Kos należy do rodziny drozdów (Turdidae), rzędu wróblowych (Passerif...

Janusz Lewicki @janusz-lewic…

10 september 2023

Kos należy do rodziny drozdów (Turdidae), rzędu wróblowych (Passeriformes) i podrzędu śpiewających (Oscines). Kosy w kilkunastu podgatunkach zasiedlają niemal całą Europę, z wyjątkiem północnych i wschodnich krańców, a także spory obszar Azji południowo-wschodniej oraz Afryki północnozachodniej. Gatunek ten sztucznie osiedlono w Australii i Nowej Zelandii, oraz na Tasmanii i innych wyspach. Ptaki te żyją w lasach z bujnym podszytem, w ogrodach, parkach miejskich i na skwerach, a także wśród pól porośniętych wysokimi zaroślami. Populacje miejskie są osiadłe, inne zimują na wybrzeżach Morza Śródziemnego. Kosy azjatyckie zimują nieco na południe od lęgowisk. W Polsce jest to pospolity mieszkaniec lasów, parków i ogrodów, a także - nielicznie - lasów podmokłych. W górach występuje do górnej granicy lasu. na początku ubiegłego stulecia kosy były mieszkańcami głównie cienistych, wilgotnych lasów. Żerowały na dnie lasu, rzadko pokazując się na polanach. Obecnie stały się ptakami w znacznym stopniu synantropijnymi, tzn. żyjącymi w pobliżu człowieka. Wzrost ich liczebności w Polsce zaznaczył się od lat trzydziestych dwudziestego wieku. Od tego czasu ptaki zaczęły osiedlać się w miejskich parkach. Ponadto zaprzestano odławiania kosów w celach konsumbcyjnych, co jeszcze do niedawna czyniono na Mazurach. W wielu państwach południowej Europy kos jest ptakiem łownym. W Polsce gatunek ten podlega ścisłej ochronie.
Długość jego ciała wynosi 25-27 cm, rozpiętość skrzydeł 34-40 cm, a masa - 80-140 g. U tego gatunku występuje dymorfizm płciowy w ubarwieniu. Dorosły samiec jest cały czarny, z charakterystycznym żółtym dziobem oraz cytrynowo żółtą obrączką wokół oka. Samica jest czarniawobrązowa, a jej dziób nie jest żółty, lecz brązowawy. Ponadto u samicy brak jaskrawej obwódki oka, a na jaśniejszej piersi są widoczne niezbyt wyraźne plamki. Młode samce są ciemnobrązowe, podobne do samic. Początkowo ciemny dziób młodych samców po kilku miesiącach żółknie i pojawia się obwódka wokół oka. U obu płci nogi są ciemnobrązowe. Kosy mają długie ogony, które w chwilach zdenerwowania charakterystycznie zadzierają do góry.
Kosy są raczej samotnikami, i nie tworzą stad. Pożywienia szukają głównie na ziemi. Kosy, podobnie jak inne drozdy, są specjalistami w polowaniu na dżdżownice, które znajdują w trawie. Mocowanie się z dżdżownicą, którą starają się wyciągnąć z jej korytarza, może trwać nawet kilka minut. Przeważnie jednak próby te kończą się wyciągnięciem całej lub w najgorszym razie urwaniem kawałka dżdżownicy. Ptaki te zjadają także owady i ich larwy, pajęczaki, ślimaki i inne bezkręgowce, a jesienią i zimą - owoce z drzew i krzewów. Kiedy na przykład kos znajdzie pędy winorośli, na których są jeszcze winogrona albo jakiś inny krzew z owocami, potrafi zaciekle bronić tej spiżarni przed innymi amatorami owoców. Ptaki te zasłużyły sobie również na złą sławę u ogrodników, gdyż w czasie dojrzewania owoców chętnie zjadają truskawki i czereśnie. W poszukiwaniu owadów kosy penetrują trawniki i przegrzebują ściółkę pod drzewami. Chodząc po lesie można niekiedy usłyszeć tajemnicze szelesty w ściółce leśnej. Prawdopodobnie są to żerujące kosy. Na trawnikach kosy polują często w towarzystwie szpaków (Sturnus vulgaris). Podczas gdy szpaki chodzą kaczkowatym, kołyszącym się krokiem, kosy przemieszczają się skacząc. Jedne i drugie rozgrzebują ziemię w poszukiwaniu zdobyczy, ale kosy często tę czynność poprzedzają wsłuchiwaniem się w ziemię z charakterystycznie przekrzywioną głową. Dzięki znakomitemu słuchowi potrafią pod ziemią zlokalizować dżdżownicę. Zimujące u nas kosy przylatują do karmników, gdzie powinny znaleźć jabłka i gruszki, ewentualnie mrożone lub suszone owoce jarzębiny, głogu, kaliny, czarnego bzu, derenia czy aronii.
Wśród kosów wyodrębniły się dwie populacje - populacja miejska i leśna, które różnią się zwyczajami. Kosy miejskie są osiadłe, a leśne - odlatują na zimę nad Morze Śródziemne. Kosy miejskie przystępują do lęgów wcześniej niż kosy leśne i wcześniej zaczynają śpiewać. Zarówno u kosów miejskich jak i leśnych dochodzi do częstych walk między rywalami, ponieważ kosy nie tolerują żadnego innego kosa na swoim terytorium. Jednak u kosów leśnych do walk dochodzi rzadziej, ponieważ ich terytoria są większe niż w miastach i rzadziej dochodzi do spotkań między ptakami. Niektórzy autorzy donoszą, że samce tak bardzo zapamiętują się w walce, że można je wtedy schwytać gołymi rękami. Zdarza się podobno, że jastrząb (Accipiter gentilis) porywa oba walczące ptaki. W miastach można spotkać częściowe lub całkowite albinosy, to jest ptaki z białymi partiami upierzenia. Całkowite albinosy są całe białe i mają czerwone oczy. Takie formy w środowisku leśnym nie mogłyby żyć, ponieważ za bardzo rzucałyby się w oczy drapieżnikom. Wśród miejskich kosów występują osobniki o nietypowych zachowaniach. Mianowicie zdarzają się samce, które wcale nie śpiewają, lub takie, które nie biorą udziału w opiece nad potomstwem. Zdarza się też czasem, że ptaki próbują wysiadywać jaja w zimie.
( c.d.n. )

0 likes ↻ 0

0 comments