Myszołów Buteo buteo. Jak rozpoznać Myszołowa? Myszołów to dość du...

Janusz Lewicki @janusz-lewic…

11 september 2024

Myszołów
Buteo buteo.

Jak rozpoznać Myszołowa?

Myszołów to dość duży ptak drapieżny, typowy dla mozaikowego krajobrazu rolniczego, coraz częściej widywany wzdłuż dróg i autostrad, gdzie ma zwyczaj przesiadywania na słupkach ogrodzeniowych, odpoczywając lub wypatrując zdobyczy. W innych miejscach również chętnie zatrzymuje się na płotach, belach siana lub słomy, wierzchołkach drzew. Uwaga, gatunek ten przejawia znaczny polimorfizm, co oznacza, że poszczególne osobniki mogą bardzo się od siebie różnić ubarwieniem. Myszołowy mogą być od prawie całkowicie białych z drobnymi, brązowymi plamami, po ciemno brązowe z ledwie zaznaczonymi jaśniejszymi plamami. Wszystkie osobniki mają płaską, dość dużą głową, oczy z orzechową tęczówką oraz ostry , hakowaty dziób żółty u nasady i czarny na końcu. Myszołowa często można też zobaczyć, gdy szybuje nad polami, wówczas uwagę zwracają jego stosunkowo krótki, wachlarzowato rozłożony ogon oraz lekko uniesione, szerokie skrzydła nadające całej sylwetce kształt spłaszczonego V. Spód skrzydeł przeważnie jaśniejszy, prążkowany, a ciemne, prawie czarne zakończenia wszystkich lotek układają się w wyraźną, ciemną krawędź. Uwaga – ta ostatnia cecha u ptaków bardzo ciemnych będzie niezauważalna, zaś u bardzo jasnych, „białych”, może wcale się nie zaznaczać. Mniejsze lub większe plamy na nadgarstkach są zawsze ciemne. Ogon również prążkowany, a ciemne końcówki piór układają się w czarny pasek, taki jak wzdłuż krawędzi skrzydeł. Nogi są intensywnie żółte, z ciemnymi pazurami, które nie są tak imponujące jak u innych ptaków drapieżnych.

Gdzie i kiedy można zobaczyć Myszołowa?

Myszołów to ptak krajobrazów otwartych lub półotwartych – i tam poluje. Jeśli chodzi o lokalizację gniazda jest mało wybredny, zakłada je na drzewach na skrajach lasów, wzdłuż polnych lub mało uczęszczanych dróg, w śródpolnych zagajnikach, czy w rozległych parkach. Zostaje z nami cały rok, choć wiele ptaków jesienią i zima przesuwa się dalej na zachód lub południe, ich miejsce zajmują osobniki z północy i wschodu Europy.

Pokarmem Myszołowa są głównie norniki, które mogą stanowić nawet 50-70% jego diety, poza tym inne drobne gryzonie oraz krety. Czasami łapie gady lub płazy. W przeciwieństwie do Krogulca lub Jastrzębia, rzadko łowi ptaki. Myszołów poluje z powietrza lub z zasiadki na wysokim drzewie lub ogrodzeniu, gdzie czeka na moment, w którym usłyszy szelest trawy lub zobaczy w niej jakiś ruch. Spada wówczas na ofiarę, którą łapie w szpony, prędko pozbawiając życia. Jest pokarmowym oportunistą i chętnie korzysta z nadarzających się okazji. Na przykład często siedzi na barierkach koło autostrad i dróg, czekając aż jakieś nieuważne stworzenie zostanie potrącone przez samochód, aby zjeść to, co z niego zostanie. Nie gardzi resztkami ofiar większych drapieżników.

Myszołowy rozpoczynają porę lęgową od spektakularnych lotów tokowych w marcu lub kwietniu. Para buduje gniazdo w koronie drzewa, a ich siedziba może mieć nawet 100 cm średnicy! Budulcem są gałęzie, a wymoszczenie składa się z trawy, sierści i drobnych gałązek (często drzew iglastych). Gniazdo może być używane przez kilka lat. W zniesieniu są 2-4 jaja składane co 2, czasami co 3 dni. Wysiadywanie (przez oboje partnerów) rozpoczyna się od złożenia pierwszego jaja i trwa około 30-35 dni. Młode opuszczają gniazdo po 40 dniach. Myszołowy są dobrymi rodzicami i nawet 90% ich lęgów kończy się sukcesem. Statystycznie wyprowadzają 1,5-2,5 młodego w sezonie. Pary są monogamiczne, a związki niektórych partnerów mogą trwać przez całe życie. Poza sezonem lęgowym ptaki te nie są terytorialne. W miejscach z dużą ilością gryzoni występują w dużych grupach, nawet do kilkudziesięciu osobników.

Myszołów zwyczajny należy do rzędu sokołowych, dawniej zwanego rzędem szponiastych (Falconiformes), do rodziny jastrzębiowatych (Accipitridae) i do podrodziny myszołowów (Buteoninae). Ptak ten wwystępuje w prawie całej Europie, Azji Mniejszej, Azji Środkowej aż do Sachalinu i Japonii oraz na obszarze od południowych Chin do Indii, lokalnie w południowej i wschodniej Afryce i na Madagaskarze. Zamieszkuje tereny zadrzewione w sąsiedztwie pól, łąk, stepów i bagien, zarówno na nizinach, jak i w górach. Łacińska nazwa Buteo pochodzi z dawnego słownictwa sokolniczego i oznacza wszelkie ptaki drapieżne o sylwetce myszołowa.

W Polsce myszołów należy do ptaków dość licznych lęgowo. Niezbyt licznie u nas zimuje. Można go również obserwować podczas przelotów wiosennych w lutym-marcu i jesiennych od września do listopada.

Gatunek ten jest bardzo zmienny pod względem ubarwienia, od białoszarych i jasnobrązowych osobników występujących głównie na zachodzie kraju, do ciemnobrunatnych ptaków pospolitych na wschodzie. Myszołowy mają wyraźne prążkowanie na spodzie ciała. Zupełnie biały, albinotyczny ptak trafił w 2002 roku do poznańskiego ogrodu zoologicznego. W polsce myszołów jest pod ochroną. Myszołów ma szerokie skrzydła, krótką szyję i wachlarzowato rozpostarty ogon. Długość jego ciała wynosi 50-60 cm, rozpiętość skrzydeł 120-140 cm, a masa 600-1200 g. Samce są wyraźnie mniejsze od samic, chociaż obserwując ptaki przy gnieździe, czasem trudno dostrzec różnicę wielkości.

Myszołów poluje głównie na krety, gryzonie leśne i polne, gady i płazy, a w okresie wiosennym - na pisklęta ptaków gnieżdżących się na ziemi. Nie gardzą też padliną. Średnia masa ofiary myszołowa wynosi około 50 g. Aż 80-90% zdobyczy nie przekracza tej wielkości. Myszołów nie jest w stanie upolować sprawnej kuropatwy zwyczajnej (Perdix perdix) ani zająca. Co innego, gdy trafi mu się osobnik padły lub ciężko chory. Dlatego niepokój myśliwych, że polujące w okolicy myszołowy wytrzebią zwierzynę, jest nieuzasadniony. Wiosną, gdy liczebność gryzoni jest najniższa, myszołowy zjadają także żaby, ropuchy, padalce i inne jaszczurki, a także zaskrońce. Sporadycznie zdarza się im zjadać owady i dżdżownice. Skład ich pokarmu jest doskonale poznany dzięki wypluwkom, kluskowatym tworom złożonym z kości, sierści i innych niestrawionych części zjedzonych zwierząt. Wypluwki odruchami wymiotnymi usuwane są z żołądka. Wypluwki w dużych ilościach można znaleźć pod miejscami odpoczynku myszołowów - słupami, samotnie stojącymi drzewami lub na skraju lasu. W Puszczy Białowieskiej i innych zwartych kompleksach leśnych myszołowy żerują w głębi lasu, nie wylatując na okoliczne pola i łąki. Wówczas w ich diecie wzrasta udział ptaków, gadów i żab, a spada ilość gryzoni. Zimą myszołowy bardzo chętnie wypatrują zdobyczy z przydrożnych słupów elektrycznych i chwytają drobne ssaki przebiegające przez drogę lub pożywiają się padliną zwierząt potrąconych przez auta - głównie kotów i psów. Często same przy tym ulegają kolizjom z samochodami i wiele z nich ginie. W bezleśnych okolicach wśród pól i łąk brakuje myszołowom miejsc do spokojnego obserwowania okolicy, a przydrożne słupy stanowią odpowiednie stanowiska obserwacyjne. Dlatego ptaki chętnie na nich przesiadują, z narażeniem życia czatując na posiłek.

Wiosną, pod koniec marca lub na początku kwietnia, myszołowy intensywnie tokują: głośno nawołują jęczącymi głosami, noszą patyki na gniazdo, przepędzają z rewiru inne myszołowy i krążą nad lasem, który wybrały jako miejsce do gniazdowania. Myszołowy gniazdują w koronach wysokich drzew. Para buduje koliste gniazdo o średnicy 50-100 cm i wysokość do 50 cm. Gniazdo wyścielone jest gałązkami drzew iglastych. W połowie kwietnia lub w maju samica siedzi już na pełnym zniesieniu, składającym się zwykle z 2-4 jaj. Wysiadywanie trwa 33-35 dni i jest obowiązkiem niemal wyłącznie samicy. Pisklęta przebywają w gnieździe 6-7 tygodni, a potem jeszcze przez 6-8 tygodni są pod opieką rodziców. Myszołowy wyprowadzają 1 lęg w roku. Śmiertelność ptaków w pierwszym roku życia jest ogromna i sięga 50%. W drugim i trzecim wynosi około 30%. W następnych latach ginie rocznie około 20% dorosłych myszołowów. Dojrzałość płciową młode myszołowy osiągają w wieku 2-3 lat, a mogą dożyć nawet 30 lat. Jesienią myszołowy odlatują na zimowiska w zachodniej i południowej Europie, a na ich miejsce pojawiają się u nas osobniki ze wschodu i północy.

4 likes ↻ 0

1 comment

mrs reptile for 1 år siden

Myszołów w pigułce 😊 Bardzo przydatne informacje, super! 💙

♡ 0