Nadleśnictwo Potrzebowice, Lasy Państwowe #NadlesnictwoPodanin