Tkacz i jego imponujące gniazdo. Tkacz to mały – mniejszy od wróbla...

Janusz Lewicki @janusz-lewic…

28 septembrie 2024

Tkacz i jego imponujące gniazdo. Tkacz to mały – mniejszy od wróbla – ptak zamieszkujący Namibię, Botswanę i RPA. Mimo swoich rozmiarów buduje potężne kilkumetrowe gniazda, które mogą ważyć ponad tonę. Takie gniazdo może być zamieszkane nawet przez 500 ptaków. Wielkie gniazda chronią ptaki przed upałem za dnia i chłodem w nocy.

Wygląd

Tkacze osiągają długość 13–14 cm, przy masie ciała 24–32 g. Według Smitha u tkaczy występuje nieznaczny dymorfizm płciowy, czego nie potwierdza G. L. Maclean, według którego w upierzeniu tych ptaków nie ma oznak dymorfizmu. Wierzch głowy i grzbiet mają barwę brudnobrązową. Boki szyi, obszar między barkówkami oraz biegnący od okolic nóg w górę pas porastają pióra czarne lub ciemnobrązowe, ozdobione izabelowatymi krawędziami. Według Smitha u samca występuje czarna broda i krótki pasek okalający oko; u samicy brak na brodzie lub u nasady żuchwy czarnego, poza tym przypomina samca. Według G. L. Macleana rozróżnienie ptaków inaczej niż po zachowaniu jest niemożliwe. Według Doutrelant et al. (2004) dla ludzkiego oka tkacze są monomorficzne i w badaniach jedynie testy DNA mogą wskazać płeć ptaka. Głowę po bokach oraz spód ciała porastają pióra izabelowate (płowe). Zarówno lotki, jak i sterówki są ciemnobrązowe; sterówki na końcach przybierają barwę płową. Ogon ma zaokrąglony kształt (według Shelleya kwadratowy). Dziób o barwie jasnego rogu (bliżej końca biało-niebieski), stosunkowo długi, wyższy niż szerszy, ostro zakończony; jego górna krawędź jest zaokrąglona. Nozdrza są okrągłe, z tyłu sięgają do nich pióra. W kąciku dzioba występuje nieznaczna ilość piór szczeciniastych. Skrzydła po złożeniu sięgają do połowy ogona. W naturze nogi są szarobrązowe; doniesienia o innej barwie prawdopodobnie dotyczą zasuszonych okazów muzealnych. Osobniki młodociane wyróżniają lepiej uwidocznione piaskowobrązowe krawędzie piór na grzbiecie, nieznaczne czarne plamkowanie głowy i słabo zaznaczony łuskowaty wzór po bokach ciała. Czarną „maskę” na twarzy zyskują dopiero po pierwszym pierzeniu. Lotka 1 krótka, wąska, ostro zakończona; lotki 2, 3 i 4 są najdłuższe.

Różnice między podgatunkami obejmują jedynie kolorystykę, niestałą także w obrębie jednego podgatunku. Prawdopodobnie bierze się ona ze zróżnicowania ogólnej kolorystyki w środowisku życia ptaków. U przedstawicieli P. s. socius (n=55) długość skrzydła wynosi 71,5–80 mm (u ptaków z włączanego do podgatunku nominatywnego P. s. eremnus 71–79 mm). U 6 przebadanych ptaków z podgatunku P. s. xericus długość skrzydła wyniosła 75,5–81 mm, zaś u 8 osobników P. s. geminus – 72,5–75,5 mm. Długość ogona u poszczególnych podgatunków wynosi odpowiednio: 38–45,5 mm, 38,5–45 mm, 41,5–44 mm oraz 38,5–42 mm. Dziób u holotypu P. s. xericus miał długość 17,5 mm, skok – 20 mm.

Podczas pierzenia (o największym nasileniu w maju) tkacze wymieniają 9 lotek I rzędu w kolejności od najbardziej wewnętrznej do najbardziej zewnętrznej. Wzrost nowej lotki trwa około miesiąca, najkrócej 3 tygodnie; u młodocianych czas ten skraca się do 2 tygodni. Pierzenie lotek II rzędu przebiega niezależnie od wymiany lotek I rzędu.

W 2006 ukazał się opis budowy plemnika tkacza i jego porównanie z plemnikiem innego wróblowego – smolarka łuskowanego (Myrmecocichla formicivora). Posiada cechy typowe dla plemników większości śpiewających, m.in. nie występuje substancja podakrosomalna (perforatorium), brak jest centrioli bliższej (mają ją jedynie pierwowróblowce), a centriola dalsza jest krótka. Akrosom ma długość 6,9 μm długości i formę podobnej do helisy struktury, jest 1,2 raza dłuższy od jądra. Samo jądro ma kształt nieznacznie falistego cylindra; jego długość wynosi 6,1 μm, a szerokość w najszerszym miejscu 0,8 μm. Przebiegająca przez wić aksonema ma typową budowę 9+2.

3 likes ↻ 0

0 comments