Plamka Mazurka Rzecz o sprawach ptasich piórem Marka Pióry podawana...

Janusz Lewicki @janusz-lewic…

15 septembris 2023

Plamka Mazurka
Rzecz o sprawach ptasich piórem Marka Pióry podawana
Bronisław Gustawicz „Sowy”, fragment z „Podań, przesądów, gadek i nazw ludowych w dziedzinie przyrody”
23 lutego 2017
.
Nocna natura tego ptaka, wzrok jego i lot nadzwyczaj cichy nadały mu pewne cechy wrogiej tajemniczości. I tak gdzie się znajdują sowy, tam są złe duchy (Pochówka), lub strachy (Stanisławów, Dziewiętniki, Janów).
.
2. Jest ona półdyjabłem, a półptakiem, Z tego to powodu obawiają się jej głosowi przedrzeźniać, utrzymując, że gdyby się kto na to się odważył, to zlatują się zaraz w wielkiej liczbie i mogą przedrzeźniacza zabić (Zabrzeż, Szczawnice).
.
3. Sowa w nocy krzycząca zwołuje dusze zmarłych (Sielec).
.
4. Gdy sowa w nocy przeleci nad domem i nad nim zakrzyczy lub usiądzie na drzewie przy domie i stąd zakrzyczy albo zakwiczy, jedna z miejscowych osób pójdzie na tamten świat, bo sowa ją woła do siebie słowy „pójdź! pójdź!” (powszechne), albo też słowy „wywiedź! wywiedź!” (Jurków, Zaborów).
.
5. Gdy sowa kwiczy, wołając „Powij” lub „Puwi”, przepowiada urodziny, i to w tym domu, nad którym zakwiczy (Korczyna, Łosiacz, Przemyśl). Ma to być sowa pójdźka, którą w Łosiaczu zowią „Pohutkało”.
.
6. Gdy w domu jakim jest chory, a sowa zapuka do okna, mówią, że przyszła po duszę chorego (Ladzkie) lub że przepowiada mu śmierć (Krościenko, Stanisławów, Żywaczów, zresztą powszechne).
.
7. Gdy sowa wleci komu do stodoły, to śmierć do niego już pooglądać zaczyna (Krzeszowice).
.
8. Sowa płomykówka stąd ma nazwę swą, że zjada w kościołach świece (Krechowce, Złoczów, Żywaczów, Janów, Stanisławów).
.
9. „I były gody w Kanie galilejskiej, dzie to P. Jezus z wody zrobiał wino i ptacy wszyscy byli najedli sie i napieli. A sowa najpóźniej przyleciała. Ano dali i (jej) tam popłuczyn, pozamiatali ze stołów. Zjadła het, tej do tańca. Insze ptaki już tańcowały i pomęczyły sie. Jakiś mocny sępisko ucieszał się, że świeżą do tańca dostanie i wzion sowe. Ale sowisko sie obżarło, tej purr, purr! Ptaki się zastydzieły; tej na sowe; goń, dziób; ledwie uciekła, boby ją były zabieły. Ale i tak ją kiedy może zabiją, bo od tego czasu ją wszystkie ptaki prześladują” (Iwonicz*).”
.
* * *
.
Źródło: Bronisław Gustawicz, „Podania, przesądy, gadki i nazwy ludowe w dziedzinie przyrody”, 1881.
.
Puszczyk, fot. Cezary Korkosz www.cezarykorkosz.pl

0 likes ↻ 0

0 comments