Jeleń – jeden z największych mieszkańców naszych lasów. Poznaj bliże...

Janusz Lewicki @janusz-lewic…

2 novembra 2023

Jeleń – jeden z największych mieszkańców naszych lasów. Poznaj bliżej jego zwyczaje!

Jeleń (Cervus elaphus) to duży i dystyngowany ssak lądowy. Chociaż zna go chyba każdy, niewiele osób ma pogłębioną wiedzę na temat jego potrzeb i trybu życia. Sprawdź, co warto wiedzieć o jeleniach.

Jeleń na świecie
Jelenie zamieszkują nie tylko Europę, lecz także północną Afrykę i część Azji. Zostały także introdukowane (czyli wprowadzone przez człowieka) na obszar Australii, Nowej Zelandii i Ameryki Południowej.

W zależności od zamieszkiwanych rejonów zwierzęta te różnią się od siebie wielkością, wagą i niektórymi szczegółami anatomicznymi.

Jeleń w Polsce
Na terenie naszego kraju jelenie zamieszkują niemal wszystkie większe obszary leśne. Nasz rodzimy gatunek to jeleń europejski (Cervus elaphus elaphus), nazywany także skandynawskim). W zależności od miejsca występowania można wyróżnić kilka jego ekotypów:

jeleń bieszczadzki;
jeleń mazurski;
jeleń pomorski;
jeleń wielkopolski.

Największy i najpotężniejszy ze wszystkich jest ekotyp bieszczadzki. Jelenie możesz spotkać zarówno w górach, jak i na nizinach. Występują w lasach liściastych lub mieszanych. Ich ogromne i rozłożyste poroże wyklucza jednak bytowanie pośród bardzo gęstej roślinności.

Sierść i ubarwienie jelenia
Jelenie pokryte są dosyć krótką i gęstą sierścią, która wydłuża się nieco wyłącznie w obrębie głowy i szyi. Zwierzęta te dwa razy do roku wymieniają sierść. Zimą ma ona kolor srebrny lub ciemnoszary. Latem i jesienią jest rdzawobrązowa, ciemniejsza w obszarze szyi, nóg i brzucha.

Ile waży jeleń?
Jelenie to bardzo duże zwierzęta. U osobników występujących w polskich lasach średnia wysokość w kłębie wynosi około 150 centymetrów. Długość natomiast może dochodzić nawet do 2,5 metra!

Waga jelenia może być bardzo różna w zależności od obszaru występowania osobnika oraz przede wszystkim dostępu do pożywienia. W Polsce najcięższe samce, czyli byki, mogą ważyć nawet 220 kilogramów. Średnia waga łani jelenia wynosi natomiast około 130 kilogramów.

Poroże jelenia – co warto o nim wiedzieć?
Poroże posiada zdecydowana większość samców jelenia, chociaż u niektórych osobników, nazywanych mnichami, nie wyrasta ono nigdy.

Wśród leśników i myśliwych rogi jelenia nazywane są wieńcem. Poroże składa się z dwóch tyk, z których wyrastają poszczególne odnogi, czyli odgałęzienia – może być ich nawet 30. Najbardziej imponujące rogi z największą liczbą odnóg mają dojrzałe samce w wieku od 10 do 12 lat.

Waga poroża jelenia różni się w zależności od jego ekotypu. Karpackie i mazurskie byki mają rogi o wadze nawet 12 kilogramów, podczas gdy pozostałe posiadają takie, które raczej nie przekracza 8 kilogramów.

Byki zrzucają poroże w okresie zimowym. Zaczyna odrastać już wczesną wiosną, aby latem osiągnąć swoje największe rozmiary.

Czy samica jelenia to sarna?

Często jeszcze można spotkać się z przekonaniem, że sarna jest samicą jelenia. Tymczasem są to dwa zupełnie różne gatunki zwierząt! Samce sarny nazywane są koziołkami, a samice jeleni to łanie.

Co jedzą jelenie?
Jeleń to zwierzę roślinożerne, które zdecydowanie nie należy do wybrednych. Podstawę jego diety stanową trawy i zboża, jednak jelenie żywią się także:

pędami;
korą;
owocami krzewów i drzew;
suszonymi i zaschniętymi trawami;
pąkami;
gałązkami młodych drzew;
warzywami i owocami rosnącymi na polach.

Rozmnażanie jeleni. Co to jest rykowisko?
Okres godowy jeleni, czyli rykowisko, ma miejsce zazwyczaj w drugiej połowie września. Przystępują do niego w pełni dojrzałe osobniki. Jeleń byk najczęściej ma wówczas około pięciu lat, a łania przynajmniej trzy.

W czasie rykowiska jelenie tracą nawet piętnaście procent masy swojego ciała, ponieważ w tym okresie nie pobierają pokarmów.

Ciąża i odchów młodych
Ciąża jelenia trwa około 230 dni. Młode przychodzą na świat zazwyczaj na przełomie maja i czerwca. Samica rodzi najczęściej jednego malucha, chociaż niekiedy zdarzają się podwójne mioty.

Przez pierwszych kilka dni młode przebywa w ukryciu. Po tym czasie jest już w stanie wędrować za matką i wtedy razem z nią dołącza do stada. Jelenie dosyć długo pozostają pod opieką matki. Żywią się jej mlekiem przez około osiem miesięcy, a pełną samodzielność osiągają dopiero między drugim a trzecim rokiem życia.

Czy jeleń jest niebezpieczny dla człowieka?

Jelenie są zwierzętami płochliwymi, dlatego spotkanie ich w lesie jest bardzo mało prawdopodobne. Kiedy słyszą człowieka, najczęściej po prostu oddalają się w bezpieczne miejsce. Jeżeli jednak natniesz się na byka lub łanię podczas zbierania grzybów albo spaceru, najlepszym rozwiązaniem będzie oddalenie się spokojnie w drugą stronę.

Jelenie atakują ludzie niezwykle rzadko, zazwyczaj wtedy, kiedy czują bardzo zagrożone i nie mają żadnej drogi ucieczki.

Tryb życia jelenia

Jelenie na ogół prowadzą nocny tryb życia. Poniekąd kłóci się to z ich predyspozycjami biologicznymi, ponieważ z natury są zwierzętami dziennymi. Bliskość ludzkich siedzib sprawia jednak, że za dnia ukrywają się w gęstwinach leśnych, a wychodzą wtedy, kiedy cichnie wiejski gwar i robi się ciemno.

Średnia długość życia jelenia w naturalnych warunkach wynosi od 12 do 15 lat, chociaż najstarsze spotykane osobniki liczyły sobie nawet dwie dekady. Na fermach i w ogrodach zoologicznych zwierzęta dożywają w spokoju dwudziestego piątego roku życia.

Ciekawostki o jeleniach
Okres godowy tych zwierząt nie bez powodu nazywany jest rykowiskiem. Byki są wtedy bardzo wokalne. Ich krzyki mają różne brzmienie i mogą wyrażać bardzo różne emocje.

Stare byki zazwyczaj prowadzą samodzielny tryb życia. Przez większość czasu jednak jelenie żyją w stadach złożonych z przedstawicieli tej samej płci. Rozpraszają się tylko w trakcie rykowiska.

Podsumowanie
Jeleń to bardzo duży ssak kopytny, który występuje na terenie całej Polski – od Bieszczad aż po Pomorze. Jest aktywny zazwyczaj w nocy i może być bardzo płochliwy, dlatego spotkanie z nim oko w oko jest dość mało prawdopodobne. Jeżeli jednak będziesz mieć taką okazję, staraj się zachowywać spokojnie i dyskretnie wycofaj się w inne miejsce. Jelenie zazwyczaj nie są niebezpieczne dla ludzi. Wyjątkiem jest sytuacja, w której czują się zagrożone i nie mają drogi ucieczki.

0 likes ↻ 0

0 comments