#etnolas

Lasy Państwowe
2 godz.
·
Widzimy pierwszy raz takiego kwiatka i jak byśmy go nazwali?
Rozwidlony "język", drapieżna postawa... no oczywiście, że żmijowiec! A przynajmniej tak pewnie pomyśleli nasi przodkowie, którzy dopatrzyli się w nim podobieństwa do żmii i być może na zasadzie "podobne leczyć podobnym" próbowali przy pomocy ziela żmijowca leczyć ukąszenia tego gada.
Dawniej wykorzystywany w medycynie ludowej m. in. na przypadłości związane z układem nerwowym i przeciwbólowo. Należy jednak pamiętać, że jest to roślina trująca o stosunkowo silnym działaniu i najbezpieczniej po prostu podziwiać, jej wygląd, nie eksperymentować z innymi zastosowaniami, a w przypadku ukąszenia żmii zgłosić się do lekarza!
Fot. D. Dziektarz
#żmijowiec #podlasem #etnolas #leśnaciekawostka

Lasy Państwowe
45 min
·
Brzozy to nieodłączny element polskiego krajobrazu. Pijemy sok brzozowy, pod brzózkami szukamy kozaków, a jesienią miło szeleszczą nam złociste, brzozowe listki na cienkich ogonkach. Wszędobylskie, zwykłe drzewo...
No właśnie ,czy takie zwykłe?
Dawniej uważano inaczej. W rejonie Poznania na przykład wierzono, że dusze zmarłych dziewcząt wchodzą w brzozy i w lutym tańczą przy świetle księżyca, wabiąc i zatańcowując nieszczęśników na śmierć. Samotna brzoza miała zaś wyrastać w miejscu pochówku i pokuty zabitego człowieka.
W ruskich wierzeniach pojawiały się zaś rusałki, które miały zwieszać się z brzóz z rozpuszczonymi włosami i śpiewać przy tym "czarowne pieśni", mamiąc mlodzieńców, a następnie załaskotując ich na śmierć - stąd nazywano je lokalnie "łaskotuchami" lub wiłami (obłąkanymi).
Jednocześnie brzozom przypisywano szereg właściwości dobroczynnych i zdrowotnych. Brzozy chronić miały bydło, a ludzi leczyć z rozmaitych dolegliwości - nawet tak poważnych jak malaria, gruźlica, krwotoki z ran czy paraliże.
Wreszcie, dawniej brzoza miała nawet zarezerwowany dla siebie cały miesiąc - marzec (brzezień), od zwyczaju pozyskiwania soku brzozowego
Gdy następnym razem wejdziecie w brzeziniak, spróbujcie spojrzeć na niego tak, jak patrzyli nasi przodkowie jeszcze ok. 100 lat temu
Fot. D. Dziektarz
#EtnoLas #brzoza #las

Lato w pełni i nawet przy drodze, czy polnej ścieżce, można trafić na ciekawe zioła o bardzo długiej tradycji stosowania na przypadłości ciała i... ducha
Dziurawiec, jak sama nazwa wskazuje, jest dziurawy - miejsca na liściach, w których gromadzą się olejki eteryczne, wyraźnie prześwitują. Na przestrzeni wieków zwano go jednak bardzo różnie, często wiążąc te określenia z okresem kwitnienia - okolicami 24 czerwca, skąd wzięło się "ziele świętojańskie".
Przez wzgląd na czerwonawy sok niekiedy zwano go także "zajęcząkrewką", a od kształtu kwiatów - dzwonkami
Jak przytacza Fischer, lud powszechnie uważał dziurawca za ziele skuteczne przeciwko złym duchom, szczególnie przydatne w ochronie nowonarodzonych dzieci i matek w połogu. Na potwierdzenie przytacza nawet ciekawą opowieść, swego czasu krążącą po małopolskich wsiach:
Boginki (mamuny) porwały kobietę w połogu i wlokły ją przez pola. Szczęśliwie jedna z nich była kulawa i zła na towarzyszki, że te nie chciały na nią poczekać, poradziła porwanej, by chwyciła się dzwonka (dziurawca). Gdy kobiecie się to udało, mamuny momentalnie ją puściły
Dziurawiec stosowano jako remedium na różne bóle wewnętrzne, kobiece, przeciwko padaczce, a nawet... wściekliźnie. Obecnie udowodniono przeciwdepresyjne działanie ziela dziurawca, ale ze względu na potencjalnie niebezpieczne skutki uboczne, związane z reakcjami krzyżowymi z innymi substancjami, w jakie wchodzą składniki aktywne rośliny, odradza się jego samodzielne stosowanie.
Fot. D. Dziektarz
#etnolas #dziurawiec #medycynaludowa #RokBotaniki2022

Lasy Państwowe
·
Robi się coraz cieplej, jak przystało na brzezień... tzn. marzec
Tak też ten miesiąc nazywano po staropolsku, a to przez wzgląd na brzozy, z których w tym okresie pozyskiwano oskołę, czyli sok brzozowy - napój bardzo ceniony tak dawniej jak i obecnie, z którego po fermentacji czyniono nawet lekko alkoholowy napitek
Brzoza w ogóle zawsze była drzewem o bardzo szerokim, praktycznym zastosowaniu dla ludności. Prócz wspomnianej oskoły, wytwarzano z niej barwniki oraz całą gamę narzędzi gospodarczych, a korę wykorzystywano jako podpałkę oraz do produkcji dziegciu, czyli smolistej, kleistej substancji, służącej w zależności od potrzeb jako smar, klej czy bakteriobójcza maść
Same gałązki, w celu zapewnienia szczęścia, pomyślności czy odegnania złego, na różne okazje święcono, zdobiono nimi domy, kościoły, a także smagano bydło na pierwsze wyjścia na pastwisko oraz innych ludzi, czy to podczas dyngusa, czy chrztu, czy jeszcze innych okazji
Sami więc widzicie, że jest to drzewo, które w pełni zasłużyło na "swój" miesiąc
Fot. D. Dziektarz
#etnolas #brzoza #marzec #brzezień #las

Lasy Państwowe

Problemy ze snem? Jako, że na jeżynach pojawiają się już pierwsze, tegoroczne liście, warto w formie ciekawostki przytoczyć pewien ludowy sposób na... bezsenność
Fischer w swoim słowniku przytacza metody, jakie ok. 100 lat temu miała stosować w tym celu podkrakowska ludność. Otóż wystarczyło odszukać jeżynę z "naroślami, w których żyją robaczki", zwane "śpiącymi". Wierzono, że pocieranie powiek tymi żyjątkami poprawi nam jakość snu. Dzisiaj można się domyślać, że chodzi np. o galasy i żyjące w nich larwy muchówek.
Prawda, że piękne w swojej prostocie?
Fot. D. Dziektarz
#etnolas #jeżyna #las #wiosna

Lasy Państwowe ·
#etnolas
Mokradła, bagniska, rozlewiska - jako tereny niedostępne i niebezpieczne dawniej budziły u ludzi trwogę. Wierzono, że w rosnących tam olszynach mieszkają topielce, a specyficzne właściwości samej olszy tłumaczono... a jakże, siłami nadprzyrodzonymi
Pewnie każdy, kto próbował coś uwędzić, zetknął się z drewnem olchowym, doskonale się do tego nadającym. Świeże, mokre, przybiera intensywny, pomarańczowo-czerwonawy kolor. W wierzeniach ludowych spotykanych w różnych miejscach Polski przewijają się legendy o "potyczkach" staczanych przez Boga z diabłem. W zależności od regionu wierzono, że diabeł, uciekając to przed wilkiem, lisem czy samym archaniołem Michałem, wdrapał się na olchę, a krew brocząca z jego ran zabarwiła jej drewno. Inne wersje mówią, że krew ciekła z... urwanego ogona kozy, za który diabeł ją ciągnął albo że drewno zaczerwieniło się, gdy diabeł "obił swą babkę kijem".
Trzeba przyznać, że przy tłumaczeniu sobie prawideł rządzących tym światem, naszym przodkom fantazji nie brakowało
Fot. D. Dziektarz
#olsza #mity #legendy

Lasy Państwowe
·
#Etnolas #LeśnaCiekawostka

Na skrajach lasów masowo kwitną teraz leszczyny. Ale co my tak naprawdę o nich wiemy?
Prócz tego, że są jednym z pierwszych zwiastunów wiosny i dają nam orzeszki laskowe, leszczyny zajęły również ważne miejsce w naszej kulturze, o czym niewielu już dzisiaj pamięta.
Dawniej, gdy na przednówku ludziom w oczy zaglądał głód, raczono się m.in. kłączami paprotki i właśnie kotkami (kwiatostanami leszczyny). Owoce - orzeszki laskowe - prócz tego, że same służyły za pożywienie, były także źródłem dobrego oleju, a z samego drewna leszczynowego krzewu robiono kije, wędki, cepy czy umieszczane na dachach domostw "piorunochrony".
Ta "właściwość" leszczyny wiązała się z pewną ludową legendą. Mówiono, że gdy Maryja z Panem Jezusem uciekała przed Herodem, początkowo schroniła się pod osiką, która jednak ze strachu przed ścięciem za pomoc uciekinierom poleciła Maryi poszukać innego schronienia. Podczas gdy podobno dlatego osika do dziś trzęsie się ze strachu na wietrze, schronienia udzieliła im właśnie leszczyna, którą w nagrodę od tej pory omijają pioruny
Co ciekawe, obok symboliki związanej z wiarą chrześcijańską, leszczyna podobno miała też stricte magiczne właściwości - z jej pędów wyrabiano różdżki, które pozwalały odnaleźć ukryte złoto i bogactwa.
A to dopiero początek niesamowitych, mniej lub bardziej praktycznych i użytecznych zastosowań leszczyny - więcej wkrótce!
Fot. D. Dziektarz
#las #orzeszki #leszczyna

Lasy Państwowe
·
#Etnolas #LeśnaCiekawostka

Na skrajach lasów masowo kwitną teraz leszczyny. Ale co my tak naprawdę o nich wiemy?
Prócz tego, że są jednym z pierwszych zwiastunów wiosny i dają nam orzeszki laskowe, leszczyny zajęły również ważne miejsce w naszej kulturze, o czym niewielu już dzisiaj pamięta.
Dawniej, gdy na przednówku ludziom w oczy zaglądał głód, raczono się m.in. kłączami paprotki i właśnie kotkami (kwiatostanami leszczyny). Owoce - orzeszki laskowe - prócz tego, że same służyły za pożywienie, były także źródłem dobrego oleju, a z samego drewna leszczynowego krzewu robiono kije, wędki, cepy czy umieszczane na dachach domostw "piorunochrony".
Ta "właściwość" leszczyny wiązała się z pewną ludową legendą. Mówiono, że gdy Maryja z Panem Jezusem uciekała przed Herodem, początkowo schroniła się pod osiką, która jednak ze strachu przed ścięciem za pomoc uciekinierom poleciła Maryi poszukać innego schronienia. Podczas gdy podobno dlatego osika do dziś trzęsie się ze strachu na wietrze, schronienia udzieliła im właśnie leszczyna, którą w nagrodę od tej pory omijają pioruny
Co ciekawe, obok symboliki związanej z wiarą chrześcijańską, leszczyna podobno miała też stricte magiczne właściwości - z jej pędów wyrabiano różdżki, które pozwalały odnaleźć ukryte złoto i bogactwa.
A to dopiero początek niesamowitych, mniej lub bardziej praktycznych i użytecznych zastosowań leszczyny - więcej wkrótce!
Fot. D. Dziektarz
#las #orzeszki #leszczyna